Phương châm lịch sự

Soạn bài các phương châm hôi thoại

Phương châm lịch sự do VnDoc biên soạn giúp các em học sinh lớp 9 có thêm tài liệu Ngữ văn 9 để tham khảo phục vụ quá trình học tập.

Phương châm lịch sự bao gồm phần Khái niệm, nhận biết phương châm lịch sự và phần ví dụ, VnDoc đưa ra 02 ví dụ về Phương châm lịch sự kèm theo phân tích để giúp các em học sinh hiểu rõ hơn về phương châm này.

Để tham khảo thêm nhiều đề thi và tài liệu học tập hay khác, trao đổi với thầy cô và giáo viên, mời các bạn tham gia nhóm: Luyện thi lớp 9 lên lớp 10.

Bản quyền tài liệu thuộc về VnDoc.
Nghiêm cấm mọi hành vi sao chép nhằm mục đích thương mại.

1. Khái niệm Phương châm lịch sự

Khi giao tiếp, cần tế nhị và tôn trọng người khác.

Mỗi người trong hội thoại đều có mối quan hệ với nhau hoặc chênh lệch nhau về tuổi tác, chức vụ, địa vị. Chính vì thế, chúng ta cần giao tiếp lịch sự, tế nhị, tôn trọng mọi người trong cuộc hội thoại. Cách nói chuyện lịch sự không chỉ mang đến cho ta hiệu quả giao tiếp mà nó còn đánh giá, phản ánh con người của ta.

2. Ví dụ về Phương châm lịch sự

Ví dụ 1:

Bà lão láng giềng lại lật đật chạy sang:

- Bác trai đã khá rồi chứ?

- Cảm ơn cụ, nhà cháu đã tỉnh táo như thường. Nhưng xem ý hãy còn lề bề lệt bệt chừng như vẫn mỏi mệt lắm.

(Trích Tắt đèn - Ngô Tất Tố)

(Trong đoạn hội thoại trên, chị Dậu đã trả lời bà lão hàng xóm vô cùng lịch sự trước sự quan tâm của bà.)

Ví dụ 2 (vi phạm phương châm lịch sự)

Chị Dậu xám mặt, vội vàng đặt con bé con xuống đất, chạy đến đỡ lấy tay hắn:

- Cháu van ông, nhà cháu vừa mới tỉnh được một lúc, ông tha cho!

- Tha này, tha này!

Vừa nói hắn vừa bịch luôn vào ngực chị Dậu, mấy bịch, rồi lại sấn đến để trói anh Dậu.

Hình như tức quá không thể chịu được, chị Dậu liều mạng cự lại:

- Chồng tôi đau ốm, ông không được phép hành hạ.

Cai lệ tát vào mặt chị một cái bốp, rồi hắn cứ nhảy vào cạnh anh Dậu, Chị Dậu nghiến hai hàm răng:

- Mày trói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem!

Rồi chị túm lấy cổ hắn, ấn dúi ra cửa. Sức lẻo khoẻo của anh chàng nghiện chạy không kịp với sức xô đẩy của người đàn bà lực điền, hắn ngã chỏng quèo trên mặt đất, miệng vẫn nham nhảm thét trói vợ chồng kẻ thiếu sưu.

(Trích Tức nước vỡ bờ - Ngô Tất Tố)

Trong trường hợp này, chị Dậu đã vi phạm phương châm lịch sự. Tên cai lệ cũng là một chức quan nhỏ, có quyền đòi thuế. Ban đầu, chị Dậu có xuống nước van nài chúng nhưng sau này không chịu nổi thói hống hác và đánh mình, chị Dậu đã phẫn nộ đến mức chửi lại, thậm chí là đánh lại bọn chúng. Ban đầu, cách xưng hô còn là ông - cháu, nhưng khi vi phạm phương châm lịch sự thì cách xưng hô đã đổi thành mày - bà.

Ví dụ 3 (vi phạm phương châm lịch sự):

Mẹ nó dặn, ở nhà có gì cần thì gọi ba giúp cho. Nó không nói không rằng, cứ lui cui dưới bếp. Nghe nồi cơm sôi, nó giở nắp, lấy đũa bếp sơ qua - nồi cơm hơi to, nhắm không thể nhắc xuống để chắt nước được, đến lúc đó nó mới nhìn lên anh Sáu. Tôi nghĩ thầm, con bé đang bị dồn vào thế bí, chắc nó phải gọi ba thôi. Nó nhìn dáo dác một lúc rồi kêu lên:

- Cơm sôi rồi, chắt nước giùm cái! - Nó cũng lại nói trổng.

Tôi lên tiếng mở đường cho nó:

- Cháu phải gọi "ba chắt nước giùm con", phải nói như vậy.

Nó như không để ý đến câu nói của tôi, nó lại kêu lên:

- Cơm sôi rồi, nhão bây giờ!

(Trích truyện ngắn Chiếc lược ngà - Nguyễn Quang Sáng)

Trong trường hợp này, bé Thu đã nói trống không với ba mình, không tuân theo vai vế, dù bị bà nhắc nhở nhưng bé vẫn không chỉnh sửa. Người ba luôn ở vế trên, phận làm con ở vế dưới. Nhưng vì tính cách ương bướng, không nhận cha của bé nên bé đã nói trống không với ba mình.).

---------------------------

Mời các bạn tham khảo thêm các bài viết dưới đây của chúng tôi:

Trên đây VnDoc đã giới thiệu tới các em Phương châm lịch sự. Để có kết quả cao hơn trong học tập, VnDoc xin giới thiệu tới các em học sinh tài liệu Đề thi vào lớp 10 môn Toán, Đề thi vào lớp 10 môn Tiếng Anh, Đề thi vào lớp 10 môn Vật lý mà VnDoc tổng hợp và đăng tải.

Chúc các em học tập thật tốt.

Đánh giá bài viết
4 4.070
0 Bình luận
Sắp xếp theo
Học tốt Ngữ Văn lớp 9 Xem thêm