Đọc hiểu bài Khói bếp chiều ba mươi - Nguyễn Trọng Hoàn

Đọc hiểu bài Khói bếp chiều ba mươi - Nguyễn Trọng Hoàn gồm hai bài đọc hiểu khác nhau có đáp án chi tiết giúp học sinh dễ dàng tham khảo, nâng cao kỹ năng đọc hiểu văn bản để chuẩn bị tốt cho kiểm tra sắp tới trong chương trình học Ngữ văn 9.

Đọc hiểu bài Khói bếp chiều ba mươi - Đề số 1

Đọc văn bản:

KHÓI BẾP CHIỀU BA MƯƠI

(Nguyễn Trọng Hoàn)

Con đi xa vẫn nhớ nao lòng

Khói bếp nồng thơm mái rạ

Chiều ba mươi quây quần bên bếp

Nồi bánh chưng nghi ngút trước giao thừa

Ba mươi này mẹ gói bánh chưng chưa

Mâm cỗ tất niên hương toả ấm

Ba mươi này mẹ vào ra trông ngóng

Khói bếp xanh quấn quyện trước hiên nhà

Ba mươi này mẹ biết đứa con xa

Lòng canh cánh nhớ quê biết mấy

Khói bếp của chiều xưa thức dậy

Thuở ấu thơ vĩnh viễn đã qua rồi

Khói bếp chiều phơ phất ba mươi

Cứ ám ảnh và thiêng liêng gợi nhớ

Vòng tay mẹ …và chúng con bé nhỏ

Mà tháng năm vời vợi khôn nguôi

Quê hương và dáng mẹ

Khói bếp, chiều ba mươi…

(Theo Tạp chí Văn học tuổi trẻ, số 12, năm 2019, trang 35)

Câu 1. Xác định nhân vật trữ tình trong văn bản.

Trả lời

Nhân vật trữ tình trong văn bản là người con xa quê – chính là “tôi”. Qua giọng nói trữ tình, nhân vật vừa thể hiện nỗi nhớ da diết về quê hương, về hình ảnh ấm áp của mái nhà, của khói bếp và vòng tay mẹ, qua đó gửi gắm những tâm tư, cảm xúc khó phai mờ.

Câu 2. Chỉ ra từ láy được sử dụng trong khổ thơ thứ nhất.

Trả lời

Từ láy được sử dụng trong khổ thơ thứ nhất là “quây quần”.

Câu 3. Hình ảnh “khói bếp chiều ba mươi” trong văn bản có ý nghĩa gì?

Trả lời

Hình ảnh “khói bếp chiều ba mươi” mang ý nghĩa biểu tượng cho quê hương, cho tình mẫu tử thiêng liêng. Nó gợi nhớ về những kỷ niệm ấm áp thời thơ ấu, khi cả gia đình quây quần bên bếp, cùng nhau đón giao thừa, cùng chia sẻ niềm vui và sự ấm áp của mâm cơm gia đình. Hình ảnh ấy khiến người con, dù đang xa xứ, vẫn luôn trân trọng và nhớ nhung nguồn cội, nơi chứa đựng tình yêu thương chân thành của mẹ và của gia đình.

Câu 4. Chỉ ra và nêu tác dụng của 1 phép tu từ trong khổ thơ thứ hai.

Trả lời

Trong khổ thơ thứ hai, ta có câu:

“Khói bếp xanh quấn quyện trước hiên nhà”

Phép tu từ được sử dụng ở đây là nhân hoá.

– Tác dụng:

+ Làm câu thơ trở nên sinh động, giàu hình ảnh, tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt.

+ Việc nhân hoá khói bếp khiến hình ảnh ấy trở nên sống động, gần gũi như có thể ôm ấp hiên nhà. Điều này càng làm nổi bật sự gắn bó, ấm áp và thiêng liêng của không gian gia đình, từ đó gợi nhắc người đọc về những kỷ niệm khó phai của tuổi thơ và tình mẫu tử.

+ Qua đó, tác giả đã thể hiện sự trân trọng đối với kỉ niệm tuổi thơ và tình mẫu tử.

Câu 5. Từ nỗi lòng của nhân vật trữ tình trong bài thơ, em rút ra thông điệp ý nghĩa gì cho bản thân?

Trả lời

Từ nỗi lòng của nhân vật trữ tình, em rút ra thông điệp rằng dù cuộc sống có đưa ta đi xa đến đâu, tình cảm gia đình, quê hương và tình mẫu tử vẫn luôn là nguồn động viên, là nơi ta tìm về để được che chở và tiếp thêm sức mạnh. Em nhận ra rằng việc giữ gìn và trân trọng những kỷ niệm, những giá trị tình cảm thiêng liêng đó là điều vô cùng quý báu, giúp chúng ta sống trọn vẹn và ý nghĩa hơn trong cuộc đời.

Đọc hiểu bài Khói bếp chiều ba mươi - Đề số 2

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1. Xác định thể thơ của bài thơ trên.

Câu 2. Tìm trong bốn dòng thơ đầu những hình ảnh khiến người con nhớ nao lòng.

Câu 3. Hình ảnh “khói bếp chiều ba mươi” trong văn bản có ý nghĩa gì?

Câu 4. Nêu tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ trong bài thơ.

Câu 5. Từ nỗi lòng của nhân vật trữ tình trong bài thơ, em rút ra thông điệp gì cho bản thân?

Trả lời:

Câu 1. Thể thơ: Tự do

Câu 2. - Những hình ảnh là:

+ Khói bếp nồng thơm mái rạ

+ Chiều ba mươi quây quần bên bếp lửa

+ Nồi bánh chưng nghi ngút trước giao thừa

Câu 3.

-Hình ảnh “khói bếp chiều ba mươi” mang ý nghĩa:

+ biểu tượng cho quê hương, cho tình mẫu tử thiêng liêng.

+ gợi nhớ về những kỷ niệm ấm áp thời thơ ấu.

Câu 4.

HS nêu được:

+ Biện pháp tu từ điệp ngữ qua từ: Khói bếp

- Tác dụng:

+ Làm cho bài thơ giàu sức gợi, cách diễn đạt giàu hình ảnh.

+ Nhấn mạnh sự thiêng liêng của khói bếp – biểu tượng của quê hương, gia đình và ký ức tuổi thơ,khiến nỗi nhớ thêm sâu sắc.

+ Nhà thơ vừa thể hiện nỗi nhớ da diết về quê hương, về hình ảnh ấm áp của mái nhà, của khói bếp và vòng tay mẹ, vừa gửi gắm những tâm tư, cảm xúc khó phai mờ.

Câu 5.

- Từ nỗi lòng của nhân vật trữ tình, học sinh rút ra thông điệp (có thể theo những gợi ý sau):

+ Dù cuộc sống có đưa ta đi xa đến đâu, tình cảm gia đình, quê hương và tình mẫu tử vẫn luôn là nguồn động viên, là nơi ta tìm về để được che chở và tiếp thêm sức mạnh.

+ Nhận ra việc giữ gìn và trân trọng những kỷ niệm, những giá trị tình cảm thiêng liêng đó là điều vô cùng quý báu, giúp chúng ta sống trọn vẹn và ý nghĩa hơn trong cuộc đời.
…