Giải phương trình nghiệm nguyên sử dụng bất đẳng thức
Chuyên đề: Phương trình nghiệm nguyên có đáp án
Giải phương trình nghiệm nguyên sử dụng bất đẳng thức là một phương pháp hiệu quả trong chuyên đề Toán 9 ôn thi vào 10, đặc biệt với các bài toán yêu cầu đánh giá, ước lượng và loại trừ nghiệm không phù hợp. Bài viết trình bày cách áp dụng bất đẳng thức trong tìm nghiệm nguyên, kèm bài tập vận dụng có đáp án, giúp học sinh làm chủ dạng toán thường gặp trong đề thi tuyển sinh.
A. Ví dụ minh họa giải phương trình nghiệm nguyên bằng bất đẳng thức
Ví dụ 1: Giải phương trình nghiệm nguyên
.
Hướng dẫn giải
Giả sử: ![]()
TH1: ![]()
![]()
![]()
TH2: ![]()
hoặc![]()
Ví dụ 2: Tìm 3 số nguyên dương sao cho tổng của chúng bằng tích của chúng.
Hướng dẫn giải
Gọi các số nguyên dương phải tìm là x, y, z, Ta có :
, Giả sử : ![]()
![]()
Với ![]()
Với ![]()
Với ![]()
Ví dụ 3: Tìm các nghiệm nguyên của phương trình sau:
.
Hướng dẫn giải
Vì vai trò của x, y, z là như nhau nên giả sử:
![]()
Nếu
(thỏa mãn)
Nếu ![]()
Do
nên ta có các TH sau:
TH1:
Vô nghiệm
TH2: ![]()
TH3:
loại
Vậy phương trình đã cho có tất cả 7 nghiệm là hoán vị của cặp nghiệm trên
Ví dụ 4: Tìm 4 số nguyên dương sao cho tổng của chúng bằng tích của chúng.
Hướng dẫn giải
Gọi 4 số nguyên dương cần tìm là : ![]()
Giả sử : ![]()
![]()
![]()
Xét các TH của x; y; z.
B. Bài tập tự rèn luyện giải phương trình có hướng dẫn chi tiết
Bài tập 1: Tìm 3 số nguyên dương sao cho tích của chúng gấp đôi tổng của chúng.
Bài tập 2: Tìm các nghiệm nguyên dương của phương trình
.
Bài tập 3. Tìm các nghiệm nguyên dương của phương trình: ![]()
Bài tập 4: Tìm các nghiệm nguyên dương của phương trình: ![]()
Bài tập 5: Tìm nghiệm nguyên dương của phương trình : ![]()
Bài tập 6: Tìm nghiệm nguyên dương của phương trình: ![]()
Bài tập 7: Tìm các nghiệm nguyên dương của phương trình:
.
Bài tập 8: Chứng minh rằng
chỉ có 1 số hữu hạn nghiệm nguyên dương.
Bài tập 9: Tìm nghiệm nguyên dương của phương trình:
.
Bài tập 10: Tìm các nghiệm nguyên của phương trình: ![]()
Bài tập 11: Tìm các số nguyên dương a, b, c đôi 1 khác nhau thỏa mãn:
có giá trị nguyên.
Bài tập 12: Tìm các số nguyên x, y thỏa mãn:
.
Đáp án bài tập tự rèn luyện
Bài tập 1.
Gọi 3 số nguyên dương cần tìm là x, y, z, ta có : ![]()
Giả sử : ![]()
![]()
Xét các TH của x; y.
Bài tập 2.
Giả sử : ![]()
![]()
Bài tập 3.
Giả sử : ![]()
![]()
![]()
Với ![]()
![]()
TH1 : ![]()
![]()
![]()
Giải các TH và với t = 2.
🔍 Để thuận tiện cho việc học tập và lưu trữ, mời bạn tải tài liệu tham khảo bên dưới.
-----------------------------------------------
Thành thạo phương pháp bất đẳng thức khi giải phương trình nghiệm nguyên sẽ giúp học sinh giải nhanh các bài toán nâng cao và tăng khả năng đạt điểm cao trong kỳ thi vào lớp 10 môn Toán.