Hình ảnh người nông dân trong một số tác phẩm văn học lớp 8

Hình ảnh người nông dân trong một số tác phẩm văn học

Hình ảnh người nông dân trong một số tác phẩm văn học lớp 8 được VnDoc sưu tầm và chia sẻ dưới đây là tài liệu khá hay cho các bạn học sinh tìm hiểu về cuộc sống của người nông dân trước sống trước cách mạng tháng 8 năm 1945 và đặc biệt người nông dân được miêu tả qua các câu ca dao một cách sâu sắc nhất, mời các bạn cùng tham khảo tài liệu dưới đây.

Ngoài ra, VnDoc.com đã thành lập group chia sẻ tài liệu học tập THCS miễn phí trên Facebook: Tài liệu học tập lớp 8. Mời các bạn học sinh tham gia nhóm, để có thể nhận được những tài liệu mới nhất.

Hình ảnh người nông dân đã thấp thoáng trong những câu ca dao từ xa xưa:

“Con cò mà đi ăn đêm…

…Có xáo thì xáo nước trong

Đừng xáo nước đục đau lòng cò con”

Nhưng có lẽ số phận bất hạnh và những phẩm chất cao quý của họ phải đến với những trang viết của các nhà văn hiện thực trước cách mạng tháng 8 – 1945 thì mới được khai thác một cách sâu sắc, triệt để.

Trước hết, một số tác phẩm văn học từ đầu thế kỷ XX đến CMT8 – 1945 đã phản ánh được nỗi khổ đau của người nông dân Việt Nam.

Hình ảnh người nông dân trong một số tác phẩm văn học lớp 8

Phải kể đến trước tiên là hình ảnh người nông dân thấp cổ bé họng phải chịu bao nỗi thống khổ dưới ách thống trị, bóc lột, đọa đầy của bọn địa chủ cường hào phong kiến. Có thể nói “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố đã dựng nên hình ảnh người nông dân đang điêu đứng trước cảnh sưu cao thuế nặng. Mười bảy chương trước đã thuật lại không biết bao nhiêu là cảnh cùng cực, khốn đốn của vợ chồng chị Dậu trong những ngày sưu thuế. Chương XVIII “Tức nước vỡ bờ” đã phơi bày tình cảnh khốn khổ đến cùng của người nông dân, những nạn nhân điển hình nhất trong xã hội. Nhà anh chị Dậu đã nghèo “lên đến bậc nhì, bậc nhất trong hạng cùng đinh”, đến vụ thuế, anh Dậu lại bị ốm liệt giường. Thực vậy, chỉ vì suất sưu, thứ thuế đánh vào đầu người mà cả gia đình chị Dậu tan nát. Anh Dậu ốm sắp chết vẫn bị đánh đập đến tàn nhẫn, đứa con mới bảy tuổi đã bị bán đi, thân phận một con người không bằng một con chó. Khốn khổ thay, chế độ ấy còn bất nhân tàn nhẫn đến mức dựng cả người chết dậy để đánh thuế. Cho nên, nộp xong xuất sưu của anh Dậu, chị Dậu những tưởng đã trả được “món nợ nhà nước”, nào ngờ bọn hào lí cho biết chị còn phải nộp Sưu thế của chú Hợi đã chết từ năm ngoái. Thế là gia đình chị Dậu bị đẩy tới chỗ cùng đường. Anh Dậu lại tiếp tục bị đánh, bị trói cho đến ngất xỉu. Nửa đêm, người ta vác anh Dậu rũ rượi như một cái xác trả về cho chị Dậu. Nhờ có hàng xóm đổ đến giúp, chị Dậu đã cứu sống được chồng mình. Nhưng trời vừa sáng, bộ mặt cai lệ và người nhà lí trưởng lại hiện ra sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước và dây thừng. Tính mạng của anh Dậu bị đe dọa nghiêm trọng. Có thể nói, cái “món nợ nhà nước” ấy là tai họa khủng khiếp nhất giáng xuống đầu gia đình chị Dậu. Bản thân chị Dậu là một tội đồ đáng thương nhất. Xin nới lỏng dây trói cho chồng, chị liền bị tên cai lệ “đánh đấm túi bụi”. Xin khất sưu cho chồng thì bị tên cai lệ “tát đánh bốp” vào mặt và “bịch mấy bịch” trước ngực. Lúc thì bị bọn cường hào bắt trói giải huyện, lúc thì bị vợi chồng Nghị Quế bắt bí, mua rẻ đứa con và ổ chó. Xin cái triện đóng vào tờ văn tự bán con mà chị Dậu phải cấy không cho cụ “cụ Lý” một mẫu ruộng. Đau khổ nhất của chị Dậu là phải “đứt ruột” bán đứa con gái đầu lòng lên bảy tuổi cho vợ chồng Nghị Quế với giá một đồng bạc để nộp sưu cho chồng. Nhục nhã nhất là chị đã bị tri phủ Tư Ân và cụ cố thượng xâm phạm đến phẩm giá, nhân phẩm. Có thể nói đầy đọa cuộc đời, số phận chị Dậu có bàn tay của tất cả các loại người thống trị nông thônViệt Nam lúc ấy.

Ở một góc độ khác, cái nghèo đói, khổ cực cũng như một chiếc gông nữa đè lên cổ người nông dân trước CMT8. Lão Hạc là một nông dân nghèo, không có ruộng, lão phải cày thuê, cuốc mướn. Lão dành dụm, chắt chiu mới có một mảnh vườn nho nhỏ, tài sản duy nhất giúp lão có thêm chút hoa màu. Hoàn cảnh lão thật đơn chiếc: vợ lão mất sớm, còn lại hai cha con mà phải chật vật mới đủ ăn hàng ngày, lấy đâu ra bạc trăm cho con trai cưới vợ? Tiền mặt, tiền cau, tiền rượu, tiền cưới nữa chắc phải mất đến hai trăm. Không cưới nổi vợ, con trai lão buồn rầu bỏ đi phu cao su, gửi lại biếu bố vài đồng bạc ăn quà và con chó Vàng – dự định sẽ thịt trong ngày cưới. Vợ mất, con đi biệt xứ với lời hẹn có bạc trăm mới trở về, lão sống cô đơn, hiu quạnh với tuổi già, chỉ có con Vàng làm bạn. Lão và con Vàng sống lay lắt qua ngày với của ráy, củ khoai, bữa trai, bữa ốc. Vậy mà cuối cùng ngặt nghèo đến nỗi lão phải xa con Vàng. Trong nụ cười gượng gạo, chứa chan bao nước mắt, cay đắng, xót xa cho số phận: “Thì ra cậu Vàng ăn khỏe hơn tôi ông giáo ạ. Mỗi ngày cậu ăn thế thì tôi lấy đâu ra tiền mà nuôi. Thôi thì bán phắt đi, đỡ được đồng nào hay đồng ấy”. Xã hội khắc nghiệt đã cướp đi cả niềm vui bé nhỏ của lão. Chưa hết tai ương, cơn bão lại cướp đi những hoa màu ít ỏi trong vườn. Rồi cơn ốm hai tháng mười tám ngày đã đẩy lão xuống tận cùng sự cơ cực, nghèo đói. Lão Hạc ăn bả chó để tự tử. Lão chết đau đớn, thêm thảm: đầu tóc rũ rượi, mắt long sòng sọc, tru tréo, bọt mép sùi ra… vật vã đến hai giờ đồng hồ mới chết. Cái chết thật dữ dội, khốc liệt và chua chát. Số phận một con người, một kiếp người như lão Hạc thật đáng thương.

Bên cạnh hình ảnh lão Hạc, con trai lão cũng góp phần làm rõ bức tranh hiện thực về người nông dân trong xã hội ta thời Pháp thuộc. Kiếp sống cơ cực của người nông dân không ruộng đất, phải cày thuê, cuốc mướn chăm chỉ cần cù vẫn không có đủ tiền cưới vợ. Con trai lão Hạc là nạn nhân của hủ tục thách cưới nặng nề. Khi người yêu đã đi lấy chồng giàu có, anh ta phẫn chí, ra tỉnh đến sở mộ phu, kí giấy đi làm đồn điền cao su. Từ nạn nhân của nghèo đói và hủ tục, anh đã trở thành nạn nhân của thực dân Pháp trong các đồn điền cao su đã được đúc kết thành câu ca:

“Cao su đi dễ khó về

Khi đi trai tráng khi về bủng beo”

hoặc tệ hơn

“Cao su xanh tốt lạ đời

Mỗi cây bón một xác người công nhân”

Còn nhiều nữa những kiếp lầm than, những đứa trẻ con của những bà mẹ khốn cùng, nghèo khó cũng hiện lên thật tội nghiệp. Thằng Cúc, thằng Xuân, con Tí, con Túc trong “Gió lạnh đầu mùa”, vẫn những bộ quần áo nâu bạc đã rách vá nhiều chỗ và qua những lỗ áo rách da thịt thâm đi, mỗi cơn gió chúng nó lại run lên, hai hàm răng đập vào nhau. Cái Hiên chỉ mặc có manh áo rách tả tơi, hở cả lưng và tay bởi mẹ cái Hiên rất nghèo chỉ có nghề mò cua, bắt ốc. Nhưng chúng vẫn còn hạnh phúc hơn cái Tí nhà chị Dậu gấp nhiều lần. Nó thật sự chưa có một ngày sung sướng, chưa có một ngày được ăn no, mặc đẹp. Vất vả mấy cũng chịu được. Nhưng niềm vui nhỏ nhất là được sống cùng cha mẹ và các em, Tí cũng không có được. Hình ảnh cái Tí “hai hàng nước mắt ròng ròng, hôn hít các em một lượt nữa rồi lủi thủi đội nón mê lên đầu và cắp gói áo vào nách, theo mẹ và ổ chó cùng đi sang nhà Nghị Quế đã để lại bao nỗi đau trong lòng người bấy lâu nay. Nếu đọc những đoạn khác trong tác phẩm ta càng phẫn nộ hơn khi bà Nghị bắt cái Tí phải ăn cơm thừa của chó, thân phận của em còn thua kém cả con chó nhà bà Nghị. Thật đau đớn, chua xót biết bao.

Các nhà văn hiện thực xuất sắc như Ngô Tất Tố, Nam Cao… đã khắc họa nhiều khía cạnh khác nhau trong những nỗi khổ đau của người nông dân trước CMT8 – 1945. Bao nhiêu con người, bấy nhiêu số phận cứ hiện ra trước mắt và in đậm trong ta những xót xa, ngậm ngùi. Nhưng trong cái đêm đen mù mịt của những số phận khốn cùng ấy bừng sáng lên những phẩm chất vô cùng cao quý đáng trọng.

Nổi bật nhất trong những phẩm chất cao đẹp của người nông dân đó là tình yêu thương con hết mực. Thương con là đặc điểm nổi bật của trái tim người mẹ. Nhà văn Ngô Tất Tố đã đặt tình yêu thương ấy vào hoàn cảnh thật éo le, đau đớn, chị Dậu thương con mà phải bán con để cứu chồng khỏi bị đánh đập, hành hạ vì thiếu thuế lúc ốm đau. Phải bán cái Tí, chị như đứt từng khúc ruột. Khi về nhà chị vẫn chưa nói cái tin sét đánh đó cho cái Tí nghe mà âm thầm chịu đựng nỗi đau đớn đang đè nặng trong lòng. Nỗi đau đó cứ nhân mãi lên như những mũi dao cứa vào lòng chị khi chị thấy cái Tí ngoan ngoãn, hiếu thảo quá vậy mà phải đi làm tôi tớ ở nhà mụ Nghị Quế nổi tiếng độc ác, nhẫn tâm. Phải có tình yêu thương con sâu nặng, thiết tha chị Dậu mới nén được nỗi đau mà chỉ lộ ra nét mặt rầu rĩ, những giọt nước mắt rơi xuống càng mau. Cũng tình yêu thương vô bờ như vậy đã khiến chị Dậu – một người mẹ lại phải van xin con ban ơn tha tội cho mình “U van con, u lạy con, con có thương thầy, thương u thì con cứ đi với u đừng khóc lóc nữa, đau ruột u lắm… Bây giờ phải đem con đi bán, u đã chết từng khúc ruột rồi đấy, con ạ”. Cố kiếm lời thấm thía để khuyên con nhưng bản thân chị lại nức nở. Hình ảnh bà bị ấy hiện lên thật tội “với những tiếng thổn thức trong đáy tim và những giọt nước mắt luôn đọng ở gò má, chị Dậu cố sống cố chết nhủng nhẳng dẫn con chó lẽo đẽo dưới ánh nắng mùa hè. Con vẫn lướt mướt khóc, chó vẫn ý ẳng kêu, chị vẫn nhất định giả câm, giả điếc mong cho chóng đến nhà cụ Nghị”. Có thể nói chị Dậu với nỗi lòng thương con trong hoàn cảnh éo le này, là điểm sáng của tác phẩm “Tắt đèn”.

Cảm động hơn là tấm lòng lão Hạc dành cho đứa con trai độc nhất của lão. Thương con, lão ước mong cho con hạnh phúc. Dù đói khổ không còn cái ăn nhưng biết con trai không đủ tiền cưới vợ, lão vẫn giữ nguyên vẹn cái vườn cho con với ý nghĩ “mẹ nó tậu thì nó hưởng”. Vì nghèo, lão không cưới được vợ cho con. Càng đau xót hơn khi con đi làm đồn điền cao su “nó là người của người ta rồi, chứ đâu còn là con của tôi”. Thương nhớ con, lão nói chuyện với con Vàng và cảm thấy như vơi đi nỗi nhớ con vì con Vàng là một kỷ niệm của con trai lão để lại. Thương nhớ con, lão suy nghĩ thật sâu xa, không thể bán vườn vì lão đã nghĩ đến tương lai của con sau này. Lão đã hy sinh tất cả vì con. Trước khi mất, lão gửi mảnh vườn lại cho ông giáo, người hàng xóm thân thiết của lão để khi con trai về giao lại cho con. Lão chết nhưng tấm lòng lão vẫn hướng về con và mong muốn cuộc sống của con trai mình không gặp cảnh đớn đau như lão. Tấm lòng yêu thương và hy sinh vì con của lão thật đáng quý.

Bên cạnh đó, hình ảnh người nông dân Việt Nam trước CMT8-1945 còn hiện lên với nhiều phẩm chất cao đẹp đáng quý. Đó là lòng vị tha, đức hy sinh vì chồng con ở nhân vật chị Dậu. Trong lúc chồng ốm nặng, chị đã rón rén bưng một bát cháo lớn đễn chỗ chồng nằm và dịu dàng, tận tụy, hết lòng chăm sóc chồng. Chị cố ngồi xem chồng có ăn ngon miệng không. Việc làm của chị xuất phát từ lòng yêu thương chân thành, sâu sắc của người vợ. Và đỉnh cao của tình cảm yêu thương của chị đối với chồng là việc chị đánh thắng tên cai lệ và người nhà Lí trưởng. Chính việc thương chồng, lo chồng bị đánh đã biến thành sức mạnh để chị chiến thắng hai tên cai lệ và người nhà Lí trưởng, bảo vệ chồng mình. Và nét nổi bật nhất ở chị Dậu là sự hy sinh – sự hy sinh vốn có của người phụ nữ Việt Nam. Chị phải hy sinh tình mẫu tử của mình – điều thiêng liêng và cao quý nhất của người mẹ vì chị lo lắng tới gia đình, quan tâm đến người chồng khốn khổ. Chị đã chọn con đường mà chị phải đau đớn, dằn vặt, khổ tâm nhiều hơn, phải đau đớn gấp trăm, gấp ngàn lần. Qua đó, ta thấy chị Dậu là người luôn chịu sự mất mát, thua thiệt. Hình ảnh chị Dậu giờ càng tỏa sáng và đáng quý hơn bởi sự hy sinh thầm lặng nhưng có ý nghĩa cao đẹp biết bao.

Đó còn là tấm lòng đôn hậu, chất phác, hiền lành, nhân hậu của lão Hạc. Lão yêu thương chăm sóc một chú chó như chăm một đứa trẻ nhỏ. Đến lúc cùng quẫn không còn gì để nuôi nó, thậm chí không còn để nuôi thân, dự định bán nó đi mà lão đắn đo mãi. Khi bán nó rồi lão khóc vì thương: “Lão cười như mếu và đôi mắt ầng ậc nước” và nhất là vì lão xót xa thấy “già bằng này tuổi đầu rồi còn đánh lừa một con chó”. Lòng thương và nỗi ân hận của lão đối với con Vàng sâu sắc đến mức trở thành nỗi đau khôn lường: “mặt lão đột nhiên rúm lại… cái miệng móm mém của lão mếu như con nít. Lão hu hu khóc và ân hận, tự trách mình chưa tốt với một con chó. Không những thế lão Hạc còn là một nông dân giàu lòng tự trọng. Lão nghèo mà không hèn, không vì miếng ăn mà quỵ lụy kêu xin ai. Thậm chí chỉ đoán vợ ông giáo hơi có ý phàn nàn về sự đỡ đần của ông giáo đối với mình, lão đã lảng tránh ông giáo. Tự trọng đến mức không muốn sau khi mình chết còn bị người khinh rẻ. Chẳng còn gì ăn mà lão vẫn không hề đụng tới số tiền dành dụm và đem gửi ông giáo để nếu mình chết ông tang ma cho mình: “Con không có nhà, lỡ chết không biết ai đứng ra lo cho được; để phiền cho hàng xóm thì chết không nhắm mắt được…” Thật là một nhân cách hiếm có trên đời. Lão Hạc quả là một nhân cách cao đẹp dù cuộc sống có cơ cực đến đâu.

Không chỉ là hình ảnh cao đẹp của những lão nông như lão Hạc hay những phụ nữ nông thôn như chị Dậu, bé gái lên bảy tuổi như cái Tí cũng hiện lên với những phẩm chất đáng quý. Em rất ngoan ngoãn, siêng năng, nhanh nhẹn, tháo vát, biết thương em và hiếu thảo. Bố đang bị bọn cường hào giam giữ, đánh trói ở ngoài đình; mẹ đang tất tả chạy vạy tiền nộp sưu cho bố, một mình em quán xuyến hết mọi việc trong gia đình. Vừa bế em, vừa “hì hục rửa khoai, tra nồi, xin lửa dóm bếp”. Rất chu đáo, nó lúc nào cũng quan tâm săn sóc bố mẹ. Thấy mẹ, nó “đon đả” chào, hỏi thăm là đã được ông lí “cởi trói” cho chưa? Nó băn khoăn hỏi về cái nón “bị rách tan tành”, về ngón tay mẹ “làm sao lại phải buộc giẻ?”. Khoai chín, cái Tí tung tăng chạy lấy hai cái bát to, gắp chọn những mẩu khoai to xếp đầy hai bát, một bát để phần bố, một bát để dành cho mẹ. Nó ân cần mời mẹ ăn khoai, quạt cho khoai chóng nguội để hai đưa em đang đói được ăn một cách ngon lành. Mọi lời nói, mọi cử chỉ của cái Tí thật dịu dàng và rất tình cảm. Tuy còn nhỏ tuổi nhưng nó là một đứa bé giàu đức hy sinh. Nó choáng váng, hoảng hốt, đau đớn, van khóc thảm thiết khi biết mình bị bán đi để lấy tiền nộp sưu cho bố. Vốn là một đứa bé ngoan ngoãn, rất hiếu thảo nó “hiểu nỗi đau lòng của mẹ”, tình cảnh đau đớn của bố nên nó đã “lau sạch nước mắt” chấp nhận sự hy sinh để cứu bố. Có thể nói cái Tí đã trở thành biểu tượng cảm động về lòng vị tha, đức hy sinh, tình hiếu thảo. Nhân vật cái Tí đã góp phần tô đậm giá trị nhân đạo của tác phẩm “tắt đèn”.

Có thể khẳng định, với nghệ thuật xây dựng nhân vật rất độc đáo, tài năng miêu tả diễn biến tâm trạng nhân vật thật tinh tế, sâu sắc, các tác phẩm văn học trước CMT8-1945 đã xây dựng hình tượng người nông dân Việt Nam với những nét đặc sắc riêng biệt khó có thể phai nhòa trong tâm trí độc giả mọi thế hệ. Cảm động biết bao trước những nỗi khổ đau của bao kiếp sống lầm than cơ cực. Và càng đẹp đẽ hơn bởi họ là sự hội tụ của những phẩm chất cao đẹp của CON NGƯỜI: yêu thương chồng, con, gia đình, và giàu lòng vị tha, đức hy sinh song cũng rất đỗi đôn hậu, tự trọng… Những phẩm chất cao quý và bản chất lương thiện của người nông dân sẽ không bao giờ bị lu mờ trước thời gian.

...................................

Ngoài Hình ảnh người nông dân trong một số tác phẩm văn học lớp 8, các bạn học sinh còn có thể tham khảo các đề thi, học kì 1 lớp 8, học kì 2 lớp 8 các môn Toán, Văn, Soạn bài lớp 8, Soạn Văn Lớp 8 (ngắn nhất) mà chúng tôi đã sưu tầm và chọn lọc. Với đề thi lớp 8 này giúp các bạn rèn luyện thêm kỹ năng giải đề và làm bài tốt hơn. Chúc các bạn ôn thi tốt

Đánh giá bài viết
1 368
0 Bình luận
Sắp xếp theo
Văn mẫu lớp 8 Xem thêm