Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học Ngữ văn tích hợp Tiếng Anh góp phần phát triển năng lực cho học sinh

Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học Ngữ văn tích hợp Tiếng Anh góp phần phát triển năng lực cho học sinh là tài liệu vô cùng hữu ích gồm 17 trang, giúp quý thầy cô tham khảo nắm rõ bố cục, nội dung cần trình bày của một sáng kiến hay, đạt kết quả cao.

SKNN Dạy học Ngữ văn tích hợp ngoại ngữ lớp 7 giúp quý thầy cô giáo dễ dàng biết cách xác định vấn đề, trình bày nội dung, cũng như phương pháp triển khai các giải pháp trong thực tế giảng dạy. Bên cạnh đó, mẫu sáng kiến kinh nghiệm môn Ngữ văn 7 còn giúp giáo viên định hướng cách viết rõ ràng, logic, đúng cấu trúc, từ đó tiết kiệm thời gian, nâng cao chất lượng bài viết và từng bước nâng cao năng lực chuyên môn, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Ngoài ra các bạn xem thêm: SKKN Ứng dụng phần mềm Mozabook để nâng cao hiệu quả giảng dạy môn Tin học 8, SKKN Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo AI trong dạy và học môn Tin học THCS.

SKKN: Dạy học Ngữ văn tích hợp ngoại ngữ Tiếng Anh ở trường THCS

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

1. Tính cấp thiết phải tiến hành sáng kiến.

Hiện nay, Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã đi vào thực hiện ở các cấp học ở nước ta với những định hướng cho việc dạy học theo mục tiêu phát triển năng lực (PTNL), phẩm chất người học. Đó cũng là hướng dẫn mang tính pháp lí trong việc đảm bảo hiệu quả của dạy học và giáo dục ở phổ thông. Với mục tiêu “tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông, góp phần chuyển nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực (NL), hài hòa đức trí, thể, mĩ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh”. Như vậy, Chương trình (CT) 2018 đã đưa ra những hướng dẫn cơ bản về mục tiêu, yêu cầu, nội dung, phương pháp và đánh giá kết quả giáo dục để các nhà giáo dục căn cứ vào đó mà thực hiện công tác giáo dục cho phù hợp với định hướng. Trong đó, CT Ngữ văn 2018 đã đề ra mục tiêu vừa đáp ứng những mục tiêu chung của CT tổng thể vừa có những mục tiêu riêng của môn học, từ đó bồi dưỡng tâm hồn, hình thành nhân cách và phát triển NL cho HS. Trong việc dạy học PTNL cho HS, Chương trình đã đưa ra các NL chung và NL riêng. Các NL chung gồm có: NL tự chủ và tự học, NL giao tiếp và hợp tác, NL giải quyết vấn đề và sáng tạo; các NL đặc thù của môn Ngữ văn gồm có: NL ngôn ngữ, NL văn học với mục tiêu và yêu cầu cụ thể ở các cấp học riêng. Hiện nay, CT đã được thực hiện ở các cấp học nhưng còn rất nhiều khó khăn và thách thức, đòi hỏi người dạy học phải luôn đổi mới, tìm tòi, sáng tạo để thích ứng và nâng cao chất lượng dạy học phù hợp với định hướng PTNL.

Trong quá trình dạy học, GV cần thực hiện nhiều phương pháp, kĩ thuật dạy học để có thể đạt được hiệu quả tốt nhất cho bài dạy của GV cũng như bài học của HS. Trong số các phương pháp dạy học, phương pháp tích hợp là một trong những phương pháp hay và rất hiệu quả giúp HS không chỉ có thêm kiến thức mà qua đó còn giúp các em phát triển được nhiều năng lực sẵn có và hình thành những năng lực khác. Không những thế, dạy học tích hợp còn nhằm mục đích khơi gợi hứng thú học tập, thu hút sự chú ý của HS, khích lệ tình yêu và niềm say mê môn học nói riêng và sự học nói chung. Và hơn thế nữa, tích hợp giúp kết nối với những bài học trước, những môn học khác, huy động tri thức nền của HS để học tốt cả bài học, môn học.

Năm học 20.... – 20...., Trung ương đã ra Kết luận số 91-KT/TW và nêu rõ: "Tập trung nâng cao năng lực ngoại ngữ của học sinh, sinh viên, từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ 2 trong trường học...". Kế hoạch nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm năm học 20....-20.... của ngành Giáo dục cũng đặt ra yêu cầu:

“Nghiên cứu và xây dựng đề án, kế hoạch từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ 2 trong trường học". Vì thế, “việc nâng cao năng lực ngoại ngữ cho học sinh không chỉ là một nhiệm vụ giáo dục mà còn là chiến lược quan trọng để thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước. Đặc biệt, việc sử dụng ngoại ngữ như một phương tiện giảng dạy trong các môn học khác nhau, không chỉ giúp nâng cao chất lượng giáo dục, mà còn giúp các em học sinh rèn luyện khả năng tư duy đa chiều, linh hoạt và sẵn sàng thích nghi với những thách thức mới” (GS.TS Lê Anh Vinh).

Là người GV làm công tác giảng dạy và giáo dục các em HS qua môn Ngữ văn, nắm được xu thế phát triển của giáo dục hiện nay và luôn mong muốn nâng cao được chất lượng dạy và học trong nhà trường, tôi luôn suy nghĩ rằng, làm thế nào để giờ dạy học có được hiệu quả tốt, đáp ứng được yêu cầu của Chương trình mới và thu hút sự chú ý của HS, khiến các em yêu thích môn học và yêu thích việc học là điều mà tôi rất băn khoăn và muốn tìm ra cách thức tổ chức dạy học phù hợp, hiệu quả nhằm đem lại hiệu quả cao nhất có thể. Từ những lí do nói trên, tôi đã lựa chọn đề tài:“Dạy học Ngữ văn tích hợp tích hợp ngoại ngữ - Tiếng Anh – để góp phần phát triển năng lực cho học sinh” làm tên đề tài cho sáng kiến của mình trong năm học 20.... – 20.... với mong muốn đáp ứng đúng yêu cầu của Chương trình mới, tình hình và xu thế mới trong giáo dục, giúp HS tự chiếm lĩnh được tri thức và phát triển được những năng lực cần có.

2. Mục tiêu của sáng kiến.

- Sáng kiến đưa ra một số hình thức tích hợp trong khi dạy học Ngữ văn, cụ thể là dạy đọc hiểu bài thơ “Mây và sóng” của tác giả Ta-go. Từ đó thực hiện linh hoạt, sáng tạo ở các bài học khác nhau trong dạy học Ngữ văn để PTNL cho HS theo CT Ngữ văn 2018, đồng thời đáp ứng được mục tiêu sớm đưa Tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường.

3. Đối tượng, phạm vi và thời gian thực hiện đề tài

- Đối tượng: Dạy học Ngữ văn cho HS lớp 7 thông qua tích hợp liên môn để phát triển năng lực cho HS.

- Đề tài được nghiên cứu và thực hiện trong giờ dạy Ngữ văn theo mục tiêu PTNL qua dạy bài “Mây và sóng” của tác giả Ta-go trong SGK Ngữ văn 7 – Bộ Cánh Diều tại Trường THCS ...................

Đề tài được thực hiện trong năm học 20.... – 20.... và những năm học sau

II. NỘI DUNG

1. Hiện trạng của vấn đề.

1.1. Cơ sở lí luận thực hiện đề tài.

1.1.1. Năng lực, yêu cầu chung của Chương trình Ngữ văn 2018 về năng lực.
* Năng lực

- Theo CT giáo dục phổ thông 2018, CT tổng thể định nghĩa về năng lực: “Năng lực là thuộc tính cá nhân được hình thành, phát triển nhờ tố chất sẵn có và quá trình học tập, rèn luyện, cho phép con người huy động tổng hợp các kiến thức, kĩ năng và các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí... để thực hiện thành công một hoạt động nhất định, đạt kết quả mong muốn trong những điều kiện cụ thể” [1]

* Yêu cầu năng lực chung trong Chương trình Ngữ văn 2018
Môn Ngữ văn góp phần hình thành, phát triển ở học sinh những năng lực chung theo các mức độ phù hợp với môn học, cấp học đã được quy định tại CT tổng thể. Đó là: Hình thành cho HS những năng lực: tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo và các năng lực đặc thù: năng lực ngôn ngữ, năng lực văn học.

1.1.2. Dạy học theo định hướng phát triển năng lực

- Theo tác giả Lê Đình Trung: Dạy học định hướng hình thành và PTNL người học là phát triển khả năng thực hiện các hành động có ý nghĩa đối với người học bằng cách tạo môi trường, bối cảnh cụ thể để HS được thực hiện các hoạt động vận dụng kiến thức, sử dụng kĩ năng và thể hiện thái độ của mình [2].

Theo đó, dạy học theo định hướng PTNL được hiểu là một mô hình dạy học hướng tới sự phát triển tối đa về phẩm chất và năng lực của người học thông qua việc tổ chức các hoạt động học tập học tập tích cực, sáng tạo cho học sinh dưới sự hướng dẫn và hỗ trợ của giáo viên.

1.1.3. Dạy học tích hợp và tích hợp liên môn

- Dạy học tích hợp là phương pháp dạy học nhằm hình thành và phát triển những năng lực cần thiết ở học sinh. Trong đó năng lực đặc biệt được chú trọng là vận dụng kiến thức vào giải quyết có hiệu quả những tình huống thực tiễn. Giáo viên sẽ lồng ghép những nội dung giáo dục vào các môn học có sẵn thông qua các hoạt động giảng dạy. Giáo viên trực tiếp hướng dẫn, qua đó học sinh biết cách thu thập, chọn lọc, xử lý thông tin và vận dụng các kiến thức, kỹ năng vào giải quyết các vấn đề liên quan trong quá trình học tập và thực tiễn cuộc sống.

- Dạy học tích hợp liên môn: đây là hình thức tích hợp đưa vào các hoạt động dạy học được tiến hành xung quanh các chủ đề giảng dạy để học sinh

phải vận dụng các kiến thức đã tiếp thu, tổng hợp từ nhiều môn học khác nhau để giải quyết các vấn đề giáo viên đưa ra.

Từ những lí luận khoa học đó, tôi đã tiến hành khảo sát thực tế để có cơ sở thực tiễn cho đề tài của mình.

1.2. Cơ sở thực tiễn

1.2.1. Những thuận lợi và khó khăn

* Thuận lợi.

Về phía các cấp lãnh đạo và nhà trường: Luôn quan tâm tới việc nâng cao chất lượng dạy học, đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá, tạo động lực cho thầy cô thực hiện đổi mới dạy và học.

Về phía GV: hiện nay, vấn đề đổi mới dạy và học đã được thực hiện nhiều năm, nhiều thầy cô đã có cố gắng đổi mới cách dạy học Ngữ văn theo định hướng PTNL và nhận rõ được vai trò của việc PTNL cho HS. Nhiều thầy cô công tác lâu năm đã có nhiều kinh nghiệm, tâm huyết với nghề cũng rất mong muốn nâng cao hiệu quả giờ dạy học góp phần thực hiện tốt yêu cầu Chương trình 2018.

Về phía Cha Mẹ học sinh,

Về phía HS, ngày nay với sự bùng nổ của công nghệ thông tin đã giúp các em tiếp cận với nhiều nguồn kiến thức thuộc nhiều lĩnh vực, nhiều bộ môn khoa học và nhiều kiến thức đời sống khác nhau và nhất là xu thế quốc tế hóa đang ngày càng mở rộng, đòi hỏi mỗi HS có năng lực ngoại ngữ để đáp ứng được sự phát triển trong thời đại mới. Đại đa số các em HS có khả năng học tập, có sức học tốt, có ý thức học tập và có ý chí phấn đấu, có ước mơ đẹp về tương lai, nhất là hiện nay, việc học ngoại ngữ rất được các em đề cao và yêu thích. Chính vì thế các hoạt động dạy của thầy cô và hoạt động họccủa HS gắn với học ngoại ngữ cũng vì thế mà dễ dàng hơn trong việc đạt được mục tiêu.

* Khó khăn

Bên cạnh những thuận lợi, hiện nay còn rất nhiều thầy cô vẫn còn chưa rõ về tích hợp ngoại ngữ như thế nào để phát triển năng lực Đọc, Viết, nói, Nghe cho HS khi dạy môn Ngữ văn. Nhiều thầy cô vẫn chọn cách làm truyền thống và đơn ngôn ngữ do bản thân chưa có nhiều vốn kiến thức ngoại ngữ. Chính vì vậy mà giờ học sẽ thiếu sự hứng thú từ HS hơn, HS chưa có thêm cơ hội để luyện những kĩ năng của việc học ngôn ngữ, trong đó có cả tiếng Việt và tiếng Anh.

1.2.2. Kết quả khảo sát thực tiễn

Trước khi thực hiện đề tài:“Dạy học Ngữ văn tích hợp tích hợp ngoại ngữ - Tiếng Anh – để góp phần phát triển năng lực cho học sinh” tôi đã tiến hành khảo sát thực tế việc dạy học môn Ngữ văn tích hợp với ngoại ngữ của lớp 7D, Trường

THCS .................. - là lớp tôi trực tiếp giảng dạy - bằng bảng hỏi và bài kiểm tra khảo sát chất lượng vào đầu năm học và có kết quả như sau:

...............

Xem đầy đủ nội dung nội dung sáng kiến kinh nghiệm trong file tải về