Giao diện mới của VnDoc Pro: Dễ sử dụng hơn - chỉ tập trung vào lớp bạn quan tâm. Vui lòng chọn lớp mà bạn quan tâm: Lưu và trải nghiệm
Đóng
Điểm danh hàng ngày
  • Hôm nay +3
  • Ngày 2 +3
  • Ngày 3 +3
  • Ngày 4 +3
  • Ngày 5 +3
  • Ngày 6 +3
  • Ngày 7 +5
Bạn đã điểm danh Hôm nay và nhận 3 điểm!
Nhắn tin Zalo VNDOC để nhận tư vấn mua gói Thành viên hoặc tải tài liệu Hotline hỗ trợ: 0936 120 169

Ôn thi vào 10 Bất phương trình chứa dấu giá trị tuyệt đối

Dạng tài liệu: Chuyên đề Toán Lớp 9
Phân loại: Tài liệu Tính phí

Bất phương trình chứa dấu giá trị tuyệt đối là dạng toán đại số đòi hỏi học sinh phải biết kết hợp điều kiện của ẩn với kỹ năng biến đổi và xét các trường hợp phù hợp. Trong quá trình ôn thi tuyển sinh vào lớp 10, việc thành thạo dạng toán này sẽ giúp các em xử lý tốt những câu hỏi vận dụng và nâng cao. Chuyên đề Ôn thi vào 10 Bất phương trình chứa dấu giá trị tuyệt đối tổng hợp kiến thức, phương pháp giải và bài tập thực hành, giúp học sinh củng cố kỹ năng và nâng cao khả năng tư duy toán học.

Cách giải Bất phương trình chứa ẩn trong dấu giá trị tuyệt đối

a) Dạng 1:

* \left| {f(x)} \right| < \alpha  \Leftrightarrow  - \alpha  < f(x) < \alpha \,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,(\alpha  > 0)\(\left| {f(x)} \right| < \alpha \Leftrightarrow - \alpha < f(x) < \alpha \,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,(\alpha > 0)\)

* \left| {f(x)} \right| < g(x) \Leftrightarrow  - g(x) < f(x) < g(x)\(\left| {f(x)} \right| < g(x) \Leftrightarrow - g(x) < f(x) < g(x)\)

b) Dạng 2:

* \left| {f(x)} \right| > \alpha  \Leftrightarrow \left[ \begin{array}{l}
f(x) > \alpha \\
f(x) <  - \alpha 
\end{array} \right.\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,(\alpha  > 0)\(\left| {f(x)} \right| > \alpha \Leftrightarrow \left[ \begin{array}{l} f(x) > \alpha \\ f(x) < - \alpha \end{array} \right.\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,(\alpha > 0)\)

* \left| {f(x)} \right| > g(x) \Leftrightarrow \left[ \begin{array}{l}
f(x) > g(x)\\
f(x) <  - g(x)
\end{array} \right.\(\left| {f(x)} \right| > g(x) \Leftrightarrow \left[ \begin{array}{l} f(x) > g(x)\\ f(x) < - g(x) \end{array} \right.\)

c) Dạng 3: \left| {f(x)} \right| > \left| {g(x)} \right| \Leftrightarrow {\left[ {f(x)} \right]^2} > {\left[ {g(x)} \right]^2}\(\left| {f(x)} \right| > \left| {g(x)} \right| \Leftrightarrow {\left[ {f(x)} \right]^2} > {\left[ {g(x)} \right]^2}\)

Một số bất đẳng thức quan trọng về giá trị tuyệt đối

\left| a \right| + \left| b \right| \ge \left| {a + b} \right|\(\left| a \right| + \left| b \right| \ge \left| {a + b} \right|\) xảy ra dấu đẳng thức: ab \ge 0\(ab \ge 0\)

và \left| a \right| - \left| b \right| \le \left| {a - b} \right|\(\left| a \right| - \left| b \right| \le \left| {a - b} \right|\) xảy ra dấu đẳng thức: ab \ge 0\(ab \ge 0\) và \left| a \right| \ge \left| b \right|\(\left| a \right| \ge \left| b \right|\)

Các dạng bài tâp Bất phương trình chứa dấu giá trị tuyệt đối

Ví dụ 1: Giải các bất phương trình:

a) |4x - 5| < 25                b) |2x - 6| < x + 2

Tìm lời giải: Các bất phương trình có dạng \left| {f(x)} \right| < \alpha\(\left| {f(x)} \right| < \alpha\) và \left| {f(x)} \right| < g(x)\(\left| {f(x)} \right| < g(x)\). Do đó ta sử dụng định nghĩa về giá trị tuyệt đối để giải hoặc giải theo cách giải sau.

* \left| {f(x)} \right| < \alpha  \Leftrightarrow  - \alpha  < f(x) < \alpha {\rm{ }}(\alpha  > 0)\(\left| {f(x)} \right| < \alpha \Leftrightarrow - \alpha < f(x) < \alpha {\rm{ }}(\alpha > 0)\)

* \left| {f(x)} \right| < g(x) \Leftrightarrow  - g(x) < f(x) < g(x)\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,(g(x) > 0)\(\left| {f(x)} \right| < g(x) \Leftrightarrow - g(x) < f(x) < g(x)\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,(g(x) > 0)\)

Sau khi giải xong lưu ý khi tập hợp nghiệm: nghiệm bất phương trình \left| {f(x)} \right| < \alpha\(\left| {f(x)} \right| < \alpha\)

phải thỏa mãn đồng thời cả hai bất phương trình f(x) < \alpha\(f(x) < \alpha\) và f(x) >  - \alpha\(f(x) > - \alpha\); nghiệm bất phương trình |f(x)| < g(x) phải thỏa mãn đồng thời cả hai bất phương trình f(x) < g(x) và f(x) > -g(x)

Hướng dẫn giải – đáp số

a) Ta có:

|4x - 5| < 25 ⇔ -25 + 5 < 4x < 25 + 5

-20 < 4x < 30 ⇔ -5 < x < 7,5

b) Cách 1: Ta có |2x - 6| = 2x - 6nếu x≥3

|2x - 6| = 6 - 2x nếu x < 3

Vì thế:

* Nếu x≥3 thì |2x - 6| < x + 2 ⇔ 2x - 6 < x + 2

⇔ x < 8 => 3≤ x< 8

* Nếu x < 3 thì |2x - 6| < x + 2 ⇔ 6 - 2x < x + 2

⇔ -3x < -4 \Leftrightarrow x > \frac{4}{3} \Rightarrow \frac{4}{3} < x < 3.\(\Leftrightarrow x > \frac{4}{3} \Rightarrow \frac{4}{3} < x < 3.\)

Kết hợp ta được nghiệm của bất phương trình là \frac{4}{3} < x < 8.\(\frac{4}{3} < x < 8.\)

Cách 2: Ta có với x > -2 thì x + 2 > 0

Ta có: \left| {2x - 6} \right| < x + 2 \Leftrightarrow  - x - 2 < 2x - 6 < x + 2\(\left| {2x - 6} \right| < x + 2 \Leftrightarrow - x - 2 < 2x - 6 < x + 2\)

\Leftrightarrow \left\{ \begin{array}{l}
2x - 6 < x + 2\\
2x - 6 >  - x - 2
\end{array} \right. \Leftrightarrow \left\{ \begin{array}{l}
x < 8\\
3x > 4
\end{array} \right. \Leftrightarrow \left\{ \begin{array}{l}
x < 8\\
x > \frac{4}{3}
\end{array} \right.\(\Leftrightarrow \left\{ \begin{array}{l} 2x - 6 < x + 2\\ 2x - 6 > - x - 2 \end{array} \right. \Leftrightarrow \left\{ \begin{array}{l} x < 8\\ 3x > 4 \end{array} \right. \Leftrightarrow \left\{ \begin{array}{l} x < 8\\ x > \frac{4}{3} \end{array} \right.\)

Nghiệm của bất phương trình là \frac{4}{3} < x < 8.\(\frac{4}{3} < x < 8.\)

Ví dụ 2: Giải các bất phương trình:

a) |x - 4| > |3x + 9|

b) |x| - |x - 1| + |2x + 5| < 3x - 6

* Tìm cách giải: Các bất phương trình đã cho (viết tắt BPT) đều có nhiều biểu thức trong dấu giá trị tuyệt đối nhưng rời nhau. Ta lập bảng xét giá trị tuyệt đối của các biểu thức để giải bất phương trình.

Hướng dẫn giải – đáp số

Cách 1: Lập bảng xét giá trị tuyệt đối:

x

                                    -3                       4

|x + 4|

               4 - x             |            4 - x      0                x - 4

|3x + 9|

               -3x - 9          0         3x + 9     |                      3x + 9

* Với x < -3 thì (1) \Leftrightarrow 4 - x >  - 3x - 9 \Leftrightarrow x >  - 6,5\((1) \Leftrightarrow 4 - x > - 3x - 9 \Leftrightarrow x > - 6,5\)

* Với - 3 \le x \le 4\(- 3 \le x \le 4\) thì BPT \Leftrightarrow 4 - x > 3x + 9 \Leftrightarrow x <  - 1,25\(BPT \Leftrightarrow 4 - x > 3x + 9 \Leftrightarrow x < - 1,25\)

* Với x >4 thì BPT \Leftrightarrow x - 4 > 3x + 9 \Leftrightarrow x <  - 6,5\(BPT \Leftrightarrow x - 4 > 3x + 9 \Leftrightarrow x < - 6,5\) (loại)

Hợp hai khoảng nghiệm: -6,5 < x < -3 và - 3 \le x <  - 1,25\(- 3 \le x < - 1,25\) ta được nghiệm của bất phương trình là -6,5 < x< -1,25

Chú ý: Ta còn cách giải khác đơn giản hơn dựa vào:

\left| {f(x)} \right| > \left| {g(x)} \right| \Leftrightarrow {\left[ {f(x)} \right]^2} > {\left[ {g(x)} \right]^2}\(\left| {f(x)} \right| > \left| {g(x)} \right| \Leftrightarrow {\left[ {f(x)} \right]^2} > {\left[ {g(x)} \right]^2}\)

Cách 2: Bình phương hai vế ta có:

BPT \Leftrightarrow {x^2} - 8x + 16 > 9{x^2} + 54x + 81 \Leftrightarrow 8{x^2} + 62x + 65 < 0\(BPT \Leftrightarrow {x^2} - 8x + 16 > 9{x^2} + 54x + 81 \Leftrightarrow 8{x^2} + 62x + 65 < 0\)

\Leftrightarrow (4x + 5)(2x + 13) < 0 \Leftrightarrow  - 6,5 < x <  - 1,25\(\Leftrightarrow (4x + 5)(2x + 13) < 0 \Leftrightarrow - 6,5 < x < - 1,25\)

b) Lập bảng xét giá trị tuyệt đối:

x

                               -1                          0                      2,5

|x|

            -x                    |                -x      0          x            |              x  

|x + 1|

         -x - 1               0             x + 1        |    x + 1          |              x + 1

|2x - 5|

         5 - 2x           |           5x - 2x          | 5 - 2x            0             2x - 5

* Với x <  - 1.{\rm{ }}BPT \Leftrightarrow  - x + x + 1 + 5 - 2x < 3x - 6\(x < - 1.{\rm{ }}BPT \Leftrightarrow - x + x + 1 + 5 - 2x < 3x - 6\)

\Leftrightarrow  - 5x <  - 12 \Leftrightarrow x > 2,4\(\Leftrightarrow - 5x < - 12 \Leftrightarrow x > 2,4\) (loại)

* Với - 1 \le x < 0.{\rm{ }}BPT \Leftrightarrow  - x - x - 1 + 5 - 2x < 3x - 6\(- 1 \le x < 0.{\rm{ }}BPT \Leftrightarrow - x - x - 1 + 5 - 2x < 3x - 6\)

\Leftrightarrow  - 7x <  - 2 \Leftrightarrow x > \frac{2}{7}\(\Leftrightarrow - 7x < - 2 \Leftrightarrow x > \frac{2}{7}\) (loại)

* Với 0 \le x < 2,5.{\rm{ }}BPT \Leftrightarrow x - x - 1 + 5 - 2x < 3x - 6\(0 \le x < 2,5.{\rm{ }}BPT \Leftrightarrow x - x - 1 + 5 - 2x < 3x - 6\)

\Leftrightarrow  - 5x <  - 10 \Leftrightarrow x > 2\(\Leftrightarrow - 5x < - 10 \Leftrightarrow x > 2\)

* Với x \ge 2,5.{\rm{ }}BPT \Leftrightarrow  - x - x - 1 + 2x - 5 < 3x - 6 \Leftrightarrow  - 3x < 0\(x \ge 2,5.{\rm{ }}BPT \Leftrightarrow - x - x - 1 + 2x - 5 < 3x - 6 \Leftrightarrow - 3x < 0\) (đúng với mọi x )

Vậy nghiệm của bất phương trình là x > 2.

Ví dụ 3. Giải các bất phương trình:

a) ||x - 4| - 6| -8 > 2                   b) ||2x - 3| - 11 | + 5 < 6

Hướng dẫn giải – đáp số

a) BPT \Leftrightarrow \left| {\left| {x - 4} \right| - 6} \right| > 10 \Leftrightarrow \left[ \begin{array}{l}
\left| {x - 4} \right| - 6 > 10\\
\left| {x - 4} \right| - 6 <  - 10
\end{array} \right. \Leftrightarrow \left[ \begin{array}{l}
\left| {x - 4} \right| > 16\\
\left| {x - 4} \right| <  - 4\,\,\,\left( L \right)
\end{array} \right.\(\Leftrightarrow \left| {\left| {x - 4} \right| - 6} \right| > 10 \Leftrightarrow \left[ \begin{array}{l} \left| {x - 4} \right| - 6 > 10\\ \left| {x - 4} \right| - 6 < - 10 \end{array} \right. \Leftrightarrow \left[ \begin{array}{l} \left| {x - 4} \right| > 16\\ \left| {x - 4} \right| < - 4\,\,\,\left( L \right) \end{array} \right.\)

\Leftrightarrow \left[ \begin{array}{l}
x - 4 > 16\\
x - 4 <  - 16
\end{array} \right. \Leftrightarrow \left[ \begin{array}{l}
x > 20\\
x <  - 12
\end{array} \right.\(\Leftrightarrow \left[ \begin{array}{l} x - 4 > 16\\ x - 4 < - 16 \end{array} \right. \Leftrightarrow \left[ \begin{array}{l} x > 20\\ x < - 12 \end{array} \right.\)

b) BPT \Leftrightarrow \left| {\left| {2x - 3} \right| - 11} \right| < 1 \Leftrightarrow  - 1 < \left| {2x - 3} \right| - 11 < 1\(\Leftrightarrow \left| {\left| {2x - 3} \right| - 11} \right| < 1 \Leftrightarrow - 1 < \left| {2x - 3} \right| - 11 < 1\)

\Leftrightarrow \left\{ \begin{array}{l}
\left| {2x - 3} \right| < 12\\
\left| {2x - 2} \right| > 10
\end{array} \right. \Leftrightarrow \left\{ \begin{array}{l}
 - 12 < 2x - 3 < 12\\
\left[ \begin{array}{l}
2x - 2 > 10\\
2x - 2 <  - 10
\end{array} \right.
\end{array} \right. \Leftrightarrow \left\{ \begin{array}{l}
 - 4,5 < x < 7,5\\
\left[ \begin{array}{l}
x > 6\\
x <  - 4
\end{array} \right.
\end{array} \right.\(\Leftrightarrow \left\{ \begin{array}{l} \left| {2x - 3} \right| < 12\\ \left| {2x - 2} \right| > 10 \end{array} \right. \Leftrightarrow \left\{ \begin{array}{l} - 12 < 2x - 3 < 12\\ \left[ \begin{array}{l} 2x - 2 > 10\\ 2x - 2 < - 10 \end{array} \right. \end{array} \right. \Leftrightarrow \left\{ \begin{array}{l} - 4,5 < x < 7,5\\ \left[ \begin{array}{l} x > 6\\ x < - 4 \end{array} \right. \end{array} \right.\)

Hợp nghiệm ta được nghiệm của BPT là \left[ \begin{array}{l}
6 < x < 7,5\\
 - 4,5 < x <  - 4
\end{array} \right.\(\left[ \begin{array}{l} 6 < x < 7,5\\ - 4,5 < x < - 4 \end{array} \right.\)

Bài tập vận dụng bất phương trình chứa dấu giá trị tuyệt đối

Bài tập 1. Giải các phương trình:

a) \left| {\frac{x}{2} - \frac{6}{5}} \right| = x - \frac{{16}}{5}.\(\left| {\frac{x}{2} - \frac{6}{5}} \right| = x - \frac{{16}}{5}.\)              b) x - \frac{{2x + 1}}{5} = 2 - \frac{{\left| {3x - 4} \right|}}{2}.\(x - \frac{{2x + 1}}{5} = 2 - \frac{{\left| {3x - 4} \right|}}{2}.\)

Bài tập 2. Giải các bất phương trình:

a)  \left| {{x^2} - 4x + 2} \right| < 14.\(\left| {{x^2} - 4x + 2} \right| < 14.\)              b) \left| {x - 3} \right| < {x^2} + 2x + 3.\(\left| {x - 3} \right| < {x^2} + 2x + 3.\)

c) \left| {2x - 5} \right| \le \frac{{2x + 5}}{3}.\(\left| {2x - 5} \right| \le \frac{{2x + 5}}{3}.\)

Bài tập 3. Giải các bất phương trình:

a) 2|5x - 1| > 5x + 1           b) \left| {\frac{1}{{x - 2}} + 1} \right| > 3.\(\left| {\frac{1}{{x - 2}} + 1} \right| > 3.\)

c) \left| {\frac{{2x}}{{x + 3}} - 1} \right| > 2.\(\left| {\frac{{2x}}{{x + 3}} - 1} \right| > 2.\)      d) \left| { - {x^2} - 2x - 2016} \right| \ge {x^2} + 2018.\(\left| { - {x^2} - 2x - 2016} \right| \ge {x^2} + 2018.\)

Bài tập 4. Giải các bất phương trình:

a) \frac{{\left| {2x - 3} \right|}}{{2 + 5 + 8 + ... + 89}} \ge \frac{1}{{91}}.\(\frac{{\left| {2x - 3} \right|}}{{2 + 5 + 8 + ... + 89}} \ge \frac{1}{{91}}.\)          b) 2 - x \le \left| {{x^2} - 4} \right|.\(2 - x \le \left| {{x^2} - 4} \right|.\)

c) |4x + 5| > x2 - 2x + 5                       d) -2|3x - 5| > x2 - x + 1

Bài tập 5. Giải các bất phương trình:

a) |x + 5| > |x - 3|               b) |x - 5| + |x - 6| > 3x - 11

Bài tập 6: Giải các bất phương trình và biểu diễn nghiệm trên trục số:

a) |2x - 7| > 15              b) \left| {\frac{{2x + 3}}{{x - 1}}} \right| > 1\(\left| {\frac{{2x + 3}}{{x - 1}}} \right| > 1\) (với x \ne 1)\(x \ne 1)\)

c) |x2 - 3| > 5 - 2x

📄 Do dung lượng nội dung lớn, tài liệu chi tiết được cung cấp dưới dạng file tải về.

--------------------------------

Làm chủ phương pháp giải bất phương trình chứa dấu giá trị tuyệt đối sẽ giúp học sinh tự tin hơn khi gặp các bài toán đại số có nhiều trường hợp cần xét. Hy vọng chuyên đề Toán 9 ôn thi vào 10 này sẽ giúp các em hiểu rõ cách xử lý dấu giá trị tuyệt đối, rèn luyện kỹ năng giải toán và chuẩn bị kiến thức vững vàng cho kỳ thi tuyển sinh lớp 10.

Chọn file muốn tải về:

Có thể bạn quan tâm

Xác thực tài khoản!

Theo Nghị định 147/2024/ND-CP, bạn cần xác thực tài khoản trước khi sử dụng tính năng này. Chúng tôi sẽ gửi mã xác thực qua SMS hoặc Zalo tới số điện thoại mà bạn nhập dưới đây:

Số điện thoại chưa đúng định dạng!
Số điện thoại này đã được xác thực!
Bạn có thể dùng Sđt này đăng nhập tại đây!
Lỗi gửi SMS, liên hệ Admin
Sắp xếp theo
Hỗ trợ Zalo