Đọc hiểu Đất nước hình tia chớp
Đất nước hình tia chớp
VnDoc.com xin gửi tới bạn đọc bài viết Đọc hiểu Đất nước hình tia chớp để bạn đọc cùng tham khảo. Bài viết được tổng hợp gồm có 4 câu hỏi phần đọc hiểu. Đề có đáp án và lời giải chi tiết kèm theo. Mời các bạn cùng theo dõi chi tiết bài viết dưới đây để có thêm tài liệu ôn tập phần Đọc hiểu Ngữ văn nhé.
Đề đọc hiểu Đất nước hình tia chớp - Đề 1
Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi bên dưới:
Có phải mẹ Âu Cơ đã đi vòng trái đất
Để làm chỗ khai sinh con Lạc cháu Hồng
Mẹ đã tìm ra dải đất hình tia chớp
Chọn vùng tâm bão để sinh con
*
Cái dải đất sông hoá rồng chín khúc
Hai đầu xoè những mũi đất - mũi lao
Núi mang dáng ngựa phi voi phục
Bảo ngủ rừng sâu đợi giặc vào
*
Cái dải đất giống như nàng Tiên múa
Lại có hình ngọn lửa lúc cuồng phong
Lịch sử thành văn trên mình ngựa
Con trẻ mà mang áo giáp đồng
*
Dân tộc lạ lùng lần đầu chiến đấu
Lại cử chú bé vừa sinh cưỡi ngựa sắt xông ra
Lại cử hai người đàn bà cưỡi voi cầm giáo
Tráng sĩ mà sao phải giữ nhà?
*
Không mẹ ơi những người trai khí phách
Giặc giết rồi mẹ chưa kịp sinh đâu
Mẹ chưa kịp dựng đền đài thành quách
Chưa đủ bình yên ăn hết miếng trầu
*
Mẹ ơi suốt chiều dài lịch sử
Mẹ vẫn sinh nhiều những đứa con trai
Mỗi bận chiến trường tin báo tử
Mẹ lại hoài thai bằng nỗi đau dài
(Trích trường ca Đất nước hình tia chớp – Trần Mạnh Hảo, NXB Hội văn học nghệ thuật Việt Nam)
Câu 1. Văn bản trên viết theo thể thơ nào? (0,75 điểm)
Câu 2. Câu thơ “Lại cử chú bé vừa sinh cưỡi ngựa sắt xông ra/Lại cử hai người đàn bà cưỡi voi cầm giáo” là nói về những ai trong lịch sử? (0,75 điểm)
Câu 3. Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong những câu thơ sau: (1,5 điểm)
Có phải mẹ Âu Cơ đã đi vòng trái đất
Để làm chỗ khai sinh con Lạc cháu Hồng
Mẹ đã tìm ra dải đất hình tia chớp
Chọn vùng tâm bão để sinh con
Câu 4. Qua những câu thơ “Mẹ ơi suốt chiều dài lịch sử/Mẹ vẫn sinh nhiều những đứa con trai/Mỗi bận chiến trường tin báo tử/Mẹ lại hoài thai bằng nỗi đau dài” nhà thơ muốn nói điều gì về lịch sử đất nước? Anh/ chị hãy viết 7-10 dòng thể hiện cảm nhận của mình về những câu thơ trên. (2,0 điểm)
Gợi ý:
Câu 1.
Văn bản trên được viết theo thể thơ tự do (có độ dài các câu thơ linh hoạt, không bị gò bó về số chữ).
Câu 2.
“Chú bé vừa sinh cưỡi ngựa sắt xông ra” là nói về nhân vật truyền thuyết Thánh Gióng (Phù Đổng Thiên Vương).
“Hai người đàn bà cưỡi voi cầm giáo” là nói về hai vị nữ anh hùng dân tộc: Hai Bà Trưng (Trưng Trắc và Trưng Nhị).
Câu 3.
Biện pháp tu từ:Câu hỏi tu từ: "Có phải mẹ Âu Cơ đã đi vòng trái đất / Để làm chỗ khai sinh con Lạc cháu Hồng".
Ẩn dụ: "dải đất hình tia chớp", "vùng tâm bão".
Tác dụng:Nhấn mạnh, ca ngợi công lao vĩ đại của mẹ Âu Cơ trong việc khai sinh ra dân tộc Việt Nam.
Hình ảnh ẩn dụ tượng trưng cho hình dáng dải đất Việt Nam (hình chữ S/tia chớp) luôn phải kiên cường đứng vững, đương đầu với muôn vàn gian truân, giặc giã (tâm bão). Qua đó thể hiện niềm tự hào và sự trân trọng cội nguồn dân tộc.
Câu 4.
Nhà thơ muốn nói về lịch sử đất nước: Lịch sử Việt Nam là một chặng đường trường kỳ dựng nước gắn liền với giữ nước. Đằng sau nền hòa bình, độc lập hôm nay là những mất mát, hy sinh vô bờ bến của biết bao thế hệ người con trai đã ngã xuống nơi chiến trường, để lại nỗi đau đớn tột cùng cho những người mẹ.
Cảm nhận của người viết (7-10 dòng):
Những câu thơ của Trần Mạnh Hảo đã chạm đến góc khuất bi tráng và thiêng liêng nhất của lịch sử dân tộc. Lịch sử ấy không chỉ viết bằng hào quang chiến thắng mà còn được dệt nên bởi máu xương của những người trai khí phách và nước mắt của những người mẹ. Nhà thơ đã sử dụng hình tượng "mẹ hoài thai bằng nỗi đau dài" đầy ám ảnh để khắc họa sự hy sinh vĩ đại nhưng cũng đẫm nước mắt của Tổ quốc. Mỗi trang sử hào hùng lật mở lại là một lần mẹ tiễn con ra trận, rồi quặn thắt nhận tin báo tử. Đoạn thơ là lời tri ân sâu sắc, nhắc nhở thế hệ hôm nay phải biết ơn, trân trọng nền hòa bình và ghi nhớ giá trị máu xương mà bao lớp người đi trước đã đánh đổi.
Đề đọc hiểu Đất nước hình tia chớp - Đề 2
Thế hệ chúng con chưa kịp tròn mười tám
Như đất nước nghìn năm chưa một kỷ nguyên già
Những quả đồi nằm theo dáng đấm
Sông Thương buồn có giặc cũng lao ra
*
Thế hệ chúng con đi như gió thổi
Quân phục xanh đồng sắc với chân trời
Chưa kịp yêu một người con gái
Lúc ngã vào lòng đất vẫn con trai
*
Thế hệ chúng con ồn ào, dày dạn
Sống thì đi mà chết thì nằm
Giọt lệ phần mình, nụ cười dành bạn
Đất nước là một cuộc hành quân
*
Mẹ ơi, có mẹ rồi chúng con vững bước
Chúng con lam làm, chúng con sống chúng con yêu
Chọn tâm bão mẹ sinh thành dân tộc
Sóng có nghiêng đê con vẫn bắc cầu Kiều
Câu 1: Trong khổ thơ (1), tác giả đã liên tưởng " thế hệ chúng con chưa kịp tròn mười tám" với hình ảnh nào?
Câu 2: Theo em, tác giả muốn nói điều gì qua hai câu thơ?
Những quả đồi nằm theo dáng đấm
Sông Thương buồn có giặc cũng lao ra
Câu 3: Phân tích hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ so sánh được tác giả sử dụng trong khổ thơ sau?
Thế hệ chúng con đi như gió thổi
Quân phục xanh đồng sắc với chân trời
Chưa kịp yêu một người con gái
Lúc ngã vào lòng đất vẫn con trai
Gợi ý trả lời
Câu 1.
Trong khổ thơ 1 tác giả đã liên tưởng thế hệ chúng con chúng con chưa tròn 18 với hình ảnh " đất nước ngàn năm chưa một kỉ nguyên già " , " những quả đồi nằm theo dáng đầm " và " sông thương buồn có giặc cùng lan ra " . Ý ở đây muốn nói thế hệ con cháu chưa 18 là mầm non tương lai của tổ quốc cần giữ gìn và phát triển để xây dựng một đất nước giàu mạnh .
Câu 2:
- Thiên nhiên luôn trong tư thế bảo vệ đất nước:
+ Qua câu thơ, "những quả đồi" - "dáng đấm", "sông Thương buồn" "giặc"- lao ra-) sẵn dàng, chủ động đối mặt với kẻ địch, bảo vệ Tổ Quốc.
+ Thiên nhiên là hình ảnh ẩn dụ cho dân tộc Việt, luôn sẵn sàng đấu tranh, giữ vững độc lập chủ quyền.
+ Thiên nhiên- con người VN luôn có một tình yêu tha thiết, mãnh liệt với Đất Nước, có truyền thống dân tộc tốt đẹp- chống giặc ngoại xâm.
+ Bày tỏ thái độ trân trọng, ngợi ca của tác giả.
Câu 3:
- Biện pháp tu từ so sánh "thế hệ chúng con đi"- "gió thổi"
- Tác dụng:
+ Gợi sự ra đi của thế hệ một cách nhanh chóng, mau lẹ- sự hy sinh lớn về thanh xuân, tuổi trẻ.
+ Thái độ: trân trọng, thương xót, đồng cảm.
+ Tạo câu thơ giàu hình ảnh, sinh động, mang tính biểu cảm cao.
Gợi ý
Họ không hề lên gân hay kể lể khi nói về phút giây đau thương nhất, phút giây người lính hi sinh, trở về với đất mẹ, những vần thơ nhẹ nhàng mà thấm sâu vào trái tim người đọc về những người anh hùng. Họ ra đi vì chiến tranh, họ chiến đấu vì Tổ quốc thân yêu và ngã xuống trên hành trình đi đến ngày chiến thắng. Cái chết của họ “nhẹ tựa lông hồng” mà xót xa đau đớn: “Thế hệ chúng con đi như gió thổi/ Quân phục xanh đồng sắc với chân trời/ Chưa kịp yêu một người con gái/ Lúc ngã vào lòng đất vẫn con trai”. Tác giả đã sử dụng rất độc đáo biên phát tu từ so sánh " thế hệ chính con đi như gió thổi" , thế hệ chúng con ở đây chỉ lớp trẻ chỉ mới mười 19, đôi mươi đã xung phong đánh trận để cống hiến, bảo vệ quê hương. Chỉ tiếc rằng họ ra đi như gió thổi, tác giả so sánh một sự hy sinh to lớn của cả một thế hệ với cơn gió nhẹ nhàng thổi qua, những người lính, người chiến sĩ những chàng trai cô gái tuổi đôi mươi họ hy sinh cho tổ quốc, sự hy sinh này vô cùng cao cả mà thật đau thương. Họ tình nguyện ra đi và nằm xuống khi tuổi đời còn xanh:“Họ trẻ lắm những người nằm dưới đó/áo binh nhì xanh suốt tuổi đôi mươi” (Sông Mê Công- Anh Ngọc). Trong khoảnh khắc, đạn bom, đất đá và tiếng gọi như bị hòa trộn vào nhau tạo nên một tình thế hết sức cam go. Trong hoàn cảnh ấy, người chiến sĩ- những cô thanh niên xung phong là những người sẽ phải xông pha để thông những tuyến đường. Song, sức công phá của dã tâm hủy diệt không chỉ băm vằm những tuyến đường mà còn vùi lấp những "mái tóc tuổi hai mươi” nơi Đồng Lộc: "La lại quẫy mình...không làm sao gượng dậy/nắng nửa chiều tung hoa cải hoa cà/trên bụi khói/bỗng lành lạnh bờ vai/như máu chảy lại như là nước chảy/và dòng sông xanh cứ dâng đầy lên mãi/dọc cơn mê - dịu ngọt một dòng sông... ”
Đề đọc hiểu Đất nước hình tia chớp - Đề 3
Đọc đoạn văn và trả lời câu hỏi bên dưới
Có phải mẹ Âu Cơ đã đi vòng trái đất
Để làm chỗ khai sinh con Lạc cháu Hồng
Mẹ đã tìm ra dải đất hình tia chớp
Chọn vùng tâm bão để sinh con
Cái dải đất sông hoá rồng chín khúc
Hai đầu xoè những mũi đất - mũi lao
Núi mang dáng ngựa phi voi phục
Bảo ngủ rừng sâu đợi giặc vào
Cái dải đất giống như nàng Tiên múa
Lại có hình ngọn lửa lúc cuồng phong
Lịch sử thành văn trên mình ngựa
Con trẻ mà mang áo giáp đồng
Dân tộc lạ lùng lần đầu chiến đấu
Lại cử chú bé vừa sinh cưỡi ngựa sắt xông ra
Lại cử hai người đàn bà cưỡi voi cầm giáo
Tráng sĩ mà sao phải giữ nhà?
(Trích trưởng ca Đất nước hình tia chớp - Trần Mạnh Hào)
Câu 1: Văn bản trên sử dụng những phương thức biểu đạt nào?
Câu 2: Trong câu thở: "cái dải đất giống như nàng tiên Tiên múa/Lại có hình ngọn lửa lúc cuồng phong". Tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ nào? Chỉ ra và nêu hiệu quả của biện pháp tu từ đó?
Câu 3: Anh/chị hiểu gì về ý nghĩa câu thơ: "Lịch sử thành văn trên mình ngựa/Con trẻ mà mang áo giáp đồng"
Câu 4: Những nhân vật nào được nhắc tới trong hai câu thơ:
Lại cử chú bé vừa sinh cưỡi ngựa sắt xông ra
Lại cử hai người đàn bà cưỡi voi cầm giáo
Tráng sĩ mà sao phải giữ nhà?
Từ đó anh/chị có suy nghĩ gì về truyền thống chống ngoại xâm của dân tộc ta?
Trả lời
Câu 1. Các phương thức biểu đạt: biểu cảm, miêu tả, tự sự
Câu 2.
Hai câu thơ sử dụng biện pháp tu từ so sánh "giống như nàng tiên múa, hình ngọn lửa cuồng phong". Tác dụng: gợi ra được vẻ đẹp chân thực và sinh động của đất nước VN giống như một nàng tiên đang múa và hình của ngọn lửa rực cháy. Hai hình ảnh "tiên múa và lửa cuồng phong" còn gợi ra tinh thần của Việt Nam, là đất nước tươi đẹp lúc thời bình và sục sôi, dữ dội, mạnh mẽ khi có kháng chiến
Câu 3.
Ý nghĩa của 2 câu thơ "Lịch sử thành văn trên mình ngựa/ Còn trẻ mà mang áo giáp đồng" là lời ngợi ca về những chiến công lịch sử dữ dội đã được ghi chép thành văn thơ, tác phẩm nghệ thuật, áng thiên cổ hùng văn. Trong những tác phẩm nghệ thuật ấy đã ghi chép lại công lao của biết bao vị anh hùng dân tộc vĩ đại, tuổi còn trẻ mà thấm nhuần tư tưởng yêu nước thương dân sâu sắc
Câu 4.
Nhân vật được nhắc tới trong 2 câu thơ là Thánh gióng và Hai Bà Trưng.
Truyền thống chống giặc ngoại xâm là truyền thống quý báu tốt đẹp của nhân dân ta. Truyền thống ấy được tạo nên bởi sự đoàn kết nhất trí của nhân dân VN trên dưới một lòng muốn đánh đuổi kẻ thù xâm lược, bảo vệ bờ cõi vẹn toàn. Nhân dân VN khi có giặc đến nhà thì dùng tất cả những gì mình có trong khả năng để bảo vệ độc lập chủ quyền lãnh thổ. Chính nhờ tinh thần dân tộc, tinh thần yêu nước và ý chí đánh giặc đó mà nhân dân ta đã tạo nên được sức mạnh của dân tộc bất khuất, kiên cường, trung thành với tổ quốc.
