Ca dao, dân ca những câu hát về tình cảm gia đình

Lý thuyết Ngữ văn 7: Ca dao, dân ca những câu hát về tình cảm gia đình được chúng tôi sưu tầm và tổng hợp nhằm giúp ích cho các bạn học sinh cùng quý thầy cô tham khảo để giảng dạy và học tập tốt Ngữ văn lớp 7.

Lưu ý: Nếu bạn muốn Tải bài viết này về máy tính hoặc điện thoại, vui lòng kéo xuống cuối bài viết

1/ Tìm hiểu chung bài Ca dao, dân ca những câu hát về tình cảm gia đình

a) Ca dao, dân ca là gì?

- Ca dao, dân ca là tên gọi chung của các thể loại trữ tình dân gian kết hợp giữa lời và nhạc, diễn tả đời sống nội tâm của con người.

Phân biệt

Ca dao

Dân ca

Khái niệm

Lời thơ của dân ca và những bài thơ dân gian mang phong cách nghệ thuật chung với lời thơ dân ca

Những sáng tác dân gian kết hợp giữa lời và nhạc

Ví dụ

"TRỐNG CƠM"

"Trống cơm khéo vỗ nên vông

Một bầy con sít lội sông đi tìm

Thương ai con mắt lim dim

Một bầy con nhện đi tìm giăng tơ"

"Tình bằng có cái trống cơm, khen ai khéo vỗ ấy mấy vông nên vông.

Một bầy tang tình con sít, ấy mấy lội, lội sông, ấy mấy đi tìm.

Em nhớ thương ai, đôi con mắt ấy mấy lim dim.

Một bầy tang tình con nhện ới a, ấy mấy giăng tơ, giăng tơ ấy mấy đi tìm, em nhớ thương ai duyên nợ khách tang bồng".

b) Một số làn điệu dân ca các vùng miền

- Hát quan họ Bắc Ninh

- Hát ghẹo Phú Thọ

- Hát dặm Nghệ Tĩnh

- Hát bài chòi Quảng Nam

- Hát xẩm

- Ca trù

- Ca Huế

- Hò Huế

- Dân ca Nam Bộ

- Hát ru

2/ Đọc - hiểu văn bản Ca dao, dân ca những câu hát về tình cảm gia đình

a) Đọc, giải nghĩa từ khó

- Đọc: Chú ý đọc diễn cảm, thể hiện cảm xúc.

- Chú thích (SGK/35): Chú ý những từ khó

+ "Cù lao chín chữ" (Phân biệt với cù lao: bãi nổi trên sông)

+ "Nuộc lạt"

+ "Bác mẹ"

+ "Hai thân"

b) Phân tích

Bài 1

"Công cha như núi ngất trời

Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông

Núi cao, biển rộng mênh mông

Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi"

Bài 4

"Anh em nào phải người xa

Cùng chung bác mẹ, một nhà tình thân

Yêu nhau như thể tay chân

Anh em hòa thuận, hai thân vui vầy"

- Hai bài ca dao thuộc chủ đề tình cảm gia đình

+ Bài 1: Lời của mẹ ru con nói với con

+ Bài 4: Lời của ông bà, cha mẹ, cô bác nói với con cháu hoặc của anh em ruột thịt nói với nhau

- Cụ thể

Phân tích

Bài 1: Tình cha nghĩa mẹ

Bài 4: Tình cảm anh em

Nội dung

- Lời của mẹ ru con, nói với con về công lao to lớn của cha mẹ đối với con cái và nhắc nhở phận làm con phải ghi nhớ công ơn sâu nặng đó

- Nhắc nhở chúng ta anh em phải hòa thuận, phải biết đoàn kết, nương tựa vào nhau, thương yêu nhau để cha mẹ vui lòng.

Nghệ thuật

- Phép so sánh, đối lập

- Thể thơ lục bát quen thuộc, dễ nhớ, âm điệu sâu lắng, tình cảm, đi vào lòng người.

- Phép so sánh, điệp ngữ

Bài tương tự

"Nuôi con mẹ héo vóc hình

Cạn bầu sữa ngọt mà tình không vơi"

"Lên non mới biết non cao

Nuôi con mới biết công lao mẫu từ"

"Ngày nào em bé cỏn con

Bây giờ em đã lớn khôn thế này"

"Cơm cha, áo mẹ, chữ thầy

Nghĩ sao cho bõ những ngày ước ao"

"Anh em như thể tay chân

Rách lành đùm bọc, dở hay đỡ đần"

"Khôn ngoan đối đáp người ngoài

Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau"

"Chị em như chuối nhiều tàu

Tấm lành che tấm rách, đừng nói nhau nặng lời"

* Tổng kết

Nội dung

- Tình cảm đối với ông bà, cha mẹ, anh em và tình cảm của ông bà, cha mẹ đối với con cháu luôn là những tình cảm sâu nặng, thiêng liêng nhất trong đời sống mỗi con người.

- Nhắc nhở chúng ta phải biết yêu thương, coi trọng gia đình.

Nghệ thuật

- Sử dụng biện pháp so sánh, ẩn dụ, đối xứng, tăng cấp ...

- Có giọng điệu ngọt ngào mà trang nghiêm.

- Diễn tả tình cảm qua những mô típ.

- Thể thơ lục bát và lục bát biến thể gợi âm điệu tâm tình, nhắn nhủ.

- Ngôn ngữ thơ nhưng vẫn rất gần với lời nói hằng ngày của nhân dân và mang màu sắc địa phương.

- Dùng hình ảnh phủ định để khẳng định.

- Các vế trong bài có quan hệ nhân - quả.

- Tình cảm gia đình là một trong những chủ đề tiêu biểu của ca dao, dân ca.

- Những câu thuộc chủ đề này thường là lời ru của mẹ, lời ru của mẹ cha, ông bà với con cháu, lời con cháu nói với cha mẹ và ông bà.

- Thường dùng các hình ảnh so sánh, ẩn dụ quen thuộc. Mục đích:

+ Bày tỏ tâm tình

+ Nhắc nhở về công ơn sinh thành dưỡng dục, tình mẫu tử.

+ Ca ngợi tình anh em ruột thịt.

3/ Bài tập minh họa bài Ca dao, dân ca những câu hát về tình cảm gia đình 

Đề bài: Sưu tầm một số bài ca dao, dân ca về tình yêu quê hương, đất nước và con người

Đáp án

"Cần Thơ gạo trắng nước trong,

Ai đi đến đó lòng không muốn về".

 

"Cà Mau hãy đến mà coi,

Muỗi kêu như sáo thổi,

Đỉa lội lềnh tựa bánh canh".

 

"Cần Thơ là tỉnh,

Cao Lãnh là quê,

Anh đi lục tỉnh bốn bề,
Mải đi buôn bán chẳng về thăm em".

 

"Cái Răng, Ba Láng, Vàm Xáng, Xà No,

Anh có thương em, xin sắm một con đò,

Để em qua lại mua cò gởi thơ.

Cái Răng, Ba Láng, Vàm Xáng, Phong Điền,

Anh có thương em, cho bạc cho tiền,

Đừng cho lúa gạo xóm giềng họ hay".

 

"Con trai trong Quảng ra thi,

Thấy con gái Huế chân đi không đành".

 

"Cúc mọc bờ ao kêu bằng cúc thủy,

Chợ Sài Gòn xa, chợ Mỹ cũng xa.

Viết thư thăm hết mọi nhà,

Trước thăm phụ mẫu sau là thăm em".

 

"Chỉ điều xe tám, đậu tư,

Anh đi Gia Định thư từ cho em".

 

"Chị Hươu đi chợ Đồng Nai

Bước qua Bến Nghé ngồi nhai thịt bò".

---------------------------------------------

Với nội dung bài Ca dao, dân ca những câu hát về tình cảm gia đình các bạn học sinh cùng quý thầy cô cần nắm vững kiến thức về giá trị nghệ thuật và nội dung của các câu ca dao dân ca về tình cảm gia đình trong kho tàng văn hóa dân gian Việt Nam…

Trên đây VnDoc đã giới thiệu nội dung bài Lý thuyết Ngữ văn 7: Ca dao, dân ca những câu hát về tình cảm gia đình. Ngoài ra các bạn có thể xem thêm chuyên mục Lý thuyết môn Ngữ Văn 7, Tác giả - Tác phẩm Ngữ văn 7, Soạn bài lớp 7, Văn mẫu lớp 7, Giải Vở bài tập Ngữ Văn 7, Soạn văn 7 siêu ngắn. Mời các em học sinh, các thầy cô cùng các bậc phụ huynh tham khảo.

Đánh giá bài viết
1 303
0 Bình luận
Sắp xếp theo
Lý thuyết Ngữ Văn 7 Xem thêm