Đọc mở rộng trang 71 lớp 5 Tập 1

Sakurajima (Đảo hoa anh đào) là một núi lửa dạng tầng còn hoạt động và là một hòn đảo trước đây ở tỉnh Kagoshima, thuộc đảo Kyushu, Nhật Bản. Các dòng dung nham của vụ phun trào năm 1914 nối nó với bán đảo Osumi. Các hoạt động núi lửa vẫn tiếp tục, thả tro núi lửa xuống môi trường xung quanh. Các vụ phun trào trước đó đã tạo nên một cao nguyên cát trắng trong vùng. Vụ phun trào gần đây nhất bắt đầu vào ngày 2 tháng 5 năm 2017. Vào ngày 13 tháng 9 năm 2016, một nhóm chuyên gia từ Đại học Bristol và Trung tâm nghiên cứu núi lửa Sakurajima ở Nhật cho biết núi lửa có thể phun trào lớn trong vòng 30 năm.

Sakurajima có ba đỉnh núi, Kita-dake (đỉnh cao phía Bắc), Naka-dake (đỉnh cao trung tâm) và Minami-dake (đỉnh phía Nam) đang hoạt động. Kita-dake là đỉnh cao nhất của Sakurajima, cao 1.117 m (3.665 ft) so với mực nước biển. Núi này nằm ở một phần của Vịnh Kagoshima được gọi là Kinkō-wan. Bề mặt của bán đảo núi lửa này có chu vi khoảng 77 km2 (30 sq mi). Sakurajima nằm trong một hõm chảo núi lửa khổng lồ và hình thành trong một vụ phun trào to lớn cách đây 22.000 năm. Vài trăm kilomet khối tro và đá bọt đã bị đẩy ra, làm cho buồng magma bên dưới các lỗ thông khí phun ra sụp đổ. Kết quả hõm chảo hình thành trên 20 km (12 dặm). Tephra rơi xuống khoảng 1.000 km (620 mi) từ núi lửa. Sakurajima là một lỗ thông hơi hoạt động hiện đại của cùng một hõm chảo núi lửa khổng lồ.

Sakurajima được hình thành bởi hoạt động sau này trong hõm chảo núi lửa, bắt đầu khoảng 13.000 năm trước. Nó nằm cách trung tâm của miệng núi lửa khoảng 8 km (5 dặm). Vụ phun trào đầu tiên của nó trong lịch sử ghi lại xảy ra vào năm 963. Hầu hết các vụ phun trào của nó là strombolian, chỉ ảnh hưởng đến các khu vực thượng đỉnh, nhưng các vụ phun trào Plini lớn hơn đã xảy ra trong 1471-1476, 1779-1782 và 1914. Hoạt động núi lửa ở Kita-dake đã kết thúc khoảng 4.900 năm trước: các vụ phun trào tiếp theo đã được tập trung vào Minami-dake. Từ năm 2006 hoạt động tập trung vào miệng núi lửa Showa, về phía đông của đỉnh Minami-dake.

Mauna Loa là ngọn núi lửa lớn nhất Trái Đất tính theo số lần phun và diện tích, là một trong năm núi lửa hình thành nên đảo Hawaii của Hoa Kỳ. Mauna Loa là một núi lửa hình khiên còn hoạt động với thể tích xấp xỉ 75.000 km3, mặc dù đỉnh thấp hơn khoảng 37m so với đỉnh Mauna Kea gần đó. Danh xưng "Mauna Loa" có nguồn gốc trong tiếng Hawaii, nghĩa là "núi dài", nó đã phun trào được khoảng 75 lần và lần phun trào cuối cùng vào năm 1984.

Sau gần 40 năm không hoạt động, ngọn núi lửa này đã bắt đầu phun trào trở lại lần đầu tiên, chấm dứt thời kỳ yên tĩnh dài nhất trong lịch sử vào ngày 27.11.2022, theo Reuters. Dung nham nóng, sáng phun ra từ đỉnh núi lửa khiến cho một vùng trời đêm của Hawaii rực đỏ vào lúc 11h30 đêm, theo giờ địa phương. Cơ quan Địa chất Mỹ (USGS) cho biết, lượng dung nham thoát ra vẫn đang được chứa ở khu vực đỉnh núi và hiện không đe dọa đến cuộc sống của người dân Hawaii.

Tuy nhiên, cảnh báo đã được đưa ra để giúp người dân chuẩn bị cho tình trạng khí và tro núi lửa thoát ra, gây ảnh hưởng tới cuộc sống của họ. Cơ quan Quản lý các trường hợp khẩn cấp của Hawaii cho biết, đã chuẩn bị hai nơi trú ẩn trên đảo để đề phòng núi lửa phun trào gây nguy hiểm cho người dân. Nhưng cơ quan này cũng nhấn mạnh rằng, hiện tại không có dấu hiệu nào cho thấy dung nham núi lửa sẽ đe dọa các khu dân cư và chưa đưa ra bất kỳ lệnh sơ tán nào. Được biết, khoảng một nửa số vụ phun trào được ghi nhận của Mauna Loa chỉ xảy ra với dung nham được giữ lại ở đỉnh núi.

Chư Đăng Ya là một ngọn núi lửa đã ngưng hoạt động hàng triệu năm, miệng núi lửa có hình phễu, cao khoảng 500m so với mưc nước biển. Núi lửa Chư Đăng Ya nằm ẩn mình giữa rừng xanh đại ngàn hùng vĩ.

Đến với Chư Đăng Ya, du khách có thể chiêm ngưỡng sự thay đổi của những sắc màu rực rỡ theo từng mùa. Vào mùa khô, núi lửa Chư Đăng Ya được phủ kín màu vàng rực của hàng vạn bông dã quỳ đua nhau khoe sắc. Đặc biệt, vào tháng 11 là thời điểm hàng trăm ngàn bông hoa dã quỳ đua nhau khoe sắc, phủ vàng trên khắp các nẻo đường và đồi núi.

Vài năm trở lại đây, tỉnh Gia Lai đã tổ chức Lễ hội hoa dã quỳ để quảng bá hình ảnh du lịch địa phương đến với du khách gần xa. Lễ hội có nhiều hoạt động văn hóa và trải nghiệm hấp dẫn như: biểu diễn cồng chiêng, dệt thổ cẩm, đan lát, tạc tượng, leo núi trải nghiệm, bay dù lượn trên núi lửa Chư Đang Ya, hội chợ nông sản, ẩm thực, đặc sản địa phương…

Còn vào mùa mưa, Chư Đang Ya đắm trong sắc đỏ của những vạt hoa dong riềng, ngập tràn quanh núi lửa. Cây dong riềng còn có tên gọi khác là cây môn chuối hoặc cây khoai chuối, hoa thường nở rộ từ tháng 7 đến tháng 10 hàng năm.

Sắc vàng của hoa dã quỳ và sắc đỏ của hoa dong riềng là một trong những điều thu hút du khách, nhiếp ảnh gia từ khắp nơi đến đây để tìm cho mình không gian bình yên, thư thái cũng như có những bức hình để đời.

Đến Chư Đăng Ya bạn sẽ cảm nhận sự yên bình trong tâm hồn khác xa sự ồn ào phố thị. Bởi Chư Đăng Ya bao trùm cảnh thiên nhiên hoang sơ, cây cối xanh ngút ngàn đậm nét Tây Nguyên.

Trung tâm Thông tin du lịch (tổng hợp)