Hệ phương trình chứa tham số - Các dạng bài và cách giải
Các dạng bài hệ phương trình có tham số thường gặp
Hệ phương trình chứa tham số là dạng toán phân loại mạnh, thường xuất hiện trong đề thi vào lớp 10 theo cấu trúc mới. Để làm tốt, học sinh cần biết cách biện luận theo giá trị của tham số và lựa chọn phương pháp giải phù hợp cho từng dạng. Bài viết này sẽ hệ thống các dạng hệ phương trình chứa tham số thường gặp và hướng dẫn cách giải chi tiết, dễ áp dụng cho Toán 9.
PHẦN I. Các dạng bài tập Hệ phương trình chứa tham số
1. Bài tập trắc nghiệm khách quan
Câu 1. [NB] Hệ phương trình
(các hệ số
khác
) có nghiệm duy nhất khi
A.
. B.
. C.
. D.
.
Câu 2. [NB] Hệ phương trình
(các hệ số
khác
) vô số nghiệm khi
A.
. B.
. C.
. D.
.
Câu 3. [NB] Hệ phương trình bậc nhất hai ẩn
(có hệ số khác
) vô nghiệm khi
A.
. B.
. C.
. D.
.
Câu 4. [NB] Hệ phương trình
có các hệ số khác 0 và
. Chọn câu đúng.
A. Hệ phương trình có nghiệm duy nhất. B. Hệ phương trình vô nghiệm.
C. Hệ phương trình vô số nghiệm. D. Chưa kết luận được về nghiệm của hệ.
Câu 5. [TH] Không giải hệ phương trình, dự đoán số nghiệm của hệ
.
A. Vô số nghiệm. B. Vô nghiệm.
C. Có nghiệm duy nhất. D. Có hai nghiệm phân biệt.
Câu 6. [TH] Không giải hệ phương trình, dự đoán số nghiệm của hệ
.
A. Vô số nghiệm. B. Vô nghiệm.
C. Có nghiệm duy nhất. D. Có hai nghiệm phân biệt.
(Còn tiếp)
2. Bài tập trắc nghiệm đúng sai
Các khẳng định đúng sai được sắp xếp theo thứ tự từ dễ đến khó, các khẳng định về cùng một nội dung hỏi.
Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, em chọn đúng hoặc sai
Câu 1. Cho hệ
và hệ
. Trong các khẳng định sau, khẳng định nào đúng, khẳng định nào sai?
a) Hai hệ đã cho đều vô nghiệm
b) Hai hệ đã cho đều có nghiệm duy nhất
c) Hệ (I) vô nghiệm, hệ (II) có nghiệm duy nhất
d) Hệ (I) và hệ (II) đều có vô số nghiệm
e) Nghiệm của hệ (I) có thể không là nghiệm của hệ (II)
Câu 2. Cho hệ phương trình
. Trong các khẳng định sau, khẳng định nào đúng, khẳng định nào sai?
a) Hệ có nghiệm duy nhất khi 
b) Hệ có vô số nghiệm khi 
c) Hệ vô nghiệm 
d) Hệ luôn có nghiệm
Câu 3. Cho hệ phương trình
. Trong các khẳng định sau, khẳng định nào đúng, khẳng định nào sai?
a) Hệ thức liên hệ giữa
không phụ thuộc vào
là
.
b) Với
thì hệ phương trình đã cho luôn có nghiệm duy nhất.
c) Hệ phương trình đã cho luôn có vô số nghiệm.
d) Với
thì hệ phương trình đã cho vô nghiệm.
(Còn tiếp)
3. Bài tập trả lời ngắn
Câu 1. [NB] Không giải hệ phương trình, hãy cho biết số nghiệm của hệ phương trình ![]()
Đáp án: …
Câu 2. [TH] Biết hệ phương trình
có nghiệm
, khi đó giá trị biểu thức
bằng bao nhiêu?
Đáp án: …
Câu 3. [TH] Cho hệ phương trình
(
là tham số). Nghiệm của hệ phương trình khi
là bao nhiêu?
Đáp án: …
Câu 4. [VD] Cho hệ phương trình
. Trong trường hợp hệ phương trình có nghiệm duy nhất
, tìm giá trị của
để:
.
Đáp án: …
(Còn tiếp)
PHẦN II. Đáp án các dạng bài tập
1. Bài tập trắc nghiệm khách quan
Câu 1
Chọn A
Câu 2
Chọn B
Câu 3
Chọn C
Câu 4
Chọn B
Câu 5
Chọn C
Vì ![]()
Câu 6
Chọn C
Vì ![]()
Câu 7
Chọn A
Để hệ phương trình
vô nghiệm thì
hay

Câu 8
Chọn D
Ta có

Để hệ phương trình
vô nghiệm thì đường thẳng
song song với đường thẳng 
Nên
.
📚 Phần tiếp theo của tài liệu đã được tổng hợp trong file đính kèm, mời bạn tải về để đọc tiếp.
-------------------------------------------------
Nắm vững các dạng hệ phương trình chứa tham số và phương pháp giải phù hợp sẽ giúp học sinh Toán 9 chủ động xử lý các câu hỏi phân loại trong đề thi vào 10. Việc luyện tập thường xuyên theo từng dạng bài và điều kiện của tham số là chìa khóa để tránh sai sót và đạt điểm cao trong chuyên đề quan trọng này.