Cách tính tiền nước sinh hoạt
Toán thực tế: Tính tiền nước
Cách tính tiền nước sinh hoạt là một tình huống quen thuộc trong đời sống, đồng thời là chủ đề thực tế giúp học sinh lớp 9 vận dụng kiến thức Toán học vào việc giải quyết các vấn đề hằng ngày. Thông qua bài toán tính tiền nước, các em có thể rèn luyện kỹ năng đọc bảng số liệu, thực hiện phép tính với đơn giá, tính lượng nước tiêu thụ và xác định tổng chi phí cần thanh toán. Bài viết hướng dẫn cách tiếp cận dạng toán thực tế lớp 9 về tiền nước sinh hoạt, giúp học sinh hiểu rõ từng bước giải, biết cách vận dụng dữ kiện vào công thức và trình bày lời giải một cách logic, chính xác. Bên cạnh việc củng cố kiến thức Toán 9, nội dung còn giúp các em nhận thấy mối liên hệ giữa toán học và cuộc sống, từ đó nâng cao khả năng tư duy, phân tích dữ liệu và áp dụng kiến thức vào những tình huống tương tự như tính tiền điện, chi phí mua hàng hoặc các khoản sinh hoạt gia đình.
A. Cách tính tiền nước
Công thức tính tiền nước
- Bậc 1: Giá nước cho định mức 10m3 đầu tiên x a (đồng).
- Bậc 2: Giá nước cho định mức 10m3 đến 20m3 x b (đồng).
- Bậc 3: Giá nước cho định mức 20m3 đến 30m3 x c (đồng).
- Bậc 4: Giá nước cho định mức 30m3 x số khối nước còn lại sau khi trừ đi bậc 1, 2 và 3.
Sau đó, tổng tiền nước của hộ gia đình sẽ bằng tổng của bậc 1, bậc 2, bậc 3 và bậc 4 cộng lại.
B. Bài tập thực tế tính tiền nước
Bài 1: Quy định giá nước máy của tỉnh A được tính như sau:
Mỗi người trong một gia đình được sử dụng 4m3 nước với giá 6 000 đồng/m3, 2m3 tiếp theo với giá 8 000 đồng/m3, các m3 còn lại tính với giá 12 000 đồng/m3.
Một hộ gia đình có 5 người, trong một tháng đã sử dụng hết 45m3 nước máy. Hỏi gia đình này phải trả bao nhiêu tiền? Biết rằng mỗi gia đình phải đóng thêm thuế giá trị gia tăng và phí bảo vệ môi trường là 15%.
Hướng dẫn giải
Cách 1: Trung bình mỗi thành viên trong hộ này đã sử dụng:![]()
Số tiền nước mà mỗi thành viên trong gia đình này đã sử dụng là:
(đồng)
Tổng số tiền nước mà tất cả các thành viên trong gia đình này đã sử dụng (kể cả thuế giá trị gia tăng và phí bảo vệ môi trường) là:
(đồng)
Vậy tổng số tiền gia đình này phải trả là 437 000 đồng.
Cách 2: Gọi x (m3) là lượng nước mỗi người đã dùng.
Số tiền mỗi người dùng hết x(m3) được tính theo hàn số sau (chưa bao gồm thuế và chi phí bảo vệ môi trường)

Trung bình mỗi thành viên trong hộ này đã sử dụng ![]()
Suy ra số tiền nước mỗi người phải trả (chưa bao gồm thuế và chi phí bảo vệ môi trường) là:
(đồng)
Vậy tổng số tiền nước gia đình này phải trả là:
(đồng)
Vậy tổng số tiền gia đình này phải trả là: 437 000 đồng.
Bài 2: Tháng 10 năm 2017 gia đình bác Tuấn (gồm 4 người) trả theo hóa đơn tiền nước sinh hoạt là 230 690 đồng. Biết số tiền phải trả trong hóa đơn, bao gồm: 5% thuế giá trị gia tăng và 10% phí bảo vệ môi trường.
|
Lượng nước sử dụng (m3) |
Giá cước (đồng/m3) |
|
Đến 4m3/người/tháng |
5 300 |
|
Trên 4m3 đến 6m3/người/tháng |
10 200 |
|
Trên 6m3/người/tháng |
11 400 |
Hỏi gia đình bác Tuấn sử dụng bao nhiêu m3 nước?
Hướng dẫn giải
Số tiền khi sử dụng nước (chưa tính thuế giá trị gia tăng và phí bảo vệ môi trường) của gia đình bác Tuấn là:
(đồng)
Gọi x (m3) là lượng nước mà gia đình bác Tuấn sử dụng (x > 0)
Ta có: 5300.4.4 + 10200.2.4 = 166400 < 200600
x > 24
Theo đề bài, ta có phương trình:
5300.4.4 + 10200.2.4 + 11400.(x – 24) = 200600
![]()
(nhận)
Vậy gia đình bác Tuấn đã sử dụng 27m3 nước.
C. Bài tập vận dụng tính tiền nước sinh hoạt
Bài 1: Gia đình chú Minh gồm 6 người, trong tháng 4 năm 2022 gia đình chú sử dụng hết 35 m3 nước máy. Biết rằng đơn giá được tính theo bảng sau:
|
Khối lượng sử dụng (m3) |
Giá cước (đồng/ m3) |
|
Đến 4 m3 /người mỗi tháng |
5 300 |
|
Trên 4 m3 đến 6 m3/người mỗi tháng |
10 200 |
|
Trên 6 m3/người mỗi tháng |
11 400 |
Biết số tiền phải trả sẽ bao gồm 5% thuế giá trị gia tăng và 10% phí bảo vệ môi trường. Hỏi trong tháng 4 năm 2022, gia đình chú Minh phải trả theo hóa đơn bao nhiêu tiền?
Bài 2. Giá nước sinh hoạt tại TP Hồ Chí Minh được quy định như sau:
|
Khối lượng sử dụng (m3) |
Giá cước (đồng/ m3) |
Giá tiền khách hàng phải trả (đã tính GTGT và BVMT) |
|
Đến 4 m3 /người mỗi tháng |
5 300 |
6 095 |
|
Trên 4 m3 đến 6 m3/người mỗi tháng |
10 200 |
11 730 |
|
Trên 6 m3/người mỗi tháng |
11 400 |
13 110 |
Gia đình cô Lan có 4 người, nhận phiếu ghi chỉ số nước trong tháng 6 như sau: chỉ số cũ là 814 và chỉ số mới là 845. Hỏi gia đình cô Lan phải trả bao nhiêu tiền?
Bài 3. Giá nước sinh hoạt tại TP Hồ Chí Minh được quy định như sau:
|
Khối lượng sử dụng (m3) |
Giá cước (đồng/ m3) |
Thuế GTGT (5%) |
Phí BVMT (10%) |
Cộng (đồng/m3) |
|
Đến 4 m3 /người mỗi tháng |
5 300 |
265 |
530 |
6 095 |
|
Trên 4 m3 đến 6 m3/người mỗi tháng |
10 200 |
510 |
1020 |
11 730 |
|
Trên 6 m3/người mỗi tháng |
11 400 |
570 |
1140 |
13 110 |
Nhà bác Hùng có 6 người đều được tính dùng nước để sinh hoạt theo quy định.
a. Tháng 6 nhà bác Hùng dùng hết 39m3 nước. Hỏi tháng 6 nhà bác Hùng phải trả bao nhiêu tiền nước?
b. Tháng 7 một số người trong nhà bác Hùng đi du lịch nên tiền nước giảm so với tháng 6 là 86 250 đồng. Em hãy cho biết nhà bác Hùng đã dùng hết bao nhiêu m3 nước?
Bài 4. Bảng giá tiền nước (chưa bao gồm thuế) được tính như sau:
|
Khối lượng sử dụng (m3) |
Giá cước (đồng/ m3) |
|
10m3 đầu |
5 300 |
|
Từ 10m3 đến 15m3 |
10 200 |
|
Trên 15m3 |
11 400 |
a. Biết gia đình bạn Mai tháng vừa qua sử dụng hết 32m3 nước. Hãy tính số tiền mà gia đình bạn Mai phải trả biết rằng mỗi hộ gia đình phải trả thêm 10% thuế VAT và 5% chi phí bảo vệ môi trường.
b. Vì muốn kiểm soát chi tiêu nên gia đình bạn Mai không muốn tiền nước vượt quá 250 000 đồng. Hỏi gia đình ban Mai chỉ được sử dụng tối đa bao nhiêu m3 nước?
Bài 5. Giá nước sinh hoạt tại TP Hồ Chí Minh được quy định như sau:
|
Khối lượng sử dụng (m3) |
Giá cước (đồng/ m3) |
Giá tiền khách hàng phải trả (đã tính GTGT và BVMT) |
|
Đến 4 m3 /người mỗi tháng |
5 300 |
6 095 |
|
Trên 4 m3 đến 6 m3/người mỗi tháng |
10 200 |
11 730 |
|
Trên 6 m3/người mỗi tháng |
11 400 |
13 110 |
a. Hộ A có 4 người nhận phiếu ghi chỉ số nước như sau: chỉ số cũ là 704 và chỉ số mới là 733. Hỏi hộ A phải trả bao nhiêu tiền?
b. Hộ B có 5 người, đã trả tiền nước trong tháng vừa qua là 330 900 đồng. Hỏi hộ B đã sử dụng bao nhiêu m3 nước?
c. Người sử dụng nước đã chi trả bao nhiêu phần trăm (%) thuế GTGT và phí BVMT?
Bài 6. Giả sử cách tính tiền nước sinh hoạt của một người như sau:
Mức 1: Cho 4 m3 đầu tiên là 7000 đồng/m3
Mức 2: Cho 3 m3 tiếp theo là 10 000 đồng/m3
Mức 3: Cho m3 còn lại là 12 500 đồng/m3
Số tiền nước phải trả cho ba mức này gọi là A
Thuế VAT là B = A.10%
Thuế môi trường là: C = A.15%
Tổng số tiền phải trả là T = A+B+C
Tháng 9/2020 gia đình bác Loan có 2 người phải trả hết số tiền là T = 207 500 đồng. Hỏi gia đình bác Loan sử dụng hết bao nhiêu m3 nước?
📄 Do dung lượng nội dung lớn, tài liệu chi tiết được cung cấp dưới dạng file tải về.
---------------------------------
FAQ
Câu 1. Bài toán tính tiền nước sinh hoạt trong Toán 9 giúp học sinh rèn luyện kiến thức gì?
Dạng toán này giúp học sinh vận dụng phép tính số học, biểu thức đại số, tỷ lệ và kỹ năng đọc hiểu dữ liệu. Với những bài toán có bảng giá theo bậc, học sinh còn cần phân chia lượng nước theo từng mức sử dụng, tính chi phí từng phần và tổng hợp kết quả.
Đây là ví dụ tiêu biểu của chuyên đề các bài toán thực tế lớp 9, trong đó học sinh phải chuyển dữ kiện đời sống thành phép tính hoặc mô hình toán học phù hợp.
Câu 2. Cách tính tiền nước khi có nhiều mức giá khác nhau như thế nào?
Khi giá nước được tính theo bậc, cần xác định lượng nước nằm trong mỗi bậc rồi nhân với đơn giá tương ứng. Tiền nước trước các khoản thu bổ sung bằng tổng chi phí của tất cả các bậc.
Ví dụ minh họa giả định: Một hộ sử dụng 18 nước, trong đó 10 đầu tiên có đơn giá 6.000 đồng/ 8 tiếp theo có đơn giá 7.000 đồng/ .
10 × 6.000 + 8 × 7.000 = 116.000
Tiền nước theo bảng giá giả định là 116.000 đồng, chưa tính các khoản thu bổ sung. Đây chỉ là ví dụ phục vụ học tập, không phải bảng giá nước thực tế.
Câu 3. Khi giải bài toán tính tiền nước lớp 9 cần chú ý những gì?
Học sinh cần đọc kỹ dữ kiện, xác định đúng lượng nước tiêu thụ, kiểm tra đơn vị đo và phân biệt đơn giá cố định với đơn giá theo bậc. Khi trình bày lời giải, nên viết rõ công thức, phép tính trung gian và kết luận kèm đơn vị tiền tệ.
Một lỗi thường gặp là lấy tổng lượng nước nhân với đơn giá của bậc cuối cùng mà không tính riêng từng bậc. Với dạng bài này, cần phân chia lượng nước đúng theo các mốc quy định trước khi tính tổng chi phí.
Câu 4. Làm thế nào để vận dụng dạng toán tính tiền nước vào các bài toán thực tế khác?
Học sinh có thể áp dụng quy trình tương tự cho bài toán tiền điện, chi phí đi lại hoặc mua hàng theo số lượng. Trước hết, xác định đại lượng cần tính và dữ kiện đã cho; tiếp theo, lựa chọn công thức phù hợp; cuối cùng, tính toán, kiểm tra kết quả và trình bày kết luận theo đúng đơn vị.
Phương pháp này giúp học sinh phát triển khả năng mô hình hóa toán học và giải quyết vấn đề trong các tình huống thực tiễn.
---------------------------------------
Qua bài viết “Cách tính tiền nước sinh hoạt”, học sinh không chỉ hiểu rõ công thức tính toán chi phí sử dụng nước theo các bậc thang tiêu thụ mà còn biết cách ứng dụng kiến thức Toán học lớp 9 vào đời sống thực tế. Đây là một trong những bài toán thực tế lớp 9 giúp học sinh rèn luyện kỹ năng tư duy, tính toán logic và khả năng giải quyết vấn đề gần gũi với cuộc sống hàng ngày.
Bên cạnh việc học cách tính tiền nước, các em còn có thể nâng cao ý thức tiết kiệm tài nguyên nước, từ đó góp phần bảo vệ môi trường và hình thành thói quen chi tiêu hợp lý trong gia đình. Việc vận dụng công thức toán học vào bài toán thực tế như thế này giúp việc học trở nên sinh động, dễ hiểu và có ý nghĩa hơn.
👉 Để tiếp tục rèn luyện, bạn có thể tham khảo thêm các bài toán thực tế lớp 9 khác như:
Những chuyên đề này sẽ giúp bạn vận dụng kiến thức Toán học vào thực tế hiệu quả, đồng thời nâng cao kỹ năng giải toán và tư duy logic — nền tảng quan trọng cho các cấp học cao hơn.