So sánh P(x) với k (k là hằng số), hoặc P(x) > A(x)
Bài tập so sánh hai biểu thức có lời giải chi tiết lớp 9
So sánh biểu thức P(x) với hằng số k hoặc với A(x) là dạng toán quan trọng trong Toán 9, thường gặp trong đề thi vào lớp 10. Bài viết giúp bạn nắm vững phương pháp và luyện tập qua hệ thống bài tập có đáp án.
A. Phương pháp so sánh biểu thức
Bước 1: Xét hiệu P(x) – k, P(x) – A(x) => Thu gọn.
Bước 2: Xét dấu của hiệu P(x) –k, P(x) – A(x)
+) Nếu P(x) –k > 0 => P(x) > k
+) Nếu P(x) –k < 0 => P(x) < k
Bước 3: Kết luận.
B. Ví dụ minh họa so sánh biểu thức chứa căn
Ví dụ 1: Cho biểu thức P =
với x > 0. So sánh P với 1.
Hướng dẫn giải
Cách 1. Xét P – 1 = ![]()
Vì x > 0 nên
. Vậy P > 1.
Cách 2. P =
, Vì x > 0 nên ![]()
Nên ![]()
Ví dụ 2. Cho biểu thức P =
với
So sánh P với 4.
Hướng dẫn giải
Cách 1. Xét P – 4 = ![]()
Vì x > 0 nên
và
. Do đó
hay P – 4 > 0.
Do đó P >4.
Cách 2. Ta có P =
với ![]()
Vì x > 0, nên P = ![]()
Áp dụng bất đẳng thức côsi cho hai số dương
ta có
. Hay P![]()
Dấu “=” xảy ra khi
( không thỏa mãn vì
).
Do đó P > 4.
Ví dụ 3: Cho P =
với
So sánh P và
.
Hướng dẫn giải
Cách 1.
+) Vì x > 0 nên
và có ![]()
Do đó P =
> 0 với mọi
xác định với mọi
.
+ Lại có P =
do x > 0
Áp dụng bất đẳng thức côsi cho hai số dương
ta có

. Hay P![]()
Dấu “=” xảy ra khi
( không thỏa mãn vì
). Nên P > 1
=>
=> ![]()
Cách 2. + ta có: P > 0
> 0 => P +
> 0
+ xét P2 – P = P( P – 1) = ![]()
=> P2 – P = (P +
)( P -
) > 0, vì P +
> 0 => P -
> 0 => P > ![]()
Hoặc P2 – P > 0 => P2 > P => P >
( vì P > 0).
* Chú ý. Dạng này có thể đổi thành so sánh P với P2 ( với P dương)
-------------------------------------
Thành thạo kỹ năng so sánh biểu thức sẽ giúp bạn xử lý nhanh các bài toán bất đẳng thức và nâng cao điểm số trong kỳ thi vào lớp 10.