Chuyên đề Phương trình bậc hai chứa tham số Toán 9 (Có đáp án)
Chuyên đề Phương trình bậc hai chứa tham số Toán 9
(Có đáp án)
Chuyên đề Phương trình bậc hai chứa tham số là dạng bài thường gặp trong chương trình Toán lớp 9 cũng như thi vào lớp 10. Để giúp các em học sinh nắm vững phần này, VnDoc gửi tới các bạn Chuyên đề Phương trình bậc hai chứa tham số. Nội dung tài liệu sẽ giúp các bạn học sinh học tốt môn Toán lớp 9 hơn.
Tài liệu Phương trình bậc hai chứa tham số được chia làm hai phần: Lý thuyết và bài tập vận dụng. Phần lý thuyết có các bài tập ví dụ để các bạn học sinh tham khảo. Phần bài tập được sưu tầm và chọn lọc để các bạn học sinh có thể áp dụng lý thuyết phía trên vận dụng làm bài. Qua đó sẽ giúp cho các bạn học sinh ôn tập và củng cố lại kiến thức về Phương trình bậc hai chứa tham số đồng thời nắm vững các kiến thức để chuẩn bị cho kì thi tuyển sinh vào lớp 10.
A. Công thức giải bài toán phương trình bậc hai chứa tham số



B. Các dạng bài tập về phương trình bậc hai chứa tham số có hướng dẫn
Câu 1: Cho phương trình x2 - (2m + 1)x + m2 + m - 1 = 0 (
là tham số).
a) Chứng minh rằng phương trình luôn có nghiệm vói mọi m.
b) Gọi x1; x2 là hai nghiệm của phương trình. Tìm m sao cho A = (2x1 - x2)(2x2 - x2) đạt giá trị nhỏ nhất và tính giá trị nhỏ nhất đó.
Hướng dẫn giải
Xét
phương trình trở thành -x + 1 = 0 => x = 1![]()
Xét
khi đó ta có:
với mọi m
Suy ra phương trình có nghiệm với mọi m.
Ta thấy nghiệm x = 1 không thuộc khoảng (-1; 0)
Với
phương trình còn có nghiệm là ![]()
Phương trình có nghiệm trong khoáng (-1; 0) suy ra


Vậy phương trình đã cho có nghiệm trong khoảng (-1; 0) khi và chỉ khi m < 0.
Câu 2: Cho phương trình
( m là tham số).
a) Chứng minh rằng phương trình luôn có hai nghiệm phân biệt với mọi giá trị m.
b) Tìm m để hai nghiệm của phương trình có giá trị tuyệt đối bằng nhau.
c) Tìm m để hai nghiệm đó là số đo của 2 cạnh góc vuông của tam giác vuông có cạnh huyền bằng 3.
Hướng dẫn giải
a) Ta có: Δ = (2m - 1)2 - 4.(m2 - 1) = 5 - 4m
Phương trình có hai nghiệm phân biệt ![]()
b) Phương trình hai nghiệm ![]()
Áp dụng hệ thức Vi-ét, ta có: ![]()
Theo đề bài:
![]()
![]()
![]()
![]()
Ta có hệ phương trình: 

Kết hợp với điều kiện đề bài suy ra m = ± 1 là các giá trị cần tìm.
Câu 3: Cho phương trình x2 - 2x + m + 3 = 0 (m là tham số).
a) Tìm m để phương trình có nghiệm x = -1. Tính nghiệm còn lại.
b) Tìm m để hai nghiệm phân biệt x1; x2 thỏa mãn hệ thức x13+x23 = 8.
Hướng dẫn giải
Ta có: Δ = 52 - 4.1.(3m - 1) = 29 - 12m
Để phương trình có hai nghiệm phân biệt ![]()
Áp dụng hệ thức Vi-ét: ![]()
Ta có: ![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
Kết hợp
suy ra ![]()
Thay vào
suy ra ![]()
Vậy m = 5/3 là giá trị cần tìm
Câu 4: Tìm các giá trị của tham số
để phương trình
có hai nghiệm phân biệt x1; x2 sao cho biểu thức
đạt giá trị nhỏ nhất.
Hướng dẫn giải
a) Với m = 1 phương trình đã cho trở thành x2 - 10x + 9 = 0
Ta có: a + b + c = 0 nên phương trình có hai nghiệm phân biệt là ![]()
b) ta có: Δ' = (-5m)2 - 1.9m = 25m2 - 9m
Điều kiện phương trình đã cho có hai nghiệm phân biệt là Δ' > 0 ⇔ 25m2 - 9m > 0 (*)
Theo hệ thức Vi-ét, ta có:


Câu 5: Cho phương trình x2 - (m + 5)x + 2m + 6 = 0 (x là ẩn số)
a) Chứng minh rằng: phương trình đã cho luôn luôn có hai nghiệm với mọi giá trị của
.
b) Tìm m để phương trình có hai nghiệm x1; x2 thỏa mãn:
.
Hướng dẫn giải
a) Với m = 0 phương trình đã cho trở thành x2 - 2x - 1 = 0
Ta có: 
Vậy với m = 0 phương trình đã cho có hai nghiệm phân biệt
.
b) Ta có: Δ' = m + 2
Phương trình đã cho có hai nghiệm phân biệt khi và chỉ khi Δ' > 0 ⇔ m + 2 > 0⇔ m > -2
Áp dụng hệ thức Viète ta có: ![]()
Do đó: ![]()

Kết hợp với điều kiện suy ra
là các giá trị cần tìm.
Câu 6: Cho phương trình x2 + 2x + m - 2 = 0 (1) ( m là tham số)
a) Tìm m để phương trình (1) có nghiệm.
b) Tìm m để phương trình (1) có 2 là một nghiệm và tìm nghiệm còn lại.
Hướng dẫn giải
Để phương trình có hai nghiệm phân biệtx1; x2 thì Δ > 0
![]()
⇔ 4m2 - 2m + 9 > 0
![]()
Mặt khác theo hệ thức Viète ta có:

.
Giải phương trình
ta được các nghiệm ![]()
Vậy m ∈ {-2; 4,125} là các giá trị cần tìm.
Câu 7: Cho phương trình x2 + mx + m - 1 = 0 (1) với x là ẩn số.
a. Giải phương trình khi m = 2.
b. Chứng tỏ phương trình luôn có nghiệm với mọi giá trị của tham số m.
c. Gọi x1; x2 là nghiệm của phương trình. Tính giá trị của biểu thức
.
Hướng dẫn giải
a. Phương trình đã cho có nghiệm khi và chỉ khi 
![]()
![]()
Vậy m ≤ 2 thì phương trình đã cho có hai nghiệm.
b. Với m ≤ 2 thì phương trình đã cho có hai nghiệm (chứng minh câu a)
Gọi một nghiệm của phương trình đã cho là a thì nghiệm kia là 3a.
Theo hệ thức Viète ta có: ![]()
![]()
![]()
Vậy
là các giá trị cần tìm.
Câu 8: Cho phương trình
(
là tham số).
a) Giải phương trình đã cho với m = -1.
b) Tìm m để phương trình đã cho có hai nghiệm thỏa mãn ![]()
Lời giải
a) Với m = -1 phương trình trở thành ![]()
![]()
![]()
b) Để phương trình đã cho có hai nghiệm phân biệt thì Δ > 0
![]()
![]()
Để phương trình có nghiệm khác ![]()
![]()
Ta có ![]()
![]()
![]()

Kết hợp với điều kiện ta được ![]()
Vậy
là các giá trị cần tìm.
Câu 9: Tìm tất cả các số tự nhiên m để phương trình x2 - m2x + m + 1 = 0 (m là tham số) có nghiệm nguyên.
Lời giải
Ta có:
Δ = (-m2)2 - 4.1.(m + 1) = m4 - 4m - 4
Phương trình có nghiệm nguyên khi Δ = m4 - 4m - 4 là số chính phương
Nếu
thì Δ < 0 (loại)
Nếu m = 2 thì Δ = 4 = 22 (nhận)
Nếu
thì ![]()
![]()
![]()
![]()
Δ không là số chính phương.
Vậy m = 2 là giá trị cần tìm
Câu 10: Cho phương trình x2 - 2(m - 1)x + m - 3 = 0 (
là tham số).
a) Chứng minh phương trình luôn có hai nghiệm phân biệt.
b) Tìm một hệ thức liên hệ giữa hai nghiệm của phương trình đã cho mà không phụ thuộc vào m.
c) Tìm giá trị nhỏ nhất của
(với x1; x2 là nghiệm của phương trình đã cho)
Lời giải
a) 
Vậy phương trình đã cho luôn có hai nghiệm phân biệt.
b) Theo hệ thức Vi-ét, ta có:
![]()
không phụ thuộc vào
.
c) ![]()
![]()
Do đó
và dấu "
" xảy ra khi ![]()
Vậy
vói
.
Câu 13: Cho phương trình x2 - (m + 1)x + m = 0 (
là tham số). Gọi x1; x2 là hai nghiệm của phương trình đã cho. Tìm giá trị của
để
đạt giá trị nhỏ nhất. Tìm giá trị nhỏ nhất đó.
Lời giải
Ta có ![]()
Để phương trình có hai nghiệm phân biệt ![]()
Theo hệ thức Vi-ét, ta có: ![]()
Ta có ![]()
![]()
![]()
![]()
Dấu "
" xảy ra ![]()
Vậy
với
.
Câu 14: Cho phương trình x2 + 2mx + 2m - 1 = 0 (m là tham số). Gọi x1; x2 là hai nghiệm của phương trình đã cho. Tìm giá trị của
để
đạt giá trị lớn nhất.
Lời giải
Ta có ![]()
Để phương trình có hai nghiệm phân biệt ![]()
Theo hệ thức Vi-ét, ta có: ![]()
Ta có
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
Dấu "
" xảy ra ![]()
Vậy
với
.
Câu 15: Cho phương trình x2 - 2(m - 1)x + 2m - 5 = 0 (m là tham số).
a) Chứng minh rằng phương trình luôn có hai nghiệm phân biệt với mọi m.
b) Tìm giá trị của m để phương trình có hai nghiệm x1; x2 thỏa mãn
.
Lời giải
a) Ta có
![]()
![]()
Phương trình luôn có hai nghiệm phân biệt với mọi
.
b) Theo hệ thức Vi-ét, ta có ![]()
Theo giả thiết
(II)
Thay (I) vào (II) ta có:
, đúng vói mọi m.
Vậy với mọi
thì phương trình trên có hai nghiệm x1; x2 thỏa mãn
.
Bạn muốn xem toàn bộ tài liệu? Hãy nhấn Tải về ngay!
-----------------------------------------------------------------------
❓ FAQ – Phương trình bậc hai chứa tham số Toán 9
1. Phương trình bậc hai chứa tham số là gì?
Đây là phương trình: ![]()
trong đó một hoặc nhiều hệ số chứa tham số.
2. Vì sao bài toán chứa tham số quan trọng trong Toán 9?
Đây là dạng toán:
- Thường xuất hiện trong đề thi vào lớp 10
- Giúp phân loại học sinh khá – giỏi
3. Điều kiện để phương trình bậc hai có nghiệm là gì?
Điều kiện: ![]()
4. Khi nào phương trình có nghiệm kép?
Phương trình có nghiệm kép khi: ![]()
5. Khi nào phương trình vô nghiệm?
Phương trình vô nghiệm khi: ![]()
6. Định lý Viète được dùng để làm gì?
Định lý Viète giúp:
- Tính tổng và tích hai nghiệm
- Giải bài toán liên quan đến điều kiện nghiệm
7. Những dạng toán chứa tham số thường gặp là gì?
- Tìm tham số để phương trình có nghiệm
- Tìm tham số để nghiệm thỏa mãn điều kiện
- Bài toán liên quan định lý Viète
8. Sai lầm phổ biến khi giải bài chứa tham số là gì?
- Tính sai Delta
- Thiếu điều kiện của tham số
- Kết luận chưa đầy đủ trường hợp
--------------------------------------------------
Ngoài Chuyên đề Phương trình bậc hai chứa tham số, mời các bạn học sinh tham khảo thêm các tài liệu Toán 9 khác trên VnDoc, các đề thi học kì 2 Toán 9 mà chúng tôi đã sưu tầm và chọn lọc. Với bài tập về chuyên đề Phương trình bậc hai chứa tham số này giúp các bạn rèn luyện thêm kỹ năng giải đề và làm bài tốt hơn. Chúc các bạn học tập tốt!
Để giúp các bạn có thể giải đáp được những thắc mắc và trả lời được những câu hỏi khó trong quá trình học tập. VnDoc.com mời bạn đọc cùng đặt câu hỏi tại mục hỏi đáp học tập của VnDoc. Chúng tôi sẽ hỗ trợ trả lời giải đáp thắc mắc của các bạn trong thời gian sớm nhất có thể nhé.