Tìm hiểu chung bài Con mối và con kiến lớp 7

A. Thể loại truyện ngụ ngôn

1. Khái niệm: Là những truyện kể ngắn gọn, hàm súc, bằng văn xuôi hoặc văn vần. Truyện thường đưa ra bài học về cách nhìn sự việc, cách ứng xử của con người trong cuộc sống.

2. Đề tài: Thường là những vấn đề đạo dức hay những cách ứng xử trong cuộc sống

3. Nhân vật

• Nhân vật trong truyện ngụ ngôn có thể là loài vật, đồ vật, cây cối hoặc con người. Các nhân vật này hầu như không có tên riêng, thường được người kể chuyện gọi bằng danh từ chung (như rùa, thỏ, sói, cừu, cây sậy, thầy bói, bác nông dân…)
• Từ suy nghĩ, hành động, lời nói của các nhân vật ngụ ngôn, người nghe (người đọc) có thể rút ra những bài học sâu sắc

4. Sự kiện: Một câu chuyện thường xoay quanh một sự kiện chính

(Ví dụ: trong truyện Thỏ và rùa, sự kiện chính là cuộc thi chạy giữa hai nhân vật Thỏ và Rùa)

5. Cốt truyện: Thường xoay quanh một sự kiện (một hành vi ứng xử, một quan niệm, mộ nhận thức phiến diện…) nhằm đưa ra bài học hay lời khuyên nào đó.

6. Tình huống truyện: Là các tình thế được tạo nên bởi một sự kiện đặc biệt (như công chúa kén rể, nhà vua tìm vợ, gia đình bị mất đồ, cần bắt đầu một hành trình mới…) để qua đó đặc điểm tính cách của nhân vật và trí tưởng tượng của nhà văn được thể hiện rõ nét

7. Không gian, thời gian:

• Không gian: là các khung cảnh, môi trường hoạt động của nhân vật, nơi xảy ra sự kiện, câu chuyện… (như một khu rừng, trong cái giếng nước, ở một xóm chợ, ở một làng nọ…
• Thời gian: là một thời điểm, một khoảng khắc nào đó mà sự việc, câu chuyện diễn ra, thường không xác định cụ thể

B. Tác giả bài Con mối và con kiến

Tác giả truyện ngụ ngôn Con mối và con kiến là Nam Hương

- Tên thật: Bùi Huy Cường

- Năm sinh, năm mất: 1899 - 1960

- Quê quán: Hà Nội

- Cuộc đời và sự nghiệp:

• Học hết năm thứ tư bậc thành chung, sau đó bắt đầu dạy học ở Nam Định và Hà Nội
• Từ năm 1920, ông tham gia viết báo, nhưng hầu hết các bài nghị luận về thế sự đều bị kiểm duyệt 
• Sau đó, ông chuyển sang viết thơ ngụ ngôn để có thể nói được những điều mình muốn nói.

- Sáng tác: Viết nhiều câu chuyện ngụ ngôn, thơ dành cho thiếu nhi

- Tác phẩm tiêu biểu:

• Tập thơ ngụ ngôn như Gương thế sự (1920), Ngụ ngôn mới (1935), Thơ ngụ ngôn (1937)
• Tập thơ thiếu nhi Bài hát trẻ con (1936)

C. Tác phẩm Con kiến và mối

1. Thể loại: Thơ ngụ ngôn

2. Xuất xứ: Tác phẩm trích Tuyển tập văn học dân gian Việt Nam, tập III

3. Phương thức biểu đạt: Tự sự kết hợp miêu tả, biểu cảm

4. Bố cục:

• Phần 1 (từ đầu → béo trục béo tròn): lời chế giễu của mối đối với kiến
• Phần 2 (còn lại): lời đối đáp của kiến cho mối

5. Giá trị nội dung:

Câu chuyện thông qua cuộc hội thoại giữa hai con vật là kiến và mối để nói lên sự đối lập giữa lối sống của hai bộ phận con người trong xã hội hiện nay. Từ đó khẳng định rằng chỉ có chăm chỉ cần cù làm lụng cuộc sống mới có thể ấm êm, bền vững.

6. Giá trị nghệ thuật:

• Thành công trong xây dựng tình huống
• Khắc họa hình ảnh nhân vật ấn tượng
• Lời đối thoại các nhân vật sắc bén

7. Tóm tắt:

Bài thơ ngụ ngôn mượn câu chuyện của mối và kiến để nói lên sự đối lập giữa lối sống của nhiều người trong xã hội. Con mối với lối sống chỉ muốn đục rỗng tủ hòm, ngồi yên một chỗ đại diện cho những người không muốn lao động, sợ vất vả, chỉ muốn hưởng thụ trước mắt. Những chú kiến sẵn sàng làm việc, dù vất vả nhưng luôn chủ động lo xa, vì đàn tổ đại diện cho những người không ngại vất vả, chăm chỉ lao động, biết lo xa, trách nhiệm với cộng đồng, sống vì mọi người.

8. Ý nghĩa nhan đề

Nhan đề “Con mối và con kiến” thể hiện câu chuyện của 2 nhân vật chính đó là Mối và Kiến. Câu chuyện thông qua cuộc hội thoại giữa hai con vật là kiến và mối để nói lên sự đối lập giữa lối sống của hai bộ phận con người trong xã hội hiện nay. Từ đó khẳng định rằng chỉ có chăm chỉ cần cù làm lụng cuộc sống mới có thể ấm êm, bền vững.

E. Infographic bài Con mối và con kiến

Đây là mẫu xem thử, bản tải về dạng ảnh PNG, không có logo, kích thước lớn, rõ nét)