Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học thơ song thất lục bát lớp 9

A. Yêu cầu đối với bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học Thơ song thất lục bát

• Giới thiệu khái quát về tác phẩm thơ song thất lục bát (tên tác phẩm, tên tác giả), nêu được nhận định chung của người viết về tác phẩm.
• Làm rõ được nội dung chủ đề tác phẩm.
• Phân tích được những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm, tập trung vào những yếu tố đặc trưng của thể thơ song thất lục bát và tác dụng của thể thơ này trong việc thể hiện nội dung của tác phẩm.
• Triển khai được hệ thống luận điểm chặt chẽ; sử dụng lí lẽ, bằng chứng xác đáng từ tác phẩm để làm sáng tỏ ý kiến nêu trong bài viết.
• Khẳng định được ý nghĩa, giá trị của tác phẩm.

B. Hướng dẫn các bước Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học Thơ song thất lục bát

Bước 1: Trước khi viết

a/ Lựa chọn đề tài

- Nhớ lại các tác phẩm thơ song thất lục bát mà em đã học hoặc đã đọc, chẳng hạn:

• Ai tư vãn (Lê Ngọc Hân)
• Khóc Dương Khuê (Nguyễn Khuyến)
• Hai chữ nước nhà (Trần Tuấn Khải)
• Đêm khuya tự tình với sông Hương (Hàn Mặc Tử)
• Tiếng đàn mưa (Bích Khê),...

- Chọn trong số đó một tác phẩm em cảm thấy thú vị, có nhiều xúc cảm để phân tích.

b/ Tìm ý

- Để tìm ý cho bài văn phân tích một tác phẩm thơ song thất lục bát, em cần thực hiện các bước sau:

Tìm hiểu thông tin về tác giả, hoàn cảnh ra đời của tác phẩm (nếu có) và những thông tin khác có liên quan để viết phần Mở bài và liên hệ, mở rộng khi phân tích.	Ví dụ: Bài viết tham khảo đã sử dụng các thông tin về tác giả Hồ Dzếnh và một số câu thơ trong bài Nhớ đồng của Tố Hữu.
Xác định bố cục của tác phẩm và nội dung chính của từng phần.	Ví dụ: Bài thơ Trưa vắng gồm 5 khổ thơ, mỗi khổ thể hiện một nội dung cụ thể. Bài viết tham khảo đã phân tích lần lượt từng khổ thơ.
Xác định những nỗi niềm tâm tư, xúc cảm chủ đạo trong tác phẩm.	Ví dụ: Bài thơ Trưa vắng là tâm sự của tác giả khi hồi tưởng những kỉ niệm về thời còn đi học.
Tìm hiểu các yếu tố nghệ thuật mà tác giả đã sử dụng để truyền tải nội dung chủ đề như đặc điểm của thể thơ song thất lục bát (vần, nhịp,...), từ ngữ (đặc biệt là các từ ngữ chỉ xúc cảm, trong đó có cả từ tượng thanh, từ tượng hình,...), biện pháp tu từ (điệp thanh, điệp vần, so sánh, ẩn dụ),...	Ví dụ: Trong bài viết tham khảo, cách sử dụng dấu chấm lửng, thủ pháp đối, câu hỏi tu từ,... của bài thơ Trưa vắng đã được khai thác để làm rõ những nội dung tác giả muốn thể hiện.

- Nghị luận về một tác phẩm thơ song thất lục bát, bài viết nên kết hợp phân tích nội dung và nghệ thuật để làm rõ sự hô ứng, hoà quyện của hai phương diện này trong cùng một (hoặc một nhóm) câu thơ. Việc triển khai bài viết sẽ thuận lợi hơn khi lần lượt phân tích theo trình tự các phần của tác phẩm thơ.

c/ Lập dàn ý

Tổ chức, sắp xếp các ý đã tìm được ở trên thành một dàn ý chặt chẽ, hợp lí, gồm các phần Mở bài, Thân bài, Kết bài:

- Mở bài: Giới thiệu khái quát về tác phẩm thơ song thất lục bát (nhan đề, tên tác giả) và nêu ý kiến chung về tác phẩm. - Thân bài: Lần lượt phân tích các phần theo bố cục tác phẩm thơ: Phần 1 (từ câu…đến câu…): phân tích những tâm tư, nỗi niềm, khát vọng,…và một số nét đặc sắc về nghệ thuật. Phần 2 (từ câu…đến câu…): phân tích những tâm tư, nỗi niềm, khát vọng,…và một số nét đặc sắc về nghệ thuật. … Ngoài cách phân tích tác phẩm theo bố cục, có thể phân tích theo lần lượt đi từ nội dung đến hình thức nghệ thuật hoặc ngược lại. - Kết bài: Khẳng định ý nghĩa, giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm thơ.

Bước 2: Viết bài

- Việc thực hiện bài viết đòi hỏi triển khai đầy đủ các ý đã có trong dàn ý.  Mỗi ý trong phần Thân bài nên được viết thành một đoạn văn.

- Khi viết, cần:

• lựa chọn những từ ngữ chính xác, phù hợp, thể hiện được quan điểm và tình cảm của người viết, tránh sử dụng những từ ngữ sáo rỗng, cầu kì
• sử dụng hiệu quả các thông tin ngoài tác phẩm (nếu có), giúp cho việc phân tích các giá trị của tác phẩm được rõ ràng, nổi bật hơn

- Lưu ý: Với trường hợp tác phẩm thơ dài, có thể chỉ trích dẫn ở mỗi phần những câu thơ, đoạn thơ quan trọng và phân tích sâu. Tuỳ điều kiện, thời gian làm bài để có cách xử lí thích hợp.

Bước 3: Chỉnh sửa bài viết

Đọc lại bài viết, căn cứ vào yêu cầu đối với bài văn phân tích một tác phẩm thơ song thất lục bát và dàn ý đã lập, rà soát các phần để chỉnh sửa. Việc chỉnh sửa có thể thực hiện theo gợi ý ở bảng sau:

Yêu cầu	Gợi ý chỉnh sửa
Kiểm tra việc triển khai dàn ý	- Rà soát xem đã triển khai đầy đủ các ý chưa, nếu thiếu thì phải bổ sung. - Rà soát xem bài viết đã phân tích các giá trị nội dung và nghệ thuật (đặc biệt là đã khai thác những đặc điểm của thể thơ song thất lục bát) của tác phẩm chưa. Nếu thiếu thì phải bổ sung. - Đối chiếu quy mô và dung lượng thông tin giữa các ý. Nếu chưa cân đối thì cần điều chỉnh.
Rà soát lỗi chính tả và diễn đạt	- Chỉnh sửa các lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu, tạo lập đoạn văn và văn bản (nếu có)

C. Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học Thơ song thất lục bát

1. Phân tích Khóc Dương Khuê

1. Dàn ý chi tiêt: Lập dàn ý Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học Thơ song thất lục bát Khóc Dương Khuê
2. Văn mẫu: Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học Thơ song thất lục bát Khóc Dương Khuê

2. Phân tích Nỗi niềm chinh phụ

1. Dàn ý chi tiết: Lập dàn ý Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học Thơ song thất lục bát: Nỗi niềm chinh phụ
2. Văn mẫu Dài: Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học Thơ song thất lục bát Nỗi niềm chinh phụ
3. Văn mẫu Ngắn gọn: Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học Thơ song thất lục bát Nỗi niềm chinh phụ Ngắn nhất

3. Phân tích Tiếng đàn mưa

1. Dàn ý chi tiết: Lập dàn ý Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học Thơ song thất lục bát Tiếng đàn mưa
2. Văn mẫu Dài: Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học Thơ song thất lục bát Tiếng đàn mưa
3. Văn mẫu Ngắn gọn: Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học Thơ song thất lục bát Tiếng đàn mưa Ngắn nhất