Quy trình dạy học môn Tiếng Việt lớp 3 năm học 2026 - 2027
Quy trình dạy học Tiếng Việt lớp 3
Quy trình dạy học môn Tiếng Việt lớp 3 theo Chương trình GDPT 2018 là tài liệu hỗ trợ giáo viên tổ chức dạy học theo từng phân môn một cách khoa học, góp phần phát triển năng lực ngôn ngữ cho học sinh và nâng cao hiệu quả giảng dạy.
QUY TRÌNH DẠY HỌC CÁC MẠCH NỘI DUNG MÔN TIẾNG VIỆT LỚP 3
Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống
I. ĐỊNH HƯỚNG CHUNG
Môn Tiếng Việt lớp 3 theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 được tổ chức theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh, trong đó trọng tâm là hình thành, phát triển năng lực ngôn ngữ thông qua các hoạt động đọc, viết, nói và nghe. Khi tổ chức dạy học, giáo viên không dạy tách rời máy móc từng phân môn như trước đây mà cần nhìn các hoạt động Đọc, Nói và nghe, Viết, Luyện từ và câu, Luyện viết đoạn văn trong mối liên hệ thống nhất của một bài học.
Trong quá trình dạy học, giáo viên cần chú ý tổ chức hoạt động học tập nhẹ nhàng, phù hợp đặc điểm học sinh lớp 3; tăng cường cho học sinh được đọc, nói, trao đổi, viết, chia sẻ; giảm thời lượng giảng giải một chiều; phát huy vai trò chủ động của học sinh trong từng hoạt động.
Mỗi tiết học cần bảo đảm các bước cơ bản: Khởi động, Khám phá, Luyện tập, Vận dụng. Tùy từng dạng bài, giáo viên có thể linh hoạt điều chỉnh nhưng vẫn phải bảo đảm mục tiêu bài học, yêu cầu cần đạt và đặc trưng của từng mạch nội dung.
II. QUY TRÌNH CHUNG TRONG MỘT TUẦN HỌC
1. Bài học thứ nhất: 3 tiết
Tiết 1 và tiết 2: Đọc kết hợp Nói và nghe
Trong hai tiết đầu của bài học thứ nhất, giáo viên tổ chức dạy nội dung đọc hiểu văn bản là trọng tâm. Thời lượng đọc chiếm khoảng một tiết rưỡi. Phần Nói và nghe được tổ chức khoảng nửa tiết, thường gắn với chủ đề hoặc nội dung văn bản đã học. Cứ hai tuần có thể tổ chức nói theo chủ đề, một tuần tổ chức kể chuyện, tùy theo thiết kế trong sách giáo khoa.
Tiết 3: Viết chính tả và bài tập chính tả
Tiết này tập trung rèn cho học sinh kĩ năng nghe - viết, nhìn - viết hoặc nhớ - viết theo yêu cầu của bài học; đồng thời luyện tập các bài tập chính tả nhằm củng cố quy tắc viết đúng âm, vần, dấu thanh, tên riêng, dấu câu hoặc những hiện tượng chính tả học sinh dễ mắc.
2. Bài học thứ hai: 4 tiết
Tiết 1 và tiết 2: Đọc kết hợp Viết chữ hoa hoặc Đọc mở rộng
Ở bài học thứ hai, hai tiết đầu tiếp tục tổ chức hoạt động đọc. Nội dung đọc chiếm khoảng một tiết rưỡi. Phần còn lại dành cho luyện viết chữ hoa hoặc đọc mở rộng theo yêu cầu của từng tuần học.
Tiết 3: Luyện từ và câu
Tiết Luyện từ và câu giúp học sinh mở rộng vốn từ, nhận biết và sử dụng từ ngữ, câu, dấu câu, biện pháp tu từ so sánh và các kiến thức tiếng Việt phù hợp với lớp 3. Giáo viên cần tổ chức cho học sinh học qua bài tập, qua ngữ liệu cụ thể, tránh giảng giải khái niệm nặng nề.
Tiết 4: Tập làm văn/Luyện viết đoạn văn
Tiết này tập trung hình thành cho học sinh kĩ năng viết đoạn văn ngắn theo yêu cầu: kể, tả, nêu cảm nghĩ, giới thiệu, viết theo tranh, viết theo gợi ý hoặc viết đoạn văn gắn với trải nghiệm của bản thân. Giáo viên cần hướng dẫn học sinh biết quan sát, tìm ý, sắp xếp ý, viết câu, liên kết câu và sửa lỗi sau khi viết.
III. QUY TRÌNH DẠY TIẾT ĐỌC
1. Mục tiêu
Tiết đọc nhằm giúp học sinh đọc đúng, đọc rõ ràng, bước đầu biết đọc diễn cảm phù hợp với nội dung văn bản; hiểu nghĩa từ ngữ, chi tiết, nội dung chính của bài; biết liên hệ bản thân và vận dụng điều đã đọc vào thực tế. Qua tiết đọc, giáo viên góp phần phát triển năng lực ngôn ngữ, năng lực cảm thụ văn học, năng lực giao tiếp và các phẩm chất tốt đẹp cho học sinh.
2. Quy trình tổ chức
Bước 1. Khởi động
Giáo viên tổ chức hoạt động tạo tâm thế học tập cho học sinh. Có thể sử dụng tranh minh họa, câu hỏi gợi mở, trò chơi nhỏ, tình huống gần gũi, bài hát, video ngắn hoặc chia sẻ trải nghiệm cá nhân của học sinh.
Hoạt động khởi động cần ngắn gọn, tự nhiên, có liên hệ với nội dung văn bản. Giáo viên tránh khởi động quá dài hoặc biến hoạt động khởi động thành phần hỏi - đáp hình thức. Sau hoạt động khởi động, giáo viên dẫn dắt vào tên bài học.
Ví dụ: Trước khi học một bài đọc về tình bạn, giáo viên có thể cho học sinh chia sẻ nhanh: “Em đã từng giúp đỡ bạn việc gì?” hoặc “Khi được bạn giúp đỡ, em cảm thấy thế nào?”
Bước 2. Khám phá văn bản
Hoạt động 1. Luyện đọc thành tiếng
Giáo viên hoặc học sinh đọc tốt đọc mẫu toàn bài. Khi đọc mẫu, cần thể hiện giọng đọc phù hợp với nội dung, nhân vật, tình huống trong văn bản. Sau đó, giáo viên hướng dẫn học sinh nhận biết cách đọc chung của bài.
Giáo viên tổ chức cho học sinh đọc nối tiếp câu hoặc đoạn. Trong quá trình đọc, giáo viên kết hợp sửa lỗi phát âm, ngắt nghỉ, nhấn giọng, tốc độ đọc. Những từ khó, câu dài, câu có dấu câu đặc biệt cần được luyện đọc riêng.
Các bước có thể thực hiện như sau:
- Giáo viên đọc mẫu hoặc mời học sinh đọc tốt đọc mẫu.
- Học sinh đọc thầm theo.
- Giáo viên cùng học sinh chia đoạn nếu văn bản dài.
- Học sinh đọc nối tiếp đoạn.
- Giáo viên hướng dẫn luyện đọc từ khó.
- Giáo viên hướng dẫn luyện đọc câu dài, câu khó.
- Học sinh luyện đọc đoạn theo cặp hoặc nhóm.
- Một số học sinh đọc trước lớp.
- Giáo viên nhận xét, chỉnh sửa, động viên.
Khi sửa lỗi đọc, giáo viên cần nhẹ nhàng, không làm học sinh mất tự tin. Với học sinh đọc còn chậm, giáo viên nên giao đoạn ngắn, câu ngắn, tạo cơ hội để các em đọc được và tiến bộ.
Hoạt động 2. Tìm hiểu nghĩa từ ngữ
Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu các từ ngữ khó trong bài thông qua tranh ảnh, ngữ cảnh, ví dụ, câu hỏi gợi mở hoặc đặt câu. Không nên yêu cầu học sinh học thuộc định nghĩa khô cứng. Mục tiêu là học sinh hiểu được nghĩa từ trong văn bản và biết sử dụng từ ở mức độ phù hợp.
Ví dụ, giáo viên có thể hỏi: “Trong câu này, từ … giúp em hiểu nhân vật đang có tâm trạng như thế nào?” hoặc “Em hãy đặt một câu có từ … để cả lớp cùng hiểu nghĩa của từ.”
Hoạt động 3. Đọc hiểu văn bản
Giáo viên tổ chức cho học sinh trả lời các câu hỏi đọc hiểu trong sách giáo khoa. Cần linh hoạt sử dụng hình thức cá nhân, cặp đôi, nhóm nhỏ, chia sẻ trước lớp. Câu hỏi đọc hiểu không chỉ dừng ở việc tìm thông tin trực tiếp mà cần hướng học sinh đến hiểu nội dung, nhận xét nhân vật, rút ra bài học, liên hệ bản thân.
Giáo viên có thể tổ chức theo trình tự:
- Học sinh đọc thầm đoạn hoặc toàn bài.
- Học sinh tìm thông tin trả lời câu hỏi.
- Học sinh trao đổi theo cặp hoặc nhóm.
- Đại diện học sinh trình bày.
- Học sinh khác nhận xét, bổ sung.
- Giáo viên chốt ý đúng, mở rộng khi cần.
Khi chốt nội dung, giáo viên cần dùng ngôn ngữ ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp học sinh lớp 3. Không nên áp đặt nội dung bài bằng những câu quá trừu tượng. Sau khi tìm hiểu bài, giáo viên hướng dẫn học sinh nêu nội dung chính hoặc điều em học được từ văn bản.
Hoạt động 4. Luyện đọc lại
Sau khi học sinh đã hiểu nội dung, giáo viên tổ chức luyện đọc lại nhằm giúp học sinh đọc tốt hơn, biết thể hiện giọng đọc phù hợp. Có thể đọc cá nhân, đọc theo vai, đọc trong nhóm, thi đọc đoạn em thích hoặc đọc diễn cảm một đoạn tiêu biểu.
Giáo viên cần lưu ý:
- Với văn bản truyện, chú ý giọng người kể và giọng nhân vật.
- Với văn bản thơ, chú ý nhịp thơ, cách ngắt nhịp, cảm xúc.
- Với văn bản thông tin, chú ý đọc rõ ràng, mạch lạc, nhấn vào thông tin quan trọng.
Bước 3. Luyện tập, mở rộng sau đọc
Tùy bài, giáo viên có thể tổ chức cho học sinh luyện nói câu, tìm thêm từ ngữ, chia sẻ cảm nghĩ, trả lời câu hỏi mở hoặc thực hiện nhiệm vụ ngắn liên quan đến nội dung bài đọc.
Hoạt động này cần gắn với văn bản đã học, không tách rời bài đọc. Mục tiêu là củng cố hiểu biết và phát triển năng lực sử dụng tiếng Việt.
Bước 4. Vận dụng
Giáo viên giao nhiệm vụ vận dụng gần gũi, vừa sức. Học sinh có thể kể lại cho người thân nghe một điều em thích trong bài, tìm thêm thông tin về chủ đề bài đọc, chuẩn bị tranh ảnh, quan sát sự vật, hoặc thực hiện một hành động tích cực từ bài học.
Phần vận dụng không nên nặng nề, không giao quá nhiều bài viết. Cần hướng học sinh đưa điều đã học vào đời số
IV. QUY TRÌNH DẠY NÓI VÀ NGHE
1. Mục tiêu
Hoạt động Nói và nghe giúp học sinh biết trình bày ý kiến, kể lại câu chuyện, trao đổi theo chủ đề, lắng nghe người khác, biết hỏi lại, nhận xét, bổ sung và phản hồi phù hợp. Đây là hoạt động quan trọng để phát triển năng lực giao tiếp cho học sinh lớp 3.
2. Quy trình tổ chức
Bước 1. Khởi động, xác định nhiệm vụ nói và nghe
Giáo viên giới thiệu chủ đề hoặc tình huống giao tiếp. Có thể sử dụng tranh, câu hỏi, tình huống hoặc đoạn văn bản vừa học để dẫn vào hoạt động. Giáo viên cần giúp học sinh hiểu rõ hôm nay các em sẽ nói về điều gì, nói với ai, nói để làm gì và cần nghe bạn như thế nào.
Bước 2. Chuẩn bị nội dung nói
Giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát tranh, đọc gợi ý, nhớ lại trải nghiệm hoặc sắp xếp ý cần nói. Với học sinh lớp 3, giáo viên nên cung cấp câu hỏi gợi ý ngắn gọn để các em có điểm tựa.
Ví dụ:
- Em định nói về ai hoặc việc gì?
- Sự việc xảy ra ở đâu?
- Em nhớ nhất chi tiết nào?
- Em có cảm xúc gì?
- Em muốn nói điều gì với bạn?
Học sinh có thể ghi nhanh từ khóa, không bắt buộc viết thành bài hoàn chỉnh trước khi nói.
Bước 3. Thực hành nói trong cặp hoặc nhóm
Học sinh luyện nói theo cặp hoặc nhóm nhỏ. Trong quá trình này, giáo viên quan sát, hỗ trợ học sinh còn lúng túng, nhắc học sinh nói đủ nghe, nhìn vào người nghe, dùng lời nói lịch sự, trình bày rõ ý.
Người nghe cần được giao nhiệm vụ cụ thể như: nghe để nhận xét bạn nói đủ ý chưa, nghe để đặt một câu hỏi, nghe để bổ sung một chi tiết.
...
>> Xem tiếp trong file tải về!
