Giải bài tập Ngữ văn lớp 6 bài 9: Ông lão đánh cá và con cá vàng

2 415

Ngữ văn lớp 6 bài 9: Ông lão đánh cá và con cá vàng

Giải bài tập Ngữ văn lớp 6 bài 9: Ông lão đánh cá và con cá vàng. Đây là tài liệu tham khảo hay được VnDoc.com sưu tầm nhằm giúp quá trình ôn tập và củng cố kiến thức chuẩn bị cho kì thi học kì mới môn Ngữ văn của các bạn học sinh lớp 6 trở nên thuận lợi hơn. Mời các bạn tham khảo

Bài 9: Ông lão đánh cá và con cá vàng

(Đọc thêm)

I. Kiến thức cơ bản

  • Truyện này do A. Puskin (1799 - 1837) – đại thi hào Nga – kể lại bằng 205 câu thơ trên cơ sở truyện dân gian Nga, Đức. Truyện vừa giữ được nét chất phác, dung dị của nghệ thuật dân gian, vừa thể hiện tài năng sáng tạo của Puskin.
  • Truyện ông lão đánh cá và con cá vàng do A. Puskin kể lại sử dụng nhưng biện pháp nghệ thuật rất tiêu biểu của truyện cổ tích như: Sự lặp lại tăng tiến của các tình huống cốt truyện, sự đối lập giữa các nhân vật, sự xuất hiện các yếu tố tưởng tượng hoang đường. Truyện ca ngợi lòng biết ơn đối với những người nhân hậu và nêu ra bài học đính đáng những kẻ tham lam bội bạc.

II. Hướng dẫn đọc - hiểu văn bản

Câu 1. Trong truyện có mấy lần ông lão ra biển gọi cá vàng? Biện pháp tu từ ở đây là gì? Nêu tác dụng của nó.

+ Trong truyện có năm lần ông lão ra biển gọi cá vàng xin giúp để thoả mãn yêu cầu của mụ vợ:

• Lần thứ nhất: Mụ vợ đòi cái máng lợn mới.

• Lần thứ hai: Mụ vợ đòi toà nhà rộng.

• Lần thứ ba: Mụ vợ đòi làm nhất phẩm phu nhân.

• Lần thứ tư: Mụ vợ đòi làm nữ hoàng.

• Lần thứ năm: Mụ vợ đòi làm Long Vương.

+ Những lần ông lão ra biển gọi cá vàng, biện pháp tu từ được sử dụng là biện pháp lặp đi lặp lại. Những câu văn có cấu trúc ngữ pháp hoàn toàn giống nhau chỉ có thay đổi một số từ, và có những câu hoàn toàn giống nhau:

Ông lão gọi cá vàng. Con cá bơi đến hỏi:

- Ông lão có việc gì thế? Ông lão cần gì? Ông lão chào cá và nói:.

+ Tác dụng:...

• Đây là biện pháp lặp lại có chủ đích của truyện cổ tích

• Sự lặp lại ở đây có tính chất tăng tiến, nhằm khắc sâu, tô đậm tính cách của nhân vật.

Câu 2. Mỗi lần ông lão ra biển gọi cá vàng, cảnh biển thay đổi như thế nào? Vì sao?

Trong truyện có năm lần ông lão ra biển gọi cá vàng nhờ giúp đỡ, mỗi lần như vậy thái độ của cá vàng đối với ông lão đều không thay đổi chỉ có cảnh biển thay đổi.

+ Thái độ của cá vàng đối với ông lão lúc nào cũng thể hiện sự thân thiện rất đáng yêu. Lần nào nghe ông gọi cá vàng đều lập tức bơi đến ngay và hỏi: “Ông lão ơi! Cần gì thế?”

+ Sự thay đổi của cảnh biển:

- Lần thứ nhất: Biển gợn sóng êm ả.

- Lần thứ hai: Biển xanh đã nổi sóng.

- Lần thứ ba: Biển xanh nổi sóng dữ dội.

– Lần thứ tư: Biển nổi sóng mịt mù.

- Lần thứ năm: Biển nổi sóng ầm ầm, cơn dông tố kinh khủng kéo đến.

+ Biển xanh cũng nổi sóng vì:

– Đó là sự giận dữ của cá vàng và thiên nhiên trước lòng tham không đáy và sự hợm hĩnh quá đáng của mụ vợ ông lão.

– Đó cũng là phản ứng của nhân dân đối với sự tham lam của mụ vợ.

Câu 3. Em có nhận xét gì về lòng tham và sự bội bạc của mụ vợ? Khi nào sự bội bạc của mụ lên đến tột cùng.

Lần

Lòng tham của mụ Vợ

Sự bội bạc của mụ vợ đối với ông lão

Đánh giá

1

Đòi một cái máng lợn

Mắng ông lão là đồ ngốc sao lại không bắt con cá đền cái gì.

Sự đòi hỏi là chính đáng, song thái độ đối xử với ông lão là không đúng

2

Đòi một cái nhà rộng

Mắng ông lão là đồ ngu, và quát to hơn, và không để ông lão yên chút nào

Sự đòi hỏi bắt đầu quá đáng. Thái độ đối với ông lão là không chấp nhận được

3

Đòi làm nhất phẩm phu nhân

Mắng ông lão như tát nước vào mặt: Đồ ngu! Ngốc sao ngốc thế, sau đó bắt xuống quét chuồng ngựa

Vừa đòi hỏi của cải, vừa đòi hỏi vật chất, với thái độ hách dịch - đối xử với ông lão như là một kẻ phục dịch - như một người xa lạ

4

Đòi làm nữ hoàng

Tát vào mặt ông lão tội nghiệp, và nổi trận lôi đình

Lòng tham đến tột đỉnh: Vừa có của cải, vừa có danh vọng và vừa có quyền lực cao nhất trần thế. Đối xử với ông lão giống như kẻ thù tàn nhẫn vô lương tâm: “Tát vào mặt” ông lão → mụ là kẻ bội bạc, bội bạc với chồng, với ân nhân của mình

5

Đòi làm Long Vương

Nổi cơn thịnh nộ - Sai người lôi ông lão ra ngoài - rồi lại tìm bắt ông lão đến để thực hiện yêu cầu mới

Lòng tham vượt quá giới hạn muốn có quyền lợi của cải siêu nhiên và sự bội bạc cũng đã vượt quá giới hạn cho phép - Lòng tham biến mụ trở thành kẻ xấu xa ích kỉ, độc ác, tàn nhẫn. Không đối với ông lão mà còn đối với cả cá vàng nhờ cá vàng mà mụ mới có tất cả

Câu 4. Câu chuyện đã được kết thúc như thế nào? Ý nghĩa của cách kết thúc đó.

+ Cánh kết thúc: Là hình ảnh mụ già ngồi trên bậc cửa trong túp lều rách nát ngày xưa của mình trước cái máng lợn sứt mẻ → Mụ trở về vạch xuất phát ban đầu của mình với tất cả những thứ xứng đáng dành cho mụ.

+ Ý nghĩa: Những kẻ tham lam xấu xa, bội bạc, độc ác phải bị trừng trị thích đáng.

Câu 5. Cá vàng trừng trị mụ vợ vì tội tham lam hay bội bạc, nêu ý nghĩa tượng trưng của hình tượng con cá vàng.

+ Sự trừng trị của cá vàng: Ở nhân vật mụ vợ có tội lớn:

- Thứ nhất là quá tham lam: Tham của cải, tham danh vọng, tham quyền lực

– và tất cả những thứ đó đều ở tột đỉnh, không thể chấp nhận => lòng tham không đáy ấy xứng đáng bị trừng trị

– Tội thứ hai là quá bội bạc: Bội bạc với ông lão vừa là người thân, vừa là ân nhân, bội bạc với cá vàng, bắt cá vàng hầu hạ phục dịch mụ, mà cá vàng là người đã đưa đến và đáp ứng mọi yêu cầu của mụ => kẻ cạn tàu ráo máng như vậy phải bị trừng trị.

+ Ý nghĩa của hình tượng cá vàng:

- Cá vàng là biểu tượng của lòng biết ơn của con người đối với những tấm lòng nhân hậu khi mình gặp khó khăn hoạn nạn được người khác cứu giúp.

- Ước mơ về công lí và hạnh phúc của con người.

III. Hướng dẫn luyện tập

Câu 1. Có người cho rằng, truyện này nên đặt tên là “Mụ vợ ông lão đánh cá và con cá vàng”. Ý kiến của em như thế nào?

+ Truyện có ba nhân vật: Mụ vợ, ông lão, và cá vàng, trong ba nhân vật đó thì nhân vật mụ vợ và cá vàng là nhân vật chính, ông lão là nhân vật phụ. Nội dung câu chuyện chủ yếu nói lên sự tham lam bội bạc của mụ vợ. Vì vậy nếu đặt tên truyện là “Mụ vợ ông lão đánh cá và con cá vàng” cũng có cơ sở của nó.

+ Đặt tên truyện như vốn có của nó “Ông lão đánh cá và con cá vàng”, đây là hai nhân vật rất đáng yêu, để lại nhiều thiện cảm ở người đọc – Phải chăng đó là ý đồ của tác giả Puskin. Với lại đầu đề của câu chuyện sẽ ngắn gọn hơn.

Câu 2. Hãy kể diễn cảm truyện cổ tích này. Muốn kể diễn cảm câu chuyện cần chú ý những điều sau đây:

+ Nắm vững chi tiết của truyện.

+ Chú ý nhấn giọng và có ngữ điệu riêng ở các chi tiết, các nhân vật sau đây:

• Giọng của cá vàng

• Giọng ông lão

• Giọng quát tháo của mụ vợ

• Sự thay đổi của cảnh biển

• Sự lặp lại có chú ý: “Ông lão ra biển gọi cá vàng”.

IV. TƯ LIÊU THAM KHẢO

Những “phản ứng” của biển tăng dần theo những đòi hỏi ngày càng quá quắt của mụ vợ ông lão. “Nhân vật” biển tuy không trực tiếp tham gia vào cốt truyện nhưng đã thể hiện rất rõ thái độ của tác giả (và cũng là của nhân dân) trước thói tham lam vô hạn của con người - cụ thể ở đây là mụ vợ của ông lão.

Lòng tham của mụ vợ đi đến tột cùng khi mụ đòi được làm Long Vương, bắt cá vàng hầu hạ bên cạnh. Đó là một đòi hỏi quá đáng, vượt qua mọi giới hạn có thể chấp nhận trong đạo lí làm người.

(Nguyễn Trọng Hoàn - Đọc - Hiểu văn bản ngữ văn 6)

Trung tâm của truyện là ba nhân vật: Ông lão đánh cá, con cá vàng và mụ vợ. Kể về quan hệ giữa ba nhân vật ấy, tác giả đã dùng biện pháp nghệ thuật lặp tăng tiến. Từ đó tính tình phẩm chất của các nhân vật lộ rõ dần dần. Điều đặc sắc để gắn kết sự tăng tiến trong quan hệ ba nhân vật thi sĩ Puskin dùng hình ảnh “biển xanh – những ngọn sóng”. Qua những lần biển xanh nổi sóng, chủ đề, ý nghĩa tác phẩm mỗi lúc thêm rõ, thêm nổi bật.

(Theo Vũ Dương Quỹ - Lê Bảo - SĐD 6)

Mời các bạn tham khảo tài liệu cùng chủ đề Bài 10 Ngữ văn lớp 6:

Giải bài tập Ngữ văn lớp 6 bài 9: Viết bản tập làm văn số 2

Giải bài tập Ngữ văn lớp 6 bài 9: Thứ tự kể trong văn bản tự sự

Đánh giá bài viết
2 415
Học tốt Ngữ Văn 6 Xem thêm