Giao diện mới của VnDoc Pro: Dễ sử dụng hơn - chỉ tập trung vào lớp bạn quan tâm. Vui lòng chọn lớp mà bạn quan tâm: Lưu và trải nghiệm
Đóng
Điểm danh hàng ngày
  • Hôm nay +3
  • Ngày 2 +3
  • Ngày 3 +3
  • Ngày 4 +3
  • Ngày 5 +3
  • Ngày 6 +3
  • Ngày 7 +5
Bạn đã điểm danh Hôm nay và nhận 3 điểm!
Nhắn tin Zalo VNDOC để nhận tư vấn mua gói Thành viên hoặc tải tài liệu Hotline hỗ trợ: 0936 120 169

Tìm giá trị lớn nhất nhỏ nhất của biểu thức chứa giá trị tuyệt đối

Dạng tài liệu: Chuyên đề Toán Lớp 9
Phân loại: Tài liệu Tính phí

Cách tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức chứa giá trị tuyệt đối Toán 9

Trong chương trình Toán 9, dạng toán tìm giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất của biểu thức chứa giá trị tuyệt đối thường xuất hiện trong các bài tập nâng cao và đề thi tuyển sinh vào lớp 10. Để giải quyết hiệu quả dạng toán này, học sinh cần nắm vững tính chất giá trị tuyệt đối, kỹ năng biến đổi biểu thức và các phương pháp đánh giá phù hợp. Bài viết tổng hợp bài tập tìm giá trị lớn nhất nhỏ nhất của biểu thức chứa giá trị tuyệt đối có đáp án, giúp các em rèn luyện tư duy và nâng cao kỹ năng giải toán.

Bài tập 1. a) Tìm giá trị lớn nhất của biểu thức A = \frac{{1945 - \left| {2x - 9} \right|}}{{2015}}\(A = \frac{{1945 - \left| {2x - 9} \right|}}{{2015}}\)

b) Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức B = \left| {2x - 5} \right| + \left| {2x - 11} \right|.\(B = \left| {2x - 5} \right| + \left| {2x - 11} \right|.\)

c) Tìm giá trị lớn nhất của biểu thức C = 4\left| {5x - 8} \right| - 16 - {(5x - 8)^2}.\(C = 4\left| {5x - 8} \right| - 16 - {(5x - 8)^2}.\)

Hướng dẫn giải

a)  Ta luôn có: \forall x,\left| {2x - 9} \right| \ge 0\(\forall x,\left| {2x - 9} \right| \ge 0\) do đó 1945 - \left| {2x - 9} \right| \le 1945\(1945 - \left| {2x - 9} \right| \le 1945\) và A = \frac{{1945 - \left| {2x - 9} \right|}}{{2015}} \le \frac{{1945}}{{2015}}.\(A = \frac{{1945 - \left| {2x - 9} \right|}}{{2015}} \le \frac{{1945}}{{2015}}.\)

Dấu “=” xảy ra \Leftrightarrow 2x - 9 = 0 \Leftrightarrow x = 4,5\(\Leftrightarrow 2x - 9 = 0 \Leftrightarrow x = 4,5\)

Do đó \max A = \frac{{1945}}{{2015}} = \frac{{389}}{{403}} \Leftrightarrow x = 4,5\(\max A = \frac{{1945}}{{2015}} = \frac{{389}}{{403}} \Leftrightarrow x = 4,5\)

b) Cách 1: Sử dụng \left| a \right| + \left| b \right| \ge \left| {a + b} \right|.\(\left| a \right| + \left| b \right| \ge \left| {a + b} \right|.\) Dấu “=” xảy ra \Leftrightarrow ab \ge 0\(\Leftrightarrow ab \ge 0\)

Ta có: B = \left| {2x - 5} \right| + \left| {2x - 11} \right| = \left| {2x - 5} \right| + \left| {11 - 2x} \right| \ge \left| {(2x - 5) + (11 - 2x)} \right| = 6\(B = \left| {2x - 5} \right| + \left| {2x - 11} \right| = \left| {2x - 5} \right| + \left| {11 - 2x} \right| \ge \left| {(2x - 5) + (11 - 2x)} \right| = 6\)

Vậy . Dấu “=” xảy ra \Leftrightarrow (2x - 5)(11 - 2x) \ge 0\(\Leftrightarrow (2x - 5)(11 - 2x) \ge 0\)

Lập bảng xét dấu:

x

                       2,5                                     5,5

2x - 5\(2x - 5\)

           -             0            +                           |                   +

11 - 2x\(11 - 2x\)

           +              |              +                       0                    -

Vế trái

             -            0                 +                    0                       -

(2x - 5)(11 - 2x) \ge 0 \Leftrightarrow 2,5 \le x \le 5,5\((2x - 5)(11 - 2x) \ge 0 \Leftrightarrow 2,5 \le x \le 5,5\)

Do đó \min B = 6 \Leftrightarrow 2,5 \le x \le 5,5\(\min B = 6 \Leftrightarrow 2,5 \le x \le 5,5\)

Cách 2: Lập bảng xét giá trị tuyệt đối:

x

                              2,5                          5,5

\left| {2x - 5} \right|\(\left| {2x - 5} \right|\)

           5 - 2x\(5 - 2x\)        0           2x-5\(2x-5\)       |        2x-5\(2x-5\)

\left| {2x - 11} \right|\(\left| {2x - 11} \right|\)

         11 - 2x\(11 - 2x\)         |        11 - 2x\(11 - 2x\)        0     2x-11\(2x-11\)

* Với x < 2,5\(x < 2,5\) ta có B = 16 - 4x > 6\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,(1)\(B = 16 - 4x > 6\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,(1)\)

* Với 2,5 \le x \le 5,5\(2,5 \le x \le 5,5\) thì B = 6\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,(2)\(B = 6\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,(2)\)

* Với x > 5,5\(x > 5,5\) ta có B = 4x - 16 > 6\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,(3)\(B = 4x - 16 > 6\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,\,(3)\)

Từ (1), (2), (3) ta có \min B = 6 \Leftrightarrow 2,5 \le x \le 5,5\(\min B = 6 \Leftrightarrow 2,5 \le x \le 5,5\)

c) Đặt \left| {5x - 8} \right| = y\(\left| {5x - 8} \right| = y\) thì

\begin{array}{l}
C = 4\left| {5x - 8} \right| - 16 - {(5x - 8)^2} = 4\left| {5x - 8} \right| - 16 - {\left| {5x - 8} \right|^2}\\
 =  - ({y^2} - 4y + 4) - 12 =  - {(y - 2)^2} - 12 \le  - 12
\end{array}\(\begin{array}{l} C = 4\left| {5x - 8} \right| - 16 - {(5x - 8)^2} = 4\left| {5x - 8} \right| - 16 - {\left| {5x - 8} \right|^2}\\ = - ({y^2} - 4y + 4) - 12 = - {(y - 2)^2} - 12 \le - 12 \end{array}\)

Vậy \max C =  - 12 \Leftrightarrow y = 2 \Leftrightarrow \left| {5x - 8} \right| = 2\(\max C = - 12 \Leftrightarrow y = 2 \Leftrightarrow \left| {5x - 8} \right| = 2\)\Leftrightarrow x = 2;x = 1,2.\(\Leftrightarrow x = 2;x = 1,2.\)

Bài tập 2. Tìm giá trị nhỏ nhất của các biểu thức sau:

a) L = \left| {5x - 2010} \right| + \left| {5x - 2020} \right|;\(L = \left| {5x - 2010} \right| + \left| {5x - 2020} \right|;\)

b) M = \left| {x - 2015} \right| + \left| {x - 2016} \right| + \left| {x - 2017} \right| + \left| {x - 2018} \right|;\(M = \left| {x - 2015} \right| + \left| {x - 2016} \right| + \left| {x - 2017} \right| + \left| {x - 2018} \right|;\)

c) N = {\left( {19x - 8} \right)^2} - 10\left| {19x - 8} \right| + 1970.\(N = {\left( {19x - 8} \right)^2} - 10\left| {19x - 8} \right| + 1970.\)

Hướng dẫn giải – đáp số 

a) Sử dụng bất đẳng thức \left| a \right| + \left| b \right| \ge \left| {a + b} \right|.\(\left| a \right| + \left| b \right| \ge \left| {a + b} \right|.\) Dấu “=” xảy ra \Leftrightarrow ab \ge 0\(\Leftrightarrow ab \ge 0\)

\begin{array}{l}
L = \left| {5x - 2010} \right| + \left| {5x - 2020} \right|\\
 = \left| {5x - 2010} \right| + \left| {2020 - 5x} \right| \ge \left| {5x - 2010 + 2020 - 5x} \right| = 10
\end{array}\(\begin{array}{l} L = \left| {5x - 2010} \right| + \left| {5x - 2020} \right|\\ = \left| {5x - 2010} \right| + \left| {2020 - 5x} \right| \ge \left| {5x - 2010 + 2020 - 5x} \right| = 10 \end{array}\)

Vậy L \ge 10.\(L \ge 10.\) Dấu “=” xảy ra \Leftrightarrow (2020 - 5x)(5x - 2010) \ge 0\(\Leftrightarrow (2020 - 5x)(5x - 2010) \ge 0\)

\Leftrightarrow 402 \le x \le 404.\(\Leftrightarrow 402 \le x \le 404.\) Do đó \min L = 10 \Leftrightarrow 402 \le x \le 404\(\min L = 10 \Leftrightarrow 402 \le x \le 404\)

(có thể lập bảng xét giá trị tuyệt đối để giải).

b) Đặt {M_1} = \left| {x - 2015} \right| + \left| {x - 2018} \right|;{M_2} = \left| {x - 2016} \right| + \left| {x - 2017} \right|\({M_1} = \left| {x - 2015} \right| + \left| {x - 2018} \right|;{M_2} = \left| {x - 2016} \right| + \left| {x - 2017} \right|\)

Giải tương tự a) ta có:

{{\mathop{\rm minM}\nolimits} _1} = 3   \Leftrightarrow 2015 \le x \le 2018\({{\mathop{\rm minM}\nolimits} _1} = 3 \Leftrightarrow 2015 \le x \le 2018\)

\min {M_2} = 1 \Leftrightarrow 2016 \le x \le 2017\(\min {M_2} = 1 \Leftrightarrow 2016 \le x \le 2017\)

Vậy \min M = 4 \Leftrightarrow 2016 \le x \le 2017\(\min M = 4 \Leftrightarrow 2016 \le x \le 2017\)

c) Đặt \left| {19x - 8} \right| = y\(\left| {19x - 8} \right| = y\) thì N = {y^2} - 10y + 25 + 1945 = {(y - 5)^2} + 1945 \ge 1945\(N = {y^2} - 10y + 25 + 1945 = {(y - 5)^2} + 1945 \ge 1945\)

Vậy \min N = 1945 \Leftrightarrow y = 5 \Leftrightarrow \left| {19x - 8} \right| = 5\(\min N = 1945 \Leftrightarrow y = 5 \Leftrightarrow \left| {19x - 8} \right| = 5\)\Leftrightarrow x = \frac{{13}}{{19}};x = \frac{3}{{19}}.\(\Leftrightarrow x = \frac{{13}}{{19}};x = \frac{3}{{19}}.\)

Bài tập 3. Tìm giá trị lớn nhất của các biểu thức sau:

a) P = 8 - \frac{{\left| {6 + 2y} \right|}}{5}.\(P = 8 - \frac{{\left| {6 + 2y} \right|}}{5}.\)                     b) Q = \frac{{2014}}{{\left| {7y - 5} \right| + 60}} - \frac{{1954}}{{60}}.\(Q = \frac{{2014}}{{\left| {7y - 5} \right| + 60}} - \frac{{1954}}{{60}}.\)

c) T = \left| {x + 5} \right| - \left| {x + 2} \right|\(T = \left| {x + 5} \right| - \left| {x + 2} \right|\)

Hướng dẫn giải – đáp số

a) \max P = 8 \Leftrightarrow y =  - 3\(\max P = 8 \Leftrightarrow y = - 3\)

b) Với mọi y ta có: \left| {7y - 5} \right| \ge 0 \Leftrightarrow \left| {7y - 5} \right| + 60 \ge 60\(\left| {7y - 5} \right| \ge 0 \Leftrightarrow \left| {7y - 5} \right| + 60 \ge 60\)\Leftrightarrow \frac{1}{{\left| {7y - 5} \right| + 60}} \le \frac{1}{{60}}\(\Leftrightarrow \frac{1}{{\left| {7y - 5} \right| + 60}} \le \frac{1}{{60}}\)

\Leftrightarrow \frac{{2014}}{{\left| {7y - 5} \right| + 60}} \le \frac{{2014}}{{60}}\(\Leftrightarrow \frac{{2014}}{{\left| {7y - 5} \right| + 60}} \le \frac{{2014}}{{60}}\)\Leftrightarrow \frac{{2014}}{{\left| {7y - 5} \right| + 60}} - \frac{{1954}}{{60}} \le \frac{{2014}}{{60}} - \frac{{1954}}{{60}} = 1\(\Leftrightarrow \frac{{2014}}{{\left| {7y - 5} \right| + 60}} - \frac{{1954}}{{60}} \le \frac{{2014}}{{60}} - \frac{{1954}}{{60}} = 1\)

Vậy \max Q = 1 \Leftrightarrow y = \frac{5}{7}\(\max Q = 1 \Leftrightarrow y = \frac{5}{7}\)

c) Với x \le  - 5\(x \le - 5\) thì T =  - x - 5 + x + 2 =  - 3\(T = - x - 5 + x + 2 = - 3\)

Với - 5 < x <  - 2\(- 5 < x < - 2\) thì T = x + 5 + x + 2 = 2x + 7\(T = x + 5 + x + 2 = 2x + 7\)

Do - 5 < x <  - 2\(- 5 < x < - 2\) nên - 10 < 2x <  - 4 \Rightarrow  - 3 < T < 3\(- 10 < 2x < - 4 \Rightarrow - 3 < T < 3\)

Với x \ge  - 2\(x \ge - 2\) thì T = x + 5 - x - 2 = 3\(T = x + 5 - x - 2 = 3\)

Vậy \max T = 3 \Leftrightarrow x \ge  - 2.\(\max T = 3 \Leftrightarrow x \ge - 2.\)

📚 Phần tiếp theo của tài liệu đã được tổng hợp trong file đính kèm, mời bạn tải về để đọc tiếp.

-----------------------

Dạng toán tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của biểu thức chứa giá trị tuyệt đối đòi hỏi học sinh vận dụng linh hoạt kiến thức đại số và khả năng phân tích, đánh giá biểu thức. Hy vọng hệ thống bài tập Toán 9 nâng cao có đáp án trong bài viết sẽ giúp các em củng cố phương pháp giải, tự tin chinh phục các câu hỏi vận dụng và vận dụng cao trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10.

Chọn file muốn tải về:
Đóng Chỉ thành viên VnDoc PRO/PROPLUS tải được nội dung này!
Đóng
Đang cập nhật / tháng
Đặc quyền các gói Thành viên
PRO
Phổ biến nhất
PRO+
Tải tài liệu Cao cấp 1 Lớp
30 lượt tải tài liệu
Xem nội dung bài viết
Trải nghiệm Không quảng cáo
Làm bài trắc nghiệm không giới hạn
Mua cả năm Tiết kiệm tới 48%

Có thể bạn quan tâm

Xác thực tài khoản!

Theo Nghị định 147/2024/ND-CP, bạn cần xác thực tài khoản trước khi sử dụng tính năng này. Chúng tôi sẽ gửi mã xác thực qua SMS hoặc Zalo tới số điện thoại mà bạn nhập dưới đây:

Số điện thoại chưa đúng định dạng!
Số điện thoại này đã được xác thực!
Bạn có thể dùng Sđt này đăng nhập tại đây!
Lỗi gửi SMS, liên hệ Admin
Sắp xếp theo