Ứng dụng hoán vị chỉnh hợp tổ hợp trong hình học lớp 10
Bài toán đếm hình học lớp 10
Trong chương trình Toán 10 – THPT, hoán vị, chỉnh hợp và tổ hợp không chỉ xuất hiện trong các bài toán đếm thuần túy mà còn được ứng dụng rộng rãi trong hình học. Đặc biệt, những bài toán đếm số đoạn thẳng, tam giác, tứ giác, cách chọn điểm… thường yêu cầu vận dụng linh hoạt kiến thức tổ hợp.
Bài viết Ứng dụng hoán vị chỉnh hợp tổ hợp trong hình học lớp 10 sẽ hệ thống phương pháp nhận dạng dạng toán, lựa chọn công thức phù hợp và giải nhanh các bài tập điển hình. Phần ví dụ và bài tập Toán 10 có đáp án được trình bày chi tiết, giúp học sinh hiểu bản chất vấn đề và tránh nhầm lẫn giữa các công thức.
Cách giải bài toán đếm hình học lớp 10
Bài tập 1. Cho tập
gồm
điểm phân biệt trên mặt phẳng sao cho không có
điểm nào thẳng hàng. Tìm
sao cho số tam giác có
đỉnh lấy từ
điểm thuộc
gấp đôi số đoạn thẳng được nối từ
điểm thuộc
.
A.
B.
C.
D. ![]()
Hướng dẫn giải
Theo đề bài:
(với
,
)
![]()
.
Bài tập 2. Cho đa giác đều có 100 đỉnh. Hỏi có bao nhiêu tam giác tù được tạo thành từ các đỉnh của đa giác đều đã cho?
A.
. B.
. C.
. D.
.
Hướng dẫn giải
Đánh số các đỉnh là
,
,…,
.

Xét đường kính
của đường tròn ngoại tiếp đa giác đều đã cho. Đường kính này chia 98 đỉnh còn lại của đa giác đều làm hai phần, mỗi phần 49 đỉnh: từ
đến
và từ
đến
.
Khi đó mỗi tam giác có dạng
là tam giác tù (tại
hoặc
) khi và chỉ khi
,
cùng nằm trên nửa đường tròn tức là cùng thuộc một phần mô tả ở trên.
Chọn đỉnh
có 100 cách.
Chọn nửa đường tròn có 2 cách.
Chọn 2 đỉnh
,
có
cách.
Giả sử tam giác
là tam giác tù tại
thế thì tam giác
cũng được đếm thêm 1 lần vào số các tam giác tù kể trên. Tuy nhiêu hai tam giác này chỉ là một, vậy ta đã đếm lặp hai lần.
Tóm lại số tam giác tù có thể lập được là 
Bài tập 3. Cho hai đường thẳng
và
song song với nhau. Trên
có 10 điểm phân biệt, trên
có
điểm phân biệt. Hỏi có bao nhiêu tam giác mà ba đỉnh của nó được chọn từ
điểm vừa nói trên.
A.
. B.
. C.
. D.
.
Hướng dẫn giải
TH1: Tam giác có một đỉnh thuộc
và hai đỉnh thuộc
.
Số cách chọn một điểm trong
thuộc
:
.
Số cách chọn bộ hai điểm trong
điểm thuộc
:
.
TH này có
tam giác.
TH2: Tam giác có một đỉnh thuộc
và hai đỉnh thuộc
.
Số cách chọn bộ hai điểm trong
thuộc
:
.
Số cách chọn một điểm trong
điểm thuộc
:
.
TH này có
tam giác.
Vậy có tất cả:
tam giác thỏa mãn yêu cầu bài toán.
Bài tập 4: Cho một đa giác đều
đỉnh (
và
). Tìm
biết rằng đa giác đã cho có
đường chéo.
Hướng dẫn giải
Số đường chéo của đa giác đều
đỉnh là: ![]()
Từ đề bài ta có phương trình: ![]()
![]()
Do
và
nên ta được giá trị
cần tìm là: ![]()
Bài tập 5. Nếu một đa giác lồi có
đường chéo thì đa giác đó có bao nhiêu cạnh?
A.
. B.
. C.
. D.
.
Hướng dẫn giải
Gọi
là số đỉnh của đa giác
.
Tổng số đường chéo và số cạnh của đa giác trên là
, trong đó
là số cạnh của đa giác.
Ta có ![]()
![]()
.
Vậy đa giác đó có
cạnh.
📥 Để xem trọn vẹn nội dung và ví dụ minh họa, bạn vui lòng tải tài liệu tham khảo tại đây.
--------------------------------------------------------------
Hy vọng chuyên đề Ứng dụng hoán vị chỉnh hợp tổ hợp trong hình học lớp 10 cùng hệ thống bài tập Toán 10 có đáp án sẽ giúp bạn tự tin hơn khi làm bài kiểm tra và ôn tập học kỳ. Hãy luyện tập thường xuyên để thành thạo toàn bộ chuyên đề Tổ hợp – Xác suất lớp 10.