Em hãy kể tên các mảng kiến tạo lớn của thạch quyển
VnDoc xin giới thiệu tới bạn đọc bài Em hãy kể tên các mảng kiến tạo lớn của thạch quyển để bạn đọc cùng tham khảo. Bài viết tổng hợp lí thuyết trong chương trình giảng dạy môn Địa lý lớp 10. Hi vọng rằng đây sẽ là những tài liệu hữu ích trong công tác giảng dạy và học tập của quý thầy cô và các bạn học sinh. Mời các bạn cùng theo dõi chi tiết bài viết dưới đây nhé.
Em hãy kể tên các mảng kiến tạo lớn của thạch quyển
Câu hỏi: Dựa vào hình 4.4 và thông tin trong bài, em hãy:
- Kể tên các mảng kiến tạo lớn của thạch quyển.
- Cho biết vì sao các mảng kiến tạo có thể di chuyển.
Trả lời
- 7 mảng kiến tạo lớn trên bề mặt Trái Đất là:
+ Mảng Âu - Á.
+ Mảng Thái Bình Dương.
+ Mảng Ấn Độ - Ôxtrây-li-a.
+ Mảng Phi.
+ Mảng Bắc Mỹ.
+ Mảng Nam Mỹ.
+ Mảng Nam Cực.
- Các mảng kiến tạo có thể di chuyển do hoạt động của các dòng đối lưu vật chất quánh dẻo và có nhiệt độ cao trong tầng man-ti trên nên các mảng kiến tạo có thể di chuyển.
Kiến thức tham khảo về Thuyết tạo mảng
Kiến tạo mảng mô tả các chuyển động ở quy mô lớn của thạch quyển Trái Đất. Học thuyết này hoàn thiện các quan niệm trước đây về trôi dạt lục địa do Alfred Wegener đề xuất trong các thập niên đầu thế kỷ 20 và tách giãn đáy đại dương trong thập niên 1960.
Phần ngoài cùng nhất của Trái Đất được cấu tạo bởi thạch quyển nằm trên và quyển mềm bên dưới. Thạch quyển bao gồm vỏ Trái Đất và phần trên cùng nhất của quyển manti. Quyển mềm thuộc manti ở trạng thái rắn, nhưng có độ nhớt và ứng suất cắt tương đối thấp nên có thể chảy giống như chất lỏng nếu xét theo thời gian địa chất. Phần sâu nhất của manti bên dưới quyển mềm thì cứng do chịu áp suất lớn hơn.
Thạch quyển bị vỡ ra thành các mảng kiến tạo và chúng trượt trên quyển mềm. Các mảng này di chuyển tương đối với nhau theo một trong ba kiểu ranh giới mảng: hội tụ hay va chạm; tách giãn, cũng được gọi là trung tâm tách giãn; và chuyển dạng. Các trận động đất, hoạt động núi lửa, sự hình thành các dãy núi, và rãnh đại dương đều xuất hiện dọc theo các ranh giới này. Sự dịch chuyển sang bên của các mảng vào khoảng 50 - 100 mm/năm.
Đặc điểm của mảng kiến tạo
Các mảng kiến tạo không đứng yên mà liên tục dịch chuyển trên lớp heli mềm (quyển mềm) của Trái Đất với tốc độ vài cm mỗi năm. Dựa trên hướng dịch chuyển, các ranh giới giữa các mảng được chia thành 3 loại đặc điểm chính:
1. Ranh giới hội tụ (Va chạm tiếp xúc)
Đây là nơi hai mảng kiến tạo dịch chuyển xô vào nhau. Kết quả của sự va chạm phụ thuộc vào loại vỏ cấu tạo nên mảng:
Mảng đại dương va chạm với mảng lục địa: Mảng đại dương (nặng hơn) sẽ bị hút chìm xuống dưới mảng lục địa, tạo thành các vực biển sâu và chuỗi núi lửa ven bờ (Ví dụ: Vực biển Mariana, dãy núi Andes).
Hai mảng lục địa va chạm với nhau: Do có tỷ trọng tương đương, không mảng nào chịu nén xuống dưới mà chúng sẽ dồn ép, uốn nếp bồi cao lên tạo thành các dãy núi cao đồ sộ (Ví dụ: Mảng Ấn Độ - Ô-xtrây-li-a va chạm với mảng Âu - Á tạo nên dãy Himalaya).
2. Ranh giới phân kỳ (Tách giãn tiếp xúc)
Đây là nơi hai mảng kiến tạo dịch chuyển tách xa nhau.
Khi hai mảng tách ra, magma từ dưới manti sẽ trào lên lấp đầy khoảng trống, nguội đi và tạo ra vỏ Trái Đất mới.
Quá trình này thường diễn ra ở đáy đại dương, tạo nên các sống núi ngầm giữa đại dương (Ví dụ: Sống núi ngầm Đại Tây Dương) hoặc tạo ra các thung lũng tách giãn trên lục địa (Ví dụ: Thung lũng tách giãn Đông Phi).
3. Ranh giới chuyển dạng (Trượt sát nhau)
Đây là nơi hai mảng kiến tạo trượt ngang qua nhau theo hướng ngược lại hoặc cùng hướng nhưng khác tốc độ.
Ở ranh giới này, vỏ Trái Đất không bị phá hủy (như ranh giới hội tụ) cũng không được sinh ra thêm (như ranh giới phân kỳ).
Do lực ma sát rất lớn giữa hai mảng đá, các khu vực này thường tích tụ năng lượng lớn và là nơi xảy ra các trận động đất mạnh dữ dội (Ví dụ: Vết đứt gãy San Andreas ở California, Mỹ).
--------------------------
Như vậy VnDoc đã giới thiệu các bạn tài liệu Em hãy kể tên các mảng kiến tạo lớn của thạch quyển. Mời các bạn tham khảo thêm tài liệu: Trắc nghiệm môn Địa lý lớp 10, Giải tập bản đồ Địa lí 10, Địa lý 10 Chân trời sáng tạo, Giải bài tập Địa Lý 10, Tài liệu học tập lớp 10, ngoài ra các bạn học sinh có thể tham khảo thêm Địa lý 10 Cánh Diều và Địa lý 10 Kết nối tri thức lớp 10 mới nhất được cập nhật.
