Khái niệm, vai trò của màng sinh chất
Chúng tôi xin giới thiệu bài Khái niệm, vai trò của màng sinh chất được sưu tầm và tổng hợp lí thuyết trong chương trình giảng dạy môn Sinh học lớp 10 để chuẩn bị cho bài học trong thời gian tới.
Bài: Khái niệm, vai trò của màng sinh chất
1. Màng sinh chất là gì?
Màng sinh chất là cấu tạo nằm bên ngoài cùng, đóng vai trò như “đường ranh giới” giữa môi trường trong và bên ngoài tế bào.
2. Màng sinh chất có cấu tạo như thế nào?
Năm 1972, hai nhà khoa học Singer và Nicolson đưa ra mô hình “khảm động” của màng sinh chất và được chấp nhận và sử dụng rộng rãi tới hiện nay.
Màng sinh chất được cấu tạo từ lớp kép phospholipid, và các loại protein phân bố trên đó.
Các phân tử protein có thể nằm xuyên qua màng (protein xuyên màng) hoặc nằm bám ở hai mặt của màng (protein bám màng) - tạo nên tính “khảm” của màng.
Màng sinh chất còn có tính linh hoạt do sự chuyển động của các phân tử phospholipid của màng và sự di chuyển của các protein - tạo nên tính “động” của màng.
Ngoài ra, trên màng sinh chất còn có carbohydrate liên kết với protein (gọi là glycoprotein) hoặc lipid (glycolipid) thành các “dấu chuẩn” nhận biết các tế bào cùng loài.
3. Phân tử cholesterol có vai trò gì trong màng sinh chất?
Cholesterol nằm xen kẽ với phân tử phospholipid có tác dụng làm tăng tính ổn định của màng.
4. Chức năng của màng sinh chất là gì?
Màng sinh chất là ranh giới giữa môi trường bên trong và bên ngoài tế bào, đóng 4 vai trò quan trọng đối với tế bào đó là:
-
Bảo vệ tế bào và quy định hình dạng: giúp tế bào có hình dạng phù hợp với chức năng, không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố bất lợi của môi trường.
-
Vận chuyển các chất: lớp phospholipid và các protein màng kiểm soát có chọn lọc tất cả các chất ra vào tế bào bằng cách điều chỉnh số lượng, tốc độ và theo nhu cầu của tế bào.
-
Truyền tín hiệu: protein thụ thể đóng vai trò tiếp nhận thông tin từ bên ngoài và đưa vào tế bào, nhờ đó tế bào có thể đáp ứng và thích nghi với môi trường.
-
Chức năng nhận biết tế bào: các gai glycoprotein đặc trưng cho từng loại tế bào đóng vai trò là “dấu chuẩn” nhận biết tế bào cùng cơ thể hay không.
5. Bài tập vận dụng
Câu 1. Phân từ nào sau đây không tham gia cấu tạo nên màng sinh chất?
A. protein.
B. lipid.
C. phospholipid.
D. nước.
Lời giải
Màng sinh chất được cấu tạo từ lớp kép phospholipid, và các loại protein phân bố trên đó. Ngoài ra, trên màng sinh chất còn có carbohydrate liên kết với protein (gọi là glycoprotein) hoặc lipid (glycolipid) thành các “dấu chuẩn” nhận biết các tế bào cùng loài.
Đáp án cần chọn là: D
Câu 2. Màng sinh chất được tăng cường tính ổn định nhờ có
A. Phospholipid.
B. Protein xuyên màng.
C. Glycoprotein.
D. Cholesterol.
Lời giải
Cholesterol nằm xen kẽ với phân tử phospholipid có tác dụng làm tăng tính ổn định của màng.
Đáp án cần chọn là: D
Câu 3. Phát biểu nào sau đây là không đúng khi nói về chức năng của màng sinh chất?
A. Có khả năng nhận biết các tế bào của cùng một cơ thể nhờ các gai glycoprotein.
B. Protein màng kiểm soát sự vận chuyển các chất ra vào tế bào.
C. Có khả năng truyền tín hiệu nhờ các gai bên ngoài màng.
D. Giúp tế bào cố định hình dạng, khó bị biến đổi.
Lời giải
Đáp án cần chọn là: D
