Phân tích “Thời gian” – Văn Cao

Phân tích “Thời gian” – Văn Cao gồm dàn ý và văn mẫu được VnDoc biên soạn, sát với chương trình Ngữ văn lớp 11. Mời các bạn tham khảo!

I. Dàn ý Phân tích “Thời gian” – Văn Cao

Dàn ý phân tích Thời gian mẫu 1

I. Mở bài: Giới thiệu khát quát về tác phẩm “Thời gian”.

II. Thân bài:

a. Tác giả:

- Văn Cao (1923 – 1995), sinh ra ở Nam Định nhưng lớn lên ở Hải Phòng và bắt đầu sự nghiệp sáng tác ở đây.

- Ông là nhạc sĩ, nhà thơ và họa sĩ.

- Thơ của ông không nhiều về số lượng nhưng luôn thể hiện phong cách nghệ thuật độc đáo.

b. Tác phẩm:

Bài thơ “Thời gian” được sáng tác vào mùa xuân năm Đinh Mão 1987.

c. Phân tích:

- Khổ 1:

+ “Thời gian qua kẽ tay”: Cảm nhận thời gian một cách đặc biệt bằng xúc giác. Thời gian lặng lẽ nhưng trôi qua rất nhanh.

+ “Làm khô những chiếc lá”: Dấu ấn của thời gian thể hiện trên vạn vật và con người.

+ “Rơi”: Câu thơ được ngắt ra đột ngột, chỉ có một tiếng, nhấn mạnh vào sự chuyển động của cảnh vật.

+ “như tiếng sỏi”: Lối so sánh đặc sắc, gợi tả âm thanh nặng nề và khô khốc.

+ “trong lòng giếng cạn”: Sự vật đều trơ trọi, bị thời gian tước đi sức sống, trở nên tiêu điều.

- Khổ 2:

+ “Riêng những”: Điệp ngữ thể hiện sự khẳng định, cho thấy cảm xúc của nhân vật trữ tình có sự thay đổi.

+ “những câu thơ”, “những bài hát” là biểu tượng cho sáng tạo nghệ thuật, sự rung động của trái tim con người.

+ “còn xanh”: Sức sống trường tồn của nghệ thuật và tình yêu.

+ “Và đôi mắt em”: Vẻ đẹp của con người, tình yêu.

+ “như hai giếng nước”: Vẻ lấp lánh, trong lành, dạt dào sức sống.

- Tổng kết.

III. Kết bài

Dàn ý phân tích Thời gian mẫu 2

I. Mở bài:

Tác phẩm "Thời gian" của Văn Cao không chỉ là một bài thơ, mà còn là một tác phẩm nghệ thuật với sức ảnh hưởng sâu sắc đến tâm hồn người đọc. Bài thơ này không chỉ đơn thuần là sự mô tả về thời gian mà còn chứa đựng những triết lý sâu xa về cuộc sống và con người.

II. Thân bài:

a. Tác giả:

• Văn Cao, người sinh ra ở Nam Định vào năm 1923, nhưng lớn lên và bắt đầu sự nghiệp sáng tác ở Hải Phòng.
• Ông không chỉ là một nhạc sĩ nổi tiếng mà còn là một nhà thơ và họa sĩ tài năng.
• Phong cách nghệ thuật của Văn Cao luôn đặc biệt và độc đáo, không giống ai.

b. Tác phẩm:

Bài thơ "Thời gian" được sáng tác vào mùa xuân năm 1987, đánh dấu một giai đoạn mới trong sự nghiệp sáng tác của Văn Cao.

c. Phân tích:

Khổ 1:

• Cảm nhận về thời gian qua kẽ tay làm cho người đọc hiểu được sự trôi chảy không ngừng của thời gian.
• Dấu ấn của thời gian trên vạn vật và con người được thể hiện qua hình ảnh "làm khô những chiếc lá".
• Sự chuyển động của thời gian được nhấn mạnh qua việc ngắt giọng ở câu "Rơi", và sự khô khốc của thời gian được so sánh bằng "tiếng sỏi trong lòng giếng cạn".

Khổ 2:

• Sự khẳng định và sự trữ tình trong việc thể hiện tình cảm với "Riêng những câu thơ", "những bài hát".
• Sức sống và vẻ đẹp của nghệ thuật và tình yêu được thể hiện qua "còn xanh".
• Vẻ đẹp và sức sống của con người được so sánh với "hai giếng nước".

Tổng kết: Bài thơ "Thời gian" không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật độc đáo mà còn là một thông điệp sâu sắc về ý nghĩa của cuộc sống và sức mạnh của tình yêu và nghệ thuật.

III. Kết bài:

"Thời gian" của Văn Cao là một tác phẩm nghệ thuật vĩ đại, vẫn mãi trường tồn và truyền cảm hứng cho thế hệ sau. Bài thơ này là một minh chứng cho sức mạnh của từng khoảnh khắc trong cuộc sống và giá trị vĩnh cửu của nghệ thuật.

II. Phân tích “Thời gian” – Văn Cao

1. Phân tích Thời gian mẫu 1

Bài thơ “Thời gian” ra đời vào mùa xuân năm 1987. Dù chỉ vỏn vẹn 7 câu, 12 dòng, 42 từ nhưng chất triết học và thông điệp nhân văn sâu sắc của nó sẽ chạm tới tâm hồn người đọc. Nó gợi lên nhiều suy nghĩ về con người và cuộc sống, dù thời gian có trôi đi không ngừng.

Mở đầu bài thơ, chúng ta bắt gặp một hình ảnh “lạ”, một hình ảnh thơ gợi lên sự tương phản của thời gian trôi qua kẽ ngón tay, hữu hình và vô hình, hữu hạn và vô hạn.

Một điều tất yếu, sự tồn tại của thời gian trong cuộc đời mỗi người là hữu hạn. Bởi vì so với “khởi đầu và kết thúc” của vũ trụ, nó thật hư ảo, mong manh và rất ngắn ngủi. Đó là lý do tại sao các nhà thơ bao thế hệ đã than thở về sự trôi qua của thời gian và sự vô nghĩa của số phận con người… Nguyễn Gia Thiều, trong bài đọc nổi tiếng ‘Cung oán ngân khúc’, đã viết: điều đó một cách sâu sắc.

‘Trăm năm nào có gì đâu

Chẳng qua một nấm cỏ khâu xanh rì’

Như một quy luật tồn tại, thời gian trôi qua mãi mãi và không bao giờ quay trở lại. Sự tàn ác này là bi kịch của số phận con người, con người không thể nắm bắt hay điều khiển được thời gian. Triết gia Heraclitus lập luận: “Không ai có thể tắm hai lần trên một dòng sông”, cuộc đời mỗi người không thể sống hai lần… Với mỗi bước đi, thời gian thay đổi không ngừng trong từng khoảnh khắc tồn tại, sức tàn phá của thời gian là vô cùng lớn.

Lá xanh sẽ héo theo thời gian. Những cái được và mất trong cuộc sống sẽ mờ dần theo năm tháng. Tất cả những gì có thể còn lại trong cuộc đời này là một giọt ký ức kết tinh…ký ức – một viên ngọc quý chìm sâu hơn vào ý thức khi ngày càng có nhiều người chạm vào cõi vĩnh hằng.

Và những ký ức này đẩy con người từ cuộc đời sang bên kia của vĩnh hằng… Tất cả tình yêu, tất cả hận thù, tất cả niềm vui, tất cả giận dữ cũng phai nhạt theo thời gian… như thế này Bài thơ thừa nhận rằng có một ý nghĩa nào đó trong đó. Cuộc sống thoạt nhìn có vẻ bình thường nhưng ai luôn bận tâm với quá nhiều tham vọng trong cuộc sống lại không nhận ra điều đó.

Vì vậy, khái niệm thời gian trong thơ Văn Cao thấm đẫm tư tưởng hiện sinh tích cực. Những thông điệp toát ra từ sự thể hiện nghệ thuật của thơ có giá trị nhân văn sâu sắc. Một khi con người nhận ra được quy luật khắt khe của thời gian, họ cần biết cách đánh giá sự tồn tại của chính mình.

Chúng ta phải làm gì để mỗi khoảnh khắc của đời người đều là một khoảnh khắc của cuộc đời chứ không chỉ là sự tồn tại đơn thuần, không bao giờ bị lãng quên trong ý thức hiện sinh của nhân loại đang trên đường khám phá giá trị vĩnh cửu của nó. Vậy giá trị vĩnh cửu là gì?

Văn Cao là một nghệ sĩ chân chính với sự cảm nhận nhạy bén về mọi giai đoạn của thời gian, khẳng định những giá trị không hề mất đi bản sắc trước sự tàn phá của thời gian. Đó là:

‘Riêng những câu thơ

còn xanh

Riêng những bài hát

còn xanh

Và đôi mắt em

như hai giếng nước’

Trong dòng chảy tàn khốc của thời gian, vạn vật, hiện tượng đều có thể tàn lụi và trở thành hư vô. Tuy nhiên, có một giá trị không thể mất đi và mãi mãi “xanh”. Đó là những giá trị của thơ ca, ca khúc và hơn hết là nghệ thuật, vẻ đẹp hiện lên trong mắt bạn.

Giọng điệu của bài thơ thay đổi bất ngờ. Từ buồn bã, chán nản đến thanh thoát và thổn thức mộng mơ. Hình ảnh thơ có ý nghĩa biểu tượng cao. Từ ‘riêng’ được lặp đi lặp lại như muốn bộc lộ và khẳng định một sự thật vĩnh cửu không thể phủ nhận. Nghệ thuật và tình yêu luôn khác nhau và bản thân chúng luôn vượt lên trên mọi điều nhỏ nhặt. Bởi chúng là hiện thân của cái đẹp nên luôn mang trong mình một sức mạnh trường tồn và vĩnh cửu.

Thời gian vẫn “qua kẽ tay” nhưng bài thơ “Thời gian” của cố nhạc sĩ, nhà thơ Văn Cao vẫn còn tươi mới trong tâm trí độc giả. Sự cô đọng, giản dị, ngắn gọn của ngôn từ bài thơ thể hiện tài năng, sự tinh tế của một nhà thơ tài hoa. Chính vì thế tôi tin rằng thông điệp nhân văn toát ra từ bài thơ này sẽ luôn truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ độc giả trân trọng tác giả và cùng sáng tạo với ông. Và đây cũng chính là giá trị giúp thơ vượt qua những quy luật khắt khe của thời gian, vốn là vĩnh cửu, cũng như nghệ thuật tình yêu và cái đẹp là vĩnh cửu.

2. Phân tích Thời gian mẫu 2

Bài thơ 'Thời gian' của Văn Cao được sáng tác vào mùa xuân tràn đầy sức sống năm 1987. Mặc dù chỉ có 7 câu, 12 dòng và 42 từ, nhưng triết lý và thông điệp nhân văn sâu sắc của nó đã khiến người đọc không thể không bị cuốn hút và suy tư. Bài thơ không chỉ là một tác phẩm về sự chảy trôi của thời gian mà còn là một bản luận về cuộc sống, con người và ý nghĩa của nghệ thuật.

Bắt đầu với hình ảnh 'thời gian qua kẽ tay', chúng ta bước vào một thế giới đầy sự đối lập giữa hiện thực và ảo ảnh, giữa hữu hạn và vô hạn. Thời gian trong cuộc sống mỗi người là một yếu tố hữu hạn. So với sự vĩnh cửu của vũ trụ, thời gian trên trái đất này có vẻ mong manh và ngắn ngủi, điều này có thể khiến những người sáng tạo như Nguyễn Gia Thiều cảm thấy u sầu và tuyệt vọng:

'Trăm năm nào có gì đâu

Chỉ là một nấm cỏ xanh xao'

Thời gian liên tục trôi đi và không bao giờ quay trở lại. Đây là một bi kịch của số phận con người, vì chúng ta không thể nắm giữ hay kiểm soát thời gian. Triết gia Heraclitus đã từng nói: 'Không ai có thể tắm hai lần trên cùng một dòng sông', nghĩa là mỗi người chỉ sống một lần trong đời. Mỗi bước đi đều thay đổi cuộc sống, và sức tàn phá của thời gian là vô cùng lớn.

Những gì đang xanh tươi sẽ dần phai nhạt theo thời gian. Những gì được sinh ra rồi mất đi trong cuộc sống cũng sẽ dần mất đi. Tuy nhiên, những ký ức và tác phẩm nghệ thuật, như 'những câu thơ' và 'những bài hát', vẫn giữ được sức sống của chúng. Và 'đôi mắt em như hai giếng nước', luôn tràn đầy sức sống và ý nghĩa.

Dưới sự trôi chảy không ngừng của thời gian, mọi thứ có thể tan biến và trở thành hư vô. Tuy nhiên, những giá trị vĩnh cửu như nghệ thuật và tình yêu vẫn luôn 'còn xanh'. Hình ảnh này không chỉ đại diện cho sức sống bền bỉ mà còn thể hiện niềm tin vào cái đẹp và giá trị trường tồn của tình yêu và nghệ thuật.

Bài thơ 'Thời gian' của Văn Cao không chỉ là một tác phẩm văn học, mà còn là biểu tượng cho sự tinh tế và sâu sắc của tác giả. Sự đơn giản và ngắn gọn trong ngôn từ của bài thơ phản ánh tài năng xuất sắc của Văn Cao. Những thông điệp nhân văn sâu xa trong tác phẩm sẽ mãi là nguồn cảm hứng cho nhiều thế hệ độc giả, giúp họ khám phá giá trị thật sự của cuộc sống.

3. Phân tích Thời gian mẫu 3

Bài thơ Thời gian được Văn Cao làm vào mùa xuân năm 1987. Một thi phẩm viết về thời gian, cái khái niệm quen thuộc gắn với chúng ta trong quá khứ, đến hiện tại và tương lai. Bài thơ hàm súc mang những trải nghiệm cuộc sống thâm hậu.

Đối với Văn Cao, thời gian là một khái niệm mà ông có thể cảm nhận rất rõ ràng. Đó là cái được đo bằng thiên kỷ, thế kỷ, thập kỷ, năm, tháng, ngày, giờ, phút, giây trong những bước đi vô tận của mình, và đã để lại 'cảm giác' qua những tác phẩm của một nghệ sỹ đa tài.

Với sự nhạy cảm của mình, ông đã nhận ra nhịp lưu hành của cái vô hình: thời gian. Và, nó di chuyển rất nhanh trong một cuộc đời. Thời gian để lại dấu ấn trên ta với những thay đổi về thể xác, tâm hồn qua từng giai đoạn của cuộc sống như một sự an bài không thể chối cãi. Điều này được diễn đạt trong bài thơ một cách đơn giản với những hình ảnh, âm thanh quen thuộc với chúng ta:

Thời gian qua kẽ tay
Làm khô những chiếc lá
Kỷ niệm trong tôi
Rơi
Như tiếng sỏi
trong lòng giếng cạn.

Những câu thơ dường như nặng nề lên từng chút một, và bị chia cắt bởi những lối xuống dòng đột ngột. Có vẻ như có điều gì đó không được lưu thông một cách trơn tru, và có thể ẩn chứa những điều bí ẩn chưa được tiết lộ.

Thiên nhiên, cảnh vật, tâm hồn không còn tươi mới, nhẹ nhàng như trước. Những chiếc lá đã bắt đầu úa tàn... Tiếng rơi của ký ức khô khốc nặng nề như tiếng sỏi rơi vào lòng giếng cạn. Tiếng rơi của ký ức không còn êm dịu nữa, mà giống như tiếng rơi của quá khứ đau đớn xuống hiện tại khắc nghiệt.

Nếu chỉ như vậy, Văn Cao sẽ chỉ mãi mê mải theo những hình ảnh buồn tẻ và nặng nề, và có lẽ bài thơ sẽ không để lại nhiều suy ngẫm đáng chú ý trong chúng ta. Độc giả có thể chỉ cảm thông và có thể cùng chia sẻ về thế giới xung quanh, về nhân sinh cùng tác giả.

Không, những tâm hồn lớn lao, thoáng đãt như của Văn Cao sẽ không bao giờ dừng lại ở đó. Ông biết cách tôn vinh, nâng niu những giá trị đẹp, nguồn sáng, sự tươi mới của cuộc sống, đặc biệt là trong nghệ thuật và tình yêu thực sự. Triết lý về cuộc sống, lãng mạn thời gian lại được Văn Cao diễn đạt thông qua những bài thơ lung linh:

Chỉ riêng những câu thơ
còn xanh
Và những bài hát
vẫn xanh
Cùng với đôi mắt em như hai giếng nước.

Thay vì những chiếc lá khô và lòng giếng cạn, chúng ta có những câu thơ vẫn xanh và những bài hát vẫn xanh kèm với ánh mắt của em, ánh mắt của tình yêu tươi đẹp, mát mẻ như hai giếng nước. Đôi mắt của em giống như hai giếng nước, một sự so sánh tuyệt vời; sự tươi mới mát mẻ, sâu thẳm nhưng cũng gần gũi thân thuộc. Đôi mắt đó, tình yêu ấy sẽ làm dịu lòng ta, giúp ta thoát khỏi những cảm xúc u ám và khô khan của cuộc sống.

Năng lượng của thơ được thể hiện thông qua những hình ảnh, câu từ đặc sắc, dễ hiểu nhưng sâu sắc, không cạn kỳ. Triết lý trong thơ mà không cần phải phức tạp. Thời gian trong thơ của Văn Cao, một tác phẩm 'ý tại ngôn ngoại', đó là quan điểm của tôi!

Mời các bạn cùng tải về bản PDF để xem đầy đủ nội dung