Đọc hiểu bài Bàn giao - Vũ Quần Phương

Chúng tôi xin giới thiệu 2 bài Đọc hiểu bài Bàn giao - Vũ Quần Phương có đáp án chi tiết giúp học sinh dễ dàng tham khảo, nâng cao kỹ năng đọc hiểu văn bản, để chuẩn bị tốt cho kiểm tra sắp tới trong chương trình học Ngữ văn 9.

1. Đọc hiểu bài Bàn giao - đề 1

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

BÀN GIAO

Rồi ông sẽ bàn giao cho cháu

Bàn giao gió heo may

Bàn giao góc phố

Có mùi ngô nướng bay

Ông sẽ chẳng bàn giao những tháng ngày vất vả

Sương muối đêm bay lạnh mặt người

Đất rung chuyển, xóm làng loạn lạc

Ngọn đèn mờ, mưa bụi rơi

Ông bàn giao tháng giêng hương bưởi

Có mùa xuân xanh dưới chân giày

Bàn giao những mặt người đẫm nắng

Đẫm yêu thương trên trái đất này

Ông chỉ bàn giao một chút buồn

Ngậm ngùi một chút, chút cô đơn

Câu thơ (1)vững gót làm người ấy

Ông cũng bàn giao cho cháu luôn.

(Theo Vũ Quần Phương, Văn nghệ quân đội Xuân Giáp Ngọ 2014, tr.86)

Chú thích:

(1) Câu thơ Cắn răng mà chịu thiệt, vững gót để làm người.

(2) Vũ Quần Phương (sinh năm 1940) tên thật là Vũ Ngọc Chúc, quê cha ở Nam Định nhưng ông hầu như sinh sống và gắn bó cả đời với mảnh đất Hà Nội quê mẹ. Ông là một bác sĩ nhưng yêu thích văn chương, ông sáng tác thơ và viết phê bình văn học. Thơ ông giản dị, sâu sắc mà hóm hỉnh, khoa học, suy tưởng mà ăm ắp trữ tình.

Câu 1. Xác định thể thơ và phương thức biểu đạt chính của văn bản? Nhân vật trữ tình trong bài thơ là ai?

Phương pháp giải

Dựa vào đặc trưng thể loại

Lời giải chi tiết

- Thể thơ: tự do

- PTBĐ chính: biểu cảm

- Nhân vật trữ tình:

Câu 2. Trong bài thơ, nhân vật người ông sẽ bàn giao cho cháu những thứ gì?

Phương pháp giải

Xem các chi tiết mà người ông “sẽ bàn giao” trong bài thơ.

Lời giải chi tiết

Người ông bàn giao cho cháu:

- Gió heo may, góc phố, mùi ngô nướng bay.

- Tháng giêng hương bưởi, mùa xuân xanh dưới chân giày.

- Những mặt người đẫm nắng, đẫm yêu thương trên trái đất.

- Một chút buồn, chút ngậm ngùi, chút cô đơn.

- Câu thơ “vững gót làm người” – dạy cháu cách sống, cách làm người.

Câu 3. Ở khổ thơ thứ hai, có những thứ mà người ông chẳng bàn giao cho cháu. Theo em, vì sao người ông lại không muốn bàn giao cho cháu những thứ đó?

Phương pháp giải

Xem các chi tiết được nói đến ở khổ thơ thứ hai.

Lời giải chi tiết

- Những tháng ngày vất vả, sương muối, đất rung, xóm làng loạn lạc, ngọn đèn mờ, mưa bụi rơi – ông không bàn giao.

- Lý do: Ông không muốn truyền cho cháu những gian khổ, đau thương, lo toan, mà muốn bảo vệ cháu khỏi những thử thách, để cháu tập trung nhận những điều tốt đẹp và quý giá từ cuộc sống.

Câu 4. Hãy chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp điệp ngữ được sử dụng trong bài thơ?

Phương pháp giải

Xác định từ/ cụm từ lặp đi lặp lại, phân tích hiệu quả nhấn mạnh và cảm xúc.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp điệp ngữ: Lặp lại cụm từ “bàn giao” nhiều lần.

- Tác dụng: Nhấn mạnh hành động chuyển giao từ thế hệ trước sang thế hệ sau; thể hiện tình cảm yêu thương, trân trọng và mong muốn truyền đạt những giá trị tinh thần, kỷ niệm đẹp, kinh nghiệm sống; tạo nhịp điệu nhẹ nhàng, gần gũi, ấm áp cho bài thơ.

Câu 5. Chúng ta hôm nay đã nhận bàn giao từ thế hệ cha ông đi trước rất nhiều điều quý giá, thiêng liêng. Theo em, chúng ta cần có thái độ gì trước những điều được bàn giao ấy?

Phương pháp giải

- Liệt kê những thái độ cần thiết khi tiếp nhận di sản của cha ông.

- Nêu rõ trách nhiệm của bản thân và thế hệ trẻ.

Lời giải chi tiết

Thái độ cần có:

- Biết ơn những gì thế hệ cha ông đã để lại.

- Trân trọng, tự hào về những giá trị được bàn giao.

- Có ý thức gìn giữ, bảo vệ những di sản ấy.

- Phát huy những giá trị đã tiếp nhận để trao lại cho thế hệ mai sau.

2. Đọc hiểu bài Bàn giao - đề 2

Câu 1: Trong bài thơ, nhân vật người ông sẽ bàn giao cho cháu những thứ gì?

Trả lời:

Nhân vật người ông trong bài thơ “Bàn giao” sẽ bàn giao cho cháu những điều bình dị, thân thương và giàu giá trị tinh thần như: gió heo may, góc phố có mùi ngô nướng bay, tháng giêng hương bưởi, cỏ xuân xanh mướt, những khuôn mặt người đẫm nắng, đẫm yêu thương, một chút buồn, ngậm ngùi, một chút cô đơn và cả “câu thơ vững gót làm người”. Đó là những trải nghiệm, ký ức đẹp đẽ, chứa chan cảm xúc và bài học sống quý báu mà người ông muốn truyền lại cho thế hệ sau.

Câu 2: Trích dẫn câu thơ có cụm từ "vững gót làm người" mà người ông muốn bàn giao cho cháu.

Trả lời:

Câu thơ có cụm từ “vững gót làm người” là: “Cắn răng mà chịu thiệt, vững gót để làm người.”

Câu 3: Ở khổ thơ thứ hai, có những thứ mà người ông chẳng bàn giao cho cháu. Theo em, vì sao người ông lại không muốn bàn giao cho cháu những thứ đó?

Trả lời:

Người ông không muốn bàn giao cho cháu những tháng ngày vất vả, loạn lạc, buốt giá của quá khứ như “sương muối đêm bay”, “xóm làng loạn lạc”, “ngọn đèn mờ”… vì đó là những dấu tích đau thương, gian nan mà ông đã trải qua. Bằng tất cả tình yêu thương, ông mong muốn cháu được lớn lên trong hòa bình, hạnh phúc, tránh xa những khổ đau mà thế hệ đi trước từng chịu đựng. Đó là ước nguyện đầy nhân văn, thấm đượm tình thân và trách nhiệm truyền đời.

Câu 4: Hãy chỉ ra và phân tích biện pháp điệp ngữ được sử dụng trong bài thơ?

Trả lời:

Biện pháp điệp ngữ “bàn giao” được sử dụng lặp đi lặp lại nhiều lần trong bài thơ, từ nhan đề cho đến các khổ thơ. Cách điệp này không chỉ tạo nhịp điệu liền mạch, giàu âm hưởng mà còn làm nổi bật nội dung chính của bài thơ: sự trao gửi yêu thương, kinh nghiệm sống từ thế hệ ông đến cháu. Đồng thời, việc lặp lại cụm từ “bàn giao” cũng như một lời dặn dò tha thiết, thể hiện sự chắt lọc, gìn giữ và gửi gắm đầy trách nhiệm, yêu thương của ông dành cho thế hệ tương lai.

Câu 5: Chúng ta hôm nay đã nhận bàn giao từ thế hệ cha ông đi trước rất nhiều điều quý giá, thiêng liêng. Theo em, chúng ta cần có thái độ gì trước những điều được bàn giao ấy?.

Trả lời:

Trước những gì được bàn giao từ thế hệ đi trước, mỗi người trẻ hôm nay cần nuôi dưỡng lòng biết ơn sâu sắc đối với cha ông – những người đã âm thầm hi sinh để giữ gìn, gây dựng những giá trị đẹp cho đời sau. Chúng ta cần trân trọng và tự hào về những gì đang có, đồng thời phải có ý thức giữ gìn, phát huy những di sản ấy bằng hành động thiết thực: sống tử tế, cống hiến, sáng tạo, và không ngừng học tập để làm giàu thêm truyền thống. Đó không chỉ là trách nhiệm, mà còn là cách thể hiện lòng yêu nước, yêu quê hương, yêu gia đình một cách chân thành và sâu sắc nhất