Trao đổi Em đọc sách báo trang 115 lớp 4 Tập 2 Cánh Diều

Sáng tạo của học sinh Hà Nội làm sống động bài học lịch sử

Với đam mê khám phá lịch sử dân tộc và tinh thần sáng tạo, nhóm học sinh Trường THCS Cầu Giấy (Hà Nội) thực hiện "Mô hình Địa đạo Củ Chi"-một sản phẩm học tập kết hợp giữa lịch sử, công nghệ và nghệ thuật. Sản phẩm làm sinh động bài học lịch sử này giành giải đặc biệt tại Cuộc thi sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng toàn quốc lần thứ 20 năm 2024, mở ra hướng đi mới trong việc dạy và học các môn khoa học xã hội.

Để giúp học sinh Thủ đô nói riêng và người trẻ nói chung có thể tham quan Địa đạo Củ Chi một cách trực quan, sinh động, kết hợp yếu tố công nghệ mà không cần phải đến tận nơi, nhóm 5 học sinh gồm: Lưu Bảo Châu (Lớp 9A7), Nguyễn Duy Kiên (Lớp 9A6), Nguyễn Lâm Uyên (Lớp 9A2), Lê Ngọc Khải Vỹ (Lớp 9A7) và Nguyễn Thanh Mai (Lớp 8A5), Trường THCS Cầu Giấy cùng nghiên cứu, sáng tạo “Mô hình Địa đạo Củ Chi”, một di tích lịch sử nổi tiếng của nước ta.

Mô hình có kích thước 75 x 110cm, làm từ thạch cao và các vật liệu tái chế. Mô hình có bệ đỡ bằng gỗ, chân có đế xoay bằng bánh xe để di chuyển, nâng theo ý muốn. Đặc biệt, nhóm học sinh tái hiện phần lòng đất của "Mô hình Địa đạo Củ Chi" bằng các vật liệu thân thiện với môi trường; những nhân vật như chiến sĩ Quân đội hay dân quân được nặn bằng tò he, mang đậm tính nghệ thuật và truyền thống Việt Nam. Lưu Bảo Châu hào hứng nói về điểm nổi bật của mô hình: “Khi vận hành, robot sẽ di chuyển theo kịch bản video trình chiếu để điều hướng người xem đến các vị trí trong địa đạo. Đèn led tại khu vực robot giới thiệu cũng phát sáng, tạo hiệu ứng bắt mắt. Các điểm điều hướng robot gồm: Nắp hầm, hầm chứa vũ khí, lương thực, lỗ thông hơi, phòng nghỉ, phòng cứu chữa thương binh, phòng hội họp, hầm chông, ụ ổ chiến đấu, giếng nước, cửa ra sông Sài Gòn, hầm chữ A, bẫy rắn độc... đều gắn biển tên và mã QR để thuận tiện cho việc tra cứu mở rộng thông tin liên quan”.

Để mô hình hoạt động trơn tru, nhóm tác giả đã tiến hành nhiều cuộc thử nghiệm, nhất là phần robot di chuyển bên trong. Khi vận hành, robot đại diện bằng hình ảnh nữ dân quân sẽ đi theo lộ trình đã lập trình sẵn, giới thiệu từng điểm quan trọng trong địa đạo. Bên trong mô hình, không chỉ là hệ thống đường hầm tái hiện Địa đạo Củ Chi mà còn có phần mềm hỏi đáp kiến thức được phát triển để học sinh kiểm tra khả năng hiểu biết của mình. Các em tạo ra trò chơi hỏi đáp gồm 3 cấp độ, từ dễ đến khó với 30 câu hỏi liên quan đến Địa đạo Củ Chi. Người tham gia trò chơi này có cơ hội học lịch sử một cách thú vị, vừa chơi vừa khám phá. Các câu hỏi được viết bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh để học sinh nước ngoài cũng có thể tham gia, hiểu thêm về lịch sử Việt Nam.

Điều đặc biệt là mỗi khu vực trên mô hình đều gắn mã QR. Khi quét mã, người dùng được dẫn đến những video hoặc bài viết mô tả chi tiết về từng phần của địa đạo, chẳng hạn như căn hầm chứa vũ khí, phòng cứu thương, hay những bẫy rắn độc từng khiến quân địch khiếp sợ. “Chúng em mong rằng những người bạn nước ngoài khi tham quan mô hình này sẽ hiểu thêm về sự kiên cường của người Việt Nam”, Nguyễn Lâm Uyên chia sẻ.

BẢO ANH

Một phát minh nho nhỏ

Ma-ri-a là một cô bé rất thích quan sát. Một hôm trong phòng khách, cô bé nhận thấy mỗi lần gia nhân bưng trà lên, bát đựng trà thoạt đầu rất dễ trượt trong đĩa. Nhưng khi nước trà rớt ra đĩa thì dù tay của gia nhân đó run rẩy tới mức nào đi nữa, chiếc đĩa có bị nghiêng đi nhiều hơn nữa thì bát nước trà vẫn như dính trên đĩa, không hề di chuyển. Cái đĩa và cái bát đựng trà đã hấp dẫn cô bé.

"Thế là vì sao nhỉ? Mình nhất định phải tìm hiểu cho rõ". Ma-ri-a nghĩ vậy, rồi lẻn ra khỏi phòng khách, bắt đầu làm thí nghiệm.

Không thấy Ma-ri-a đâu, anh trai của cô bé bèn chạy đi tìm. Khi đi ngang qua nhà bếp, cậu bỗng nhìn thấy Ma-ri-a đang làm gì đó với đống bát đĩa trên bàn ăn, bèn trêu em:

- Em không muốn làm nhà khoa học nữa, định làm bà chủ gia đình hả ?

- Đâu có, em phát hiện ra một điều bí mật. Chỉ cần giữa chiếc bát đựng nước trà và chiếc đĩa có một chút nước thì bát đựng nước trà không bị trượt nữa. - Ma-ri-a nói với vẻ đầy tự hào về " thành quả nghiên cứu của mình".

- Làm gì có chuyện đó ? Anh không tin! Sau khi rớt ra thì bát lại càng dễ trượt. Lần trước, mẹ lau nhà xong, anh suýt trượt ngã mà.

- Không tin anh hãy thử mà xem.

Cậu anh bèn cầm chiếc bát, chiếc đĩa lên để thử. Kết quả đúng như Ma-ri-a nói.

Hai anh em đang tranh luận, bàn tán thì cha đến. Cả hai cùng hỏi cha về hiện tượng kì lạ này. Người cha ôn tồn bảo:

- Đó là vì có lực ma sát. Các con lớn lên thì sẽ biết thôi mà!

Nhà bác học và bà cụ

1. Ê – đi- xơn là một nhà bác học nổi tiếng người Mĩ. Khi ông chế ra đèn điện, người từ khắp nơi ùn ùn kéo đến xem. Có một bà cụ phải đi bộ mười hai cây số. Đến nơi, cụ mỏi quá, ngồi xuống vệ đường bóp chân, đấm lưng thùm thụp.

2. Lúc ấy, Ê-đi-xơn chợt đi qua. Ông dừng lại hỏi chuyện. Bà cụ nói:

- Già đã phải đi bộ gần ba giờ đồng hồ để được nhìn tận mắt cái đèn điện. Giá ông Ê – đi- xơn làm được cái xe chở người già đi nơi này nơi khác có phải may mắn cho già không?

- Thưa cụ, tôi tưởng vẫn có xe ngựa chở khách chứ ?

- Đi xe đấy thì ốm mất. Già chỉ muốn có một thứ xe không cần ngựa kéo mà lại thật êm.

3. Nghe bà cụ nói vậy, bỗng một ý nghĩ lóe lên trong đầu Ê – đi- xơn. Ông reo lên:

- Cụ ơi ! Tôi là Ê – đi- xơn đây. Nhờ cụ mà tôi nảy ra ý định làm một cái xe chạy bằng dòng điện đấy.

Bà cụ vô cùng ngạc nhiên khi thấy nhà bác học cũng bình thường như mọi người khác. Lúc chia tay, Ê – đi- xơn bảo:

- Tôi sẽ mời cụ đi chuyến xe điện đầu tiên.

4. Từ lần gặp bà cụ, Ê – đi- xơn miệt mài với công việc chế tạo xe điện và đã thành công. Hôm chạy thử xe điện, người ta xếp hàng dài để mua vé. Ê-đi-xơn mời bà cụ dạo nọ đi chuyến đầu tiên. Đến ga, ông bảo :

- Tôi giữ đúng lời hứa với cụ rồi nhé !

Bà cụ cười móm mém :

- Cảm ơn ông. Giờ thì già có thể đi chơi cả ngày với chiếc xe này rồi !