Đáp án đề thi vào lớp 10 môn Văn năm 2026 trường THPT Chuyên Khoa học xã hội và nhân văn

PHẦN I. ĐỌC HIỂU

Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản.

Văn bản được viết theo thể thơ tự do.

Giải thích:

Bài thơ không bị ràng buộc bởi số chữ cố định trong mỗi dòng, số dòng trong mỗi khổ cũng linh hoạt. Nhịp thơ ngắn, dài biến đổi tự nhiên theo cảm xúc và theo bước đi vội vã của đoàn quân nơi chiến trường.

Câu 2. Chỉ ra cách kiến tạo nhạc tính trong văn bản.

Nhạc tính trong bài thơ được tạo nên bằng nhiều cách:

Thứ nhất, bài thơ sử dụng nhịp thơ linh hoạt, khi ngắn gọn, khi dồn dập:

Em đứng bên đường
Như quê hương
Vai áo bạc quàng súng trường

Những câu thơ ngắn tạo cảm giác chắc, gọn, giàu sức gợi.

Thứ hai, tác giả sử dụng vần và sự hòa âm tự nhiên giữa các tiếng:
“gió” – “đỏ”, “đường” – “hương” – “trường”, “vã” – “lửa”. Những âm vang ấy làm cho bài thơ có sự ngân nga, mềm mại.

Thứ ba, nhạc tính còn được tạo bởi từ láy và những từ gợi âm thanh, gợi chuyển động như: “ào ào”, “vội vã”, “nhoà”. Các từ này gợi âm thanh của rừng lá, nhịp hành quân và không khí chiến trường.

Thứ tư, bài thơ có sự kết hợp giữa giọng kể, giọng tâm tình và giọng đối thoại:

Chào em em gái tiền phương
Hẹn gặp nhé giữa Sài Gòn...

Cách nói gần gũi, thân mật khiến bài thơ có âm hưởng vừa tha thiết, vừa hào hùng, vừa giàu niềm tin.

Câu 3. Nêu hiểu biết của anh/chị về nhân vật trữ tình “em gái tiền phương”.

“Em gái tiền phương” là hình ảnh người con gái trẻ xuất hiện trên tuyến đường Trường Sơn trong những năm tháng kháng chiến chống Mĩ.

Đó có thể là một cô thanh niên xung phong, giao liên, dân công hỏa tuyến hoặc nữ chiến sĩ đang làm nhiệm vụ nơi tiền tuyến. Hình ảnh ấy hiện lên rất bình dị:

Em đứng bên đường
Như quê hương
Vai áo bạc quàng súng trường

Cô gái có dáng vẻ giản dị, chịu nhiều gian khổ qua chi tiết “vai áo bạc”, nhưng cũng rất kiên cường, mạnh mẽ qua hình ảnh “quàng súng trường”. Cô vừa mang vẻ đẹp mềm mại, thân thương của quê hương, vừa mang phẩm chất anh hùng của con người Việt Nam trong chiến tranh.

“Em gái tiền phương” không chỉ là một con người cụ thể mà còn là biểu tượng cho thế hệ trẻ Việt Nam thời chống Mĩ: yêu nước, dũng cảm, lạc quan, sẵn sàng hi sinh vì ngày đất nước thống nhất.

Câu 4. Nêu nhận xét về sự kết hợp giọng tự sự, trữ tình và kịch trong văn bản.

Bài thơ có sự kết hợp hài hòa giữa giọng tự sự, trữ tình và kịch.

Trước hết, giọng tự sự thể hiện qua việc bài thơ kể lại một cuộc gặp gỡ ngắn ngủi trên đường hành quân:

Gặp em trên cao lộng gió
Rừng lạ ào ào lá đỏ

Cuộc gặp ấy diễn ra giữa người lính hành quân và cô gái tiền phương trong không gian Trường Sơn khốc liệt.

Bên cạnh đó, bài thơ thấm đẫm giọng trữ tình. Cảm xúc yêu thương, trân trọng, xúc động của nhân vật trữ tình được gửi gắm qua hình ảnh so sánh:

Em đứng bên đường
Như quê hương

Người con gái tiền phương hiện lên không chỉ là một cô gái nơi chiến trường mà còn là hình ảnh quê hương thân yêu, gần gũi, tiếp thêm sức mạnh cho đoàn quân.

Ngoài ra, bài thơ còn có chất kịch ở tình huống gặp gỡ ngắn ngủi giữa chiến trường, trong không khí hành quân khẩn trương:

Đoàn quân vẫn đi vội vã
Bụi Trường Sơn nhoà trời lửa

Đặc biệt, hai câu cuối giống như một lời đối thoại, một lời chào, một lời hẹn:

Chào em em gái tiền phương
Hẹn gặp nhé giữa Sài Gòn...

Câu thơ tạo nên điểm nhấn giàu kịch tính: giữa khói lửa chiến tranh, con người vẫn hướng về tương lai chiến thắng.

Sự kết hợp ba giọng điệu ấy giúp bài thơ vừa có cốt truyện ngắn gọn, vừa giàu cảm xúc, vừa tạo được không khí hào hùng, khẩn trương của thời đại. Qua đó, bài thơ ca ngợi vẻ đẹp của con người Việt Nam trong kháng chiến và thể hiện niềm tin mãnh liệt vào ngày đất nước thống nhất.

Mời các bạn xem tiếp đáp án trong file tải