Nhận diện 5 dạng biểu đồ trong môn Địa Lý
Cách nhận diện 5 dạng biểu đồ trong môn Địa Lý
Thực tế cho thấy, có nhiều bảng số liệu có thể vẽ bằng cả hai biểu đồ vì thế để có thể vẽ được đúng dạng biểu đồ bạn cần nắm được từ khóa chính của các dạng biểu đồ để lựa chọn được đáp án phù hợp.
Nhận diện chính xác biểu đồ Địa lý dựa vào từ khóa đề bài và đơn vị số liệu. Dưới đây là 5 dạng phổ biến nhất:
- Biểu đồ tròn: Thể hiện cơ cấu, tỷ trọng hoặc tỷ lệ thành phần trong một tổng thể (đơn vị: %.
- Biểu đồ miền: Thể hiện sự chuyển dịch cơ cấu qua các năm, thường có từ 1 đến 3 mốc thời gian trở lên (đơn vị: %).
- Biểu đồ đường: Thể hiện tốc độ tăng trưởng, sự phát triển, biến động hoặc xu hướng của một đại lượng qua nhiều năm.
- Biểu đồ cột: Thể hiện quy mô, khối lượng, sự so sánh tương quan giữa các đối tượng hoặc tình hình sản xuất qua các năm.
- Biểu đồ kết hợp (Cột và Đường): Thể hiện các đại lượng có đơn vị đo khác nhau nhưng có mối quan hệ nhân quả (ví dụ: sản lượng lúa và diện tích).
1. Biểu đồ tròn
Đây là dạng biểu đồ thường được dùng để vẽ các biểu đồ liên quan đến cơ cấu, tỷ lệ các thành phần trong một tổng thể chung hoặc cũng có thể vẽ biểu đồ tròn khi tỷ lệ % trong bảng số liệu cộng lại tròn 100.
Có thể bảng số liệu không chia % cụ thể mà là các số liệu chính xác nhưng trong yêu cầu của đề bài có khi các chữ tỷ lệ, tỷ trọng, cơ cấu, kết cấu… Hãy luôn nhớ chọn biểu đồ tròn khi ít năm, nhiều thành phần.
2. Biểu đồ đường
Đây là dạng biểu đồ để thể hiện tiến trình phát triển, động thái phát triển của một đối tượng hay một nhóm đối tượng nào đó qua thời gian. Vì vậy với các bài vẽ biểu đồ đường thường có các cụm từ thể hiện sự phát triển, tốc độ tăng trưởng… với các mốc thời gian nhất định.
Lưu ý khi vẽ biểu đồ đường, trục tung thể hiện độ lớn của đại lượng, trục hoàng thể hiện thời gian.
3. Biểu đồ cột
Dạng biểu đồ này được thể hiện động thái phát triển, so sánh tương quan về độ lớn giữa các đại lượng hoặc thể hiện một thành phần cơ cấu trong một tổng thể. Cụ thể như vẽ biểu đồ so sánh dân số, diện tích… của một tỉnh (vùng, quốc gia) hoặc vẽ biểu đồ so sánh sản lượng (lúa, ngô, than, điện…) của một địa phương qua 1 năm.
Các kiểu biểu đồ cột gồm: cột đơn, cột ghép, cột chồng, cột 100%.
4. Biểu đồ miền
Đây là dạng biểu đồ được sử dụng để thể hiện cơ cấu, tỷ lệ, như tỷ lệ xuất nhập khẩu, cán cân xuất nhập khẩu hay tỷ lệ sinh tử. Để có thể vẽ biểu đồ miền bạn cần xác định bảng số liệu cần có từ 3 đơn vị năm trở lên.
5. Biểu đồ kết hợp
Biểu đồ này thường được sử dụng khi bạn muốn thể hiện các đối tượng nhưng khác nhau về đơn vị mà lại có mối quan hệ mật thiết với nhau.
Thường gồm biểu đồ kết hợp giữa đường và cột, khi đề bài yêu cầu thể hiện các đối tượng khác nhau về đơn vị nhưng có mối quan hệ với nhau. Hoặc đề bài có từ ba loại số liệu trở lên mà cần biểu diễn trên cùng một biểu đồ. Ví dụ thể hiện sản lượng khai thác, nuôi trồng và giá trị sản xuất của Việt Nam thì vẽ cột thể hiện sản lượng khai thác và nuôi trồng, đường thể hiện giá trị sản xuất. Lưu ý nếu đề thi cho số liệu tuyệt đối thì phải xử lý sang tỉ lệ tương đối.
Như vậy để nhận diện đúng các dạng biểu đồ, bạn chỉ cần nắm chắc các từ khóa chính của từng dạng thì bạn có thể tự tin lựa chọn đáp án chính xác nhất. Lưu ý mỗi dạng biểu đồ có một cách thể hiện khác nhau vì thế cần lưu ý để có thể làm bài một cách tốt hơn.
Các tài liệu liên quan:
- 30 bài tập vẽ biểu đồ luyện thi đại học môn Địa Lý
- Phương pháp nhận biết và vẽ biểu đồ môn Địa lý
- Cách nhận xét và vẽ biểu đồ trong môn thi Địa lý
