Đọc hiểu bài Chỉ có thể là mẹ - Đặng Minh Mai

Đọc hiểu bài Chỉ có thể là mẹ - Đặng Minh Mai gồm 2 đề đọc hiểu có đáp án chi tiết giúp học sinh dễ dàng tham khảo, nâng cao kỹ năng đọc hiểu văn bản, chuẩn bị tốt cho kiểm tra sắp tới trong chương trình học Ngữ văn 9.

Đọc hiểu bài Chỉ có thể là mẹ - Đề 1

Đọc văn bản "Chỉ có thể là mẹ" của tác giả Đặng Minh Mai và trả lời các câu hỏi sau:

CHỈ CÓ THỂ LÀ MẸ – Đặng Minh Mai

Nắng dần tắt trên con đường nhỏ

Dáng mẹ gầy giẹo giọ liêu xiêu.

Mẹ về để nấu cơm chiều

Bữa cơm đạm bạc thương yêu ấm lòng.

Cả đời mẹ long đong vất vả

Cho chồng con quên cả thân mình.

Một đời mẹ đã hy sinh

Tuổi xuân phai nhạt nghĩa tình đượm sâu

Mưa và nắng nhuộm màu tóc trắng

Bụi gian nan đọng lắng nếp nhăn.

Rụng rồi thương lắm hàm răng

Lưng còng chân yếu ánh trăng cuối trời.

Tình của mẹ sáng ngời dương thế

Lo cho con tấm bé đến giả.

Nghĩa tình son sắt cùng cha

Giản đơn dung dị mẹ là mẹ thôi.

Con đi khắp chân trời góc bể

Ân tình nào sánh xuể mọ yêu

Nghĩa dày độ lượng bao nhiêu

Có trong lòng mẹ sớm chiều bao dung.

Câu 1. Xác định nhân vật trữ tình và chủ đề bài thơ.

Trả lời

Xác định nhân vật trữ tình và chủ đề bài thơ.

- Nhân vật trữ tình trong bài thơ là người con, người đang thể hiện tình cảm sâu sắc và lòng biết ơn đối với mẹ của mình.

- Chủ đề của bài thơ là ca ngợi công ơn sinh thành, dưỡng dục của người mẹ và sự hy sinh thầm lặng của mẹ đối với con cái.

Câu 2. Trong khổ thơ sau, hình ảnh người mẹ hiện lên qua những từ ngữ nào? Những từ ngữ đó giúp em hiểu gì về người mẹ?

“Mưa và nắng nhuộm màu tóc trắng

Bụi gian nan đọng lắng nếp nhăn.

Rụng rồi thương lắm hàm răng

Lưng còng chân yếu ánh trăng cuối trời."

Trả lời

“Mưa và nắng nhuộm màu tóc trắng
Bụi gian nan đọng lắng nếp nhăn.”

- Những từ ngữ “tóc trắng”, “bụi gian nan”, “nếp nhăn” cho thấy sự già nua, vất vả của người mẹ. Đây là những dấu hiệu của tuổi tác và cuộc sống khó khăn đã để lại trên thân thể của mẹ.

- Qua đó, ta thấy mẹ đã trải qua nhiều gian khổ, hy sinh trong suốt cuộc đời để chăm sóc, nuôi nấng con cái.

Câu 3. Em hãy xác định và nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong khổ thơ cuối bài.

Trả lời

“Nghĩa ấy đo lường bao nhiêu
Có trong lòng mẹ sớm chiều bao dung.”

- Biện pháp tu từ so sánh được sử dụng ở đây là so sánh giữa “nghĩa” và lòng mẹ bao dung. Ở câu thơ này, nghĩa tình của mẹ được so sánh với lòng bao dung của mẹ, một tình cảm sâu đậm và không thể đong đếm. Biện pháp so sánh này giúp làm nổi bật tình yêu thương vô bờ bến, sự hy sinh, và lòng bao dung của mẹ, khắc họa một tình yêu mà không có bất kỳ phép đo nào có thể đo lường được. Điều này khiến chúng ta cảm nhận rõ hơn sự vô tận của tình mẫu tử. Qua đó giúp câu thơ thêm sinh động, hấp dẫn gợi hình gợi cảm.

Câu 4. Bài thơ đã gợi cho ta - những người làm con nhiều thông điệp ý nghĩa. Hãy viết những thông điệp mà em tâm đắc.

Trả lời

Bài thơ gợi cho em thông điệp về sự trân trọng, biết ơn công ơn sinh thành và dưỡng dục của mẹ. Những hy sinh thầm lặng của mẹ là vô giá, và tình cảm của mẹ dành cho con không thể nào đo đếm được bằng bất kỳ đơn vị nào. Bài thơ cũng nhắc nhở em phải luôn trân trọng mẹ, yêu thương và chăm sóc mẹ khi có thể, vì công ơn của mẹ là điều quý giá nhất trong đời.

Câu 5. Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) ghi lại cảm xúc của em sau khi đọc bài thơ Chỉ có thể là mẹ của tác giả Đặng Minh Mai được dẫn trong phần Đọc hiểu.

Trả lời

Sau khi đọc bài thơ "Chỉ có thể là mẹ" của Đặng Minh Mai, em cảm thấy vô cùng xúc động và nghẹn ngào trước tình cảm sâu sắc và sự hy sinh thầm lặng của người mẹ. Bài thơ như một bức tranh tả lại cuộc đời vất vả của mẹ, với hình ảnh mẹ gầy gò, dáng đi liêu xiêu, nhưng vẫn luôn một lòng lo lắng cho chồng con, dẫu cuộc sống có khó khăn đến đâu. Mỗi câu thơ như một nhắc nhở về những gian truân mà mẹ phải chịu đựng, nhưng mẹ vẫn luôn âm thầm chăm lo cho gia đình. Hình ảnh "mưa và nắng nhuộm màu tóc trắng" và "bụi gian nan đọng lắng nếp nhăn" như một cách mô tả tuổi tác, sự mệt mỏi, nhưng cũng là dấu ấn của một người mẹ đã dành cả cuộc đời để yêu thương và chăm sóc con cái. Dù mẹ đã vất vả đến nhường nào, tình yêu của mẹ vẫn luôn tươi sáng, vẹn nguyên như ánh sáng của dương thế. Em càng cảm nhận được sâu sắc hơn tình mẫu tử thiêng liêng qua những hình ảnh như "nghĩa dày độ lượng bao nhiêu / Có trong lòng mẹ sớm chiều bao dung". Tình yêu của mẹ là vô hạn, không gì có thể so sánh được. Đọc bài thơ, em không khỏi cảm thấy hối hận về những lúc chưa kịp trân trọng mẹ, và càng hiểu rằng mẹ chính là nguồn động lực, là chỗ dựa vững chắc nhất trong cuộc đời mỗi người. Những giây phút yên bình bên mẹ, những bữa cơm đạm bạc mà ấm lòng, chính là những gì đáng quý nhất trong cuộc đời. Bài thơ khiến em thêm yêu thương và biết ơn mẹ hơn bao giờ hết. Thông điệp của bài thơ cũng là lời nhắc nhở cho con cái rằng mẹ là người quan trọng nhất, và tình yêu của mẹ là vô giá, không gì có thể so sánh được. Mẹ yêu con không điều kiện, không tính toán, và những hy sinh ấy là những giá trị không thể đo đếm. Bài thơ khuyến khích mỗi người hãy luôn trân trọng, biết ơn mẹ, yêu thương và chăm sóc mẹ khi còn có thể, vì tình mẹ là một tình cảm thiêng liêng, là nguồn động viên vô tận trong cuộc đời mỗi người.

Đọc hiểu Chỉ có thể là mẹ - Đề 2

Câu 1. Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào? Chỉ rõ đặc điểm về số chữ, số dòng, cách gieo vần và ngắt nhịp?

Câu 2. Ghi lại những từ ngữ khắc họa hình dáng người mẹ trong bài thơ? Qua đó, hình ảnh người mẹ hiện lên như thế nào?

Câu 4. Bài thơ đã thể hiện được tình cảm nào của người con với mẹ?

Trả lời câu hỏi

Câu 1.

- Thể thơ: lục bát.
Đặc điểm:
+ Số chữ: mỗi cặp câu gồm 6 chữ ở câu lục và 8 chữ ở câu bát.
+ Số dòng: mỗi khổ gồm hai dòng.
+ Cách gieo vần: tiếng thứ sáu của câu lục hiệp vẫn với tiếng thứ sáu của câu bát; tiếng thứ tám của câu bát hiệp vẫn với tiếng thứ sáu của câu lục ở khổ tiếp theo.
+ Ngắt nhịp: 3/3 hoặc 2/2/2/2

Câu 2.

- Những từ ngữ khắc họa hình dáng người mẹ trong bài thơ: dáng mẹ gầy, mái đầu bạc, lưng còng, chân yếu,...
Qua đó hình ảnh người mẹ hiện lên là một người phụ nữ đã trải qua nhiều gian khổ, hy sinh, cơ thể đã yếu đi theo năm tháng nhưng vẫn đầy tình yêu thương và sự hi sinh cho con cái.

Câu 3.

* Khổ thơ thứ tư sử dụng hai biện pháp tu từ chính là điệp ngữ và ẩn dụ.
- Điệp ngữ: "con", "mẹ". Việc lặp lại các từ này tạo ra nhịp điệu đều đặn, nhấn mạnh mối liên kết khăng khít giữa mẹ và con. Sự lặp lại "con" ở đầu câu thơ còn thể hiện lòng biết ơn, kính trọng của người con đối với mẹ.
- Ẩn dụ: "ân tình", "nghĩa tình". Các từ này giúp tăng sức gợi hình và gợi cảm cho lời thơ. "Ân tình" ẩn dụ cho tình yêu vô bờ mà mẹ dành cho con, còn "nghĩa tình" ẩn dụ cho những hy sinh thầm lặng và công lao to lớn của mẹ.
* Tác dụng của hai biện pháp tu từ này là:
- Nhấn mạnh vai trò quan trọng của mẹ trong cuộc sống của con, không chỉ là người sinh thành, dưỡng dục mà còn là chỗ dựa tinh thần vững chắc, nguồn động lực giúp con vượt qua khó khăn.
- Thể hiện lòng biết ơn sâu sắc của người con đối với mẹ, trân trọng và ghi nhớ những hy sinh của mẹ.
- Khơi gợi lòng biết ơn và kính trọng của mỗi người con đối với mẹ, nhắc nhở chúng ta cần yêu thương, chăm sóc và báo đáp công ơn mẹ.

Câu 4.

Bài thơ thể hiện tình cảm biết ơn và kính trọng của người con đối với mẹ, trân trọng những hy sinh và tình yêu vô bờ bến của mẹ. Người con cảm nhận sâu sắc công ơn của mẹ và nhắc nhở mình phải yêu thương, chăm sóc mẹ.