Tổng hợp lực và phân tích lực Vật lý 10 dễ hiểu
Cách tổng hợp lực và phân tích lực Vật lý 10
Trong Vật lý 10, tổng hợp lực và phân tích lực là kỹ năng nền tảng giúp học sinh xác định chính xác lực tác dụng lên vật trước khi áp dụng các định luật Newton. Nếu làm sai bước này, toàn bộ bài toán cơ học sẽ dẫn đến kết quả không đúng.
Bài viết Tổng hợp lực và phân tích lực Vật lý 10 dễ hiểu trình bày cách làm từng bước, minh họa rõ ràng, giúp học sinh lớp 10 nắm chắc bản chất và vận dụng hiệu quả khi giải bài tập.
A. Tổng hợp lực
Định nghĩa Tổng hợp lực
Tổng hợp lực là thay thế các lực tác dụng đồng thời vào cùng một vật bằng một lực có tác dụng giống hệ các lực ấy. Lực thay thế gọi là hợp lực.
Quy tắc hình bình hành
Nếu hai lực đồng qui làm thành hai cạnh của một hình bình hành, thì đường chéo kể từ điểm đồng qui biểu diễn hợp lực của chứng.
![]()

Điều kiện cân bằng của chất điểm
Muốn cho một chất điếm đứng cân bằng thì hợp lực của các lực tác dụng lên nó phải bằng không.
![]()

B. Phân tích lực
1. Định nghĩa
Phân tích lực là thay thế một lực bằng hai hay nhiều lực có tác dụng giống hệt như lực đó.
Các lực thay thế gọi là các lực thành phần.
2. Phân tích một lực thành hai lực thành phần trên hai phương cho trước
Để phân tích lực
thành hai lực
theo hai phương Ox, Oy ta kẻ từ ngọn của
hai đường thẳng song song với hai phương, giao điếm với hai phương chỉnh là ngọn của các véc tơ lực thành phần.
C. Cách tổng hợp lực và phân tích lực
Hình vẽ minh họa:

Ta có: ![]()
Về độ lớn:
+ Nếu: ![]()
+ Nếu: ![]()
+ Nếu: ![]()
+ Nếu: ![]()
Trường hợp:![]()

Về nguyên tắc khi tổng hợp từ ba lực trở lên ta tổng hợp hai lực rồi tiếp tục tổng hợp với các lực thứ ba… Tuy nhiên, để ho đơn giản và tránh nhầm lẫn, nên chọn tổng hợp các lực có liên hệ dễ tính toán nhất trước: hai lực cùng phương, cùng độ lớn, hai lực vuông góc, …

B. Bài tập tổng hợp lực và phân tích lực
Ví dụ 1: Một chất điểm chịu tác dụng đồng thời của ba lực
. Biết độ lớn của các lực là
. Tìm độ lớn hợp lực tác dụng lên chất điểm đó.
Hướng dẫn giải
Hình vẽ minh họa:

Ta có:
với
là hợp lực của ![]()
![]()
Ví dụ 2: Một chất điểm đứng yên dưới tác dụng của ba lực đồng phẳng có độ lớn 12N, 16N và 20N. Góc giữa hai lực 16N và 12N bằng bao nhiêu?
Hướng dẫn giải
Điều kiện cân bằng của chất điểm:
là hai cạnh kề của hình bình hành có đường chéo là
.
Nhận thấy
tức là
nên hình bình hành trên là hình chữ nhật. Vậy góc giữa hai lực 16N và 12N bằng 900.
📚 Phần tiếp theo của tài liệu đã được tổng hợp trong file đính kèm, mời bạn tải về để đọc tiếp.
-----------------------------------------------
Việc thành thạo tổng hợp lực và phân tích lực giúp học sinh giải đúng các bài toán động lực học, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho các chuyên đề tiếp theo của Vật lý 10. Bài tập Vật lý 10 có đáp án trong bài viết là tài liệu hữu ích để luyện tập và tự kiểm tra kiến thức.