Phân tích hình tượng nhân vật Đào trong truyện ngắn "Mùa Lạc" của Nguyễn Khải
Phân tích nhân vật Đào
Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng nhân vật Đào trong truyện ngắn "Mùa Lạc" của Nguyễn Khải dưới đây được VnDoc sưu tầm và giới thiệu tới các em học sinh cùng quý thầy cô tham khảo, củng cố kỹ năng cần thiết cho bài kiểm tra viết sắp tới đây của mình. Mời các em học sinh cùng tham khảo.
- Phân tích bài thơ "Việt Bắc" để thấy được tính dân tộc được thể hiện rất đậm đà trong nghệ thuật thơ Tố Hữu.
- Phân tích giá trị nhân văn cao cả của truyện ngắn "Một con người ra đời" của Gorky
Dàn ý phân tích nhân vật Đào
I. Mở bài
Nguyễn Khải thuộc thế hệ nhà văn hình thành trong kháng chiến chống thực dân Pháp, tài năng được bộc lộ và vun đắp từ cuộc sống, chiến đấu của một người lính (nhà văn đã vào bộ đội từ rất sớm và ở trong quân đội cho tới khi về hưu). Sáng tác của Nguyễn Khải luôn bám sát thực tế đời sống cách mạng. Nhà văn xông xáo, thường có mặt nơi đầu sóng ngọn gió để tìm kiếm, phát hiện những vấn đề thời sự hoặc có ý nghĩa xã hội, đạo đức đang được đặt ra. Do đó, tác phẩm Nguyễn Khải có khuynh hướng chính luận - thời sự. Ông cũng là người rất có ý thức tìm tòi, đổi mới tư duy nghệ thuật.
Truyện ngắn Mùa lạc nằm trong tập truyện Mùa lạc, được Nguyễn Khải sáng tác năm 1960, từ thực tế cuộc sống ở nông trường Điện Biên. Mùa lạc phản ánh sự biến đổi về cả số phận lẫn tâm hồn, tính cách của những người lao động vốn bất hạnh khi đi vào cuộc sống mới. Đào là nhân vật trung tâm của tác phẩm, đồng thời cũng là một số phận tiêu biểu của cuộc đổi đời đó. Khi xây dựng nhân vật Đào, nhà văn không chỉ phản ánh đời sống mà còn gửi gắm cả những tình cảm nhân đạo hết sức sâu sắc
II. Phân tích nhân vật Đào
1. Lai lịch
Đào là người phụ nữ lao động nghèo, quê ở Hưng Yên, nhà không có ruộng, làm nghề đậu phụ... Đào lấy chồng từ năm mười bảy tuổi, nhưng chồng cờ bạc, nợ nần nhiều bỏ đi Nam đến đâu năm 1950 mới về quê. Ăn ở với nhau được đứa con trai lên hai thì chồng chết. Cách mấy tháng thì đứa con cũng bỏ đi để chị lại một mình.
Mất chồng, Đào không có gia đình nữa, đòn gánh trên vai, tôi đâu là nhà, ngã đâu là giường, khi ra Hòn Gai, Cẩm Phả lấy muồng, khi ngược Lào Cai buôn gà vịt, mùa tu hú kêu sang đất Hà Nam buôn vải, tháng sáu lại về quê bẻ nhãn... Rồi Đào lên nông trường Điện Biên.
2. Ngoại hình
Đào là người phụ nữ ra đời sớm, bây giờ quá lứa lỡ thì, không có nhan sắc. Chị thuộc loại người gặp một lần có thể nhớ mãi, rất dễ phân biệt với những chị em khác. Hai con mắt hẹp và dài đưa đi đưa lại rất nhanh, gò má cao đầy tàn hương, hàm răng khểnh của người luôn ưa đùa cợt. Ớ đội sản xuất trên nông trường, chị là người xấu nhất.
Hình thể của Đào vốn không phải quá xấu. Chị cũng có những nét duyên, nhất là đôi mắt dài lóng lánh. Có điều, cuộc sống long đong, vất vả từ tấm bé đã để lại dấu vết trên người chị: Mái tóc óng mượt ngày xưa qua năm tháng đã khô lại, đỏ đi như chết, hàm rãng phai không buồn nhuộm, soi gương thấy gò má càng cao, tàn hương nổi càng nhiều.
3. Sự thay đổi của Đào
+ Trước khi lên nông trường.
a. Tính cách:
Cuộc đời bất hạnh khiến Đào thành một người sống táo bạo, liều lĩnh, ghen tị với mọi người và hờn giận cho thân mình. Chị đanh đá, chua cay trong những lời đối đáp với mọi người.
Đây có thể coi là một cách tự vệ một phản ứng tiêu cực trước cuộc đời, biểu hiện của sự uất ức, hoài nghi đối với mọi người khi ý thức sâu sắc sự thua thiệt, bất hạnh của chính mình và không còn tin vào cuộc sống sẽ mang lại hạnh phúc cho mình.
b. Tâm lí:
Khi chồng con chết, Đào tha phương cầu thực. Mùa hè vài cái áo cánh nâu vá vai, mùa đông một chiếc áo bông ngắn đã bạc, ngày mưa, ngày nắng, bàn chân đã từng đi khắp mọi nơi không dừng lại buổi nào... bốn bể là nhà. Đôi lúc ốm đau, phải nằm nhờ nhà người quen, chị tủi phận: bưng bát cơm nóng nhìn ngọn đèn dầu lại sực nhớ trựớc đây mình cũng có một gia đình, một đứa con, sớm lo việc sớm, tối lo việc tối. về quê, Đào muốn nhưng ở đó không còn ai. Chị lên nông trường với tâm lí an phận, con chim bay mãi cũng mỏi cánh, con ngựa chạy mãi cũng chồn chân, muốn tìm một nơi hẻo lánh nào đó, thật xa những nơi quen thuộc để quên đi cuộc đời đã qua, còn những ngày sắp tới chị cũng không cần rõ.
Thực ra sự chua ngoa, trơ lì chỉ là biểu hiện bề ngoài. Nhà văn Nguyễn Khải đã khá tinh tế khi đi sâu phân tích con người bên trong của Đào. Đó là người phụ nữ nhạy cảm, yếu đuối, rất dễ tủi thân khi bị ghép đôi với Huân, người đẹp trai nhất đội hoặc mỗi khi ai chạm đến nỗi đau quá lứa lỡ thì của mình thì Đào lại buồn tủi như chợt được biết lần đầu về mình. Nỗi khổ của Đào không phải ở việc bị đẩy đến con đường cùng mà là nỗi cô độc trong cuộc sống và với chính mình. Những lúc ốm đau chị lại thấm thía nỗi cô đơn, muốn về quê sống nhưng không được.
c. Số phận:
Như vậy, với một nhan sắc tàn tạ, một quá khứ lấm lem, một cuộc sống vất vưởng, Đào là người phụ nữ bất hạnh như bao người phụ nữ trong xã hội cũ.
+ Sau một thời gian lên nông trường.
a. Những tác động khiến Đào thay đổi:
Cuối cùng cuộc sống cũng đã dang tay đón Đào, cuộc đời chị dường như biến đổi khi đặt chân tới nông trường Điện Biên. Hạnh phúc mà chị đã mất đi từ bảy tám năm nay, ai ngờ chị lại tìm thấy ở một nơi mà chiến tranh đã xảy ra ác liệt nhất. Nơi đây, mới mùa xuân năm ngoái, đất còn ngợp lên một rừng cây chó đẻ, dây thép gai, mìn, vỏ đại bác, nhừ nát vì những hố bom bây giờ đã trở thành một vùng đất dào dạt nắng gió, tràn đầy âm thanh và hương vị của một cuộc sống hồi sinh. Hơn nữa, đối với Đào, đây còn là mảnh đất của tình thương.
Một yếu tố khiến Đào vượt qua ranh giới đau khổ ấy là nội lực của chị. Người phụ nữ bất hạnh ấy là người tự trọng, ý thức về bản thân mình. Từ ngoại hình với hàm răng khểnh đùa cợt đến việc thích vận dụng ca dao tục ngữ vào lời nói, có tài làm thơ cho thấy chị là người có đời sống nội tâm phong phú, sôi nổi, có cá tính, không chịu để ai coi thường mình. Mỗi khi tủi thân trước lời trêu ghẹo của mọi người chị lại tự động viên mình: việc gì phải tủi, phải nhún mình, người nào mà chẳng có cái phần tốt đẹp.
Với tâm hồn ấy, chỉ cần một nụ cười chân thực, trìu mến là có thể làm vơi đi nỗi tủi hờn, thấy mình trẻ lại và cháy lên khát khao hạnh phúc. Bởi thế, khi nhìn Huân, người đẹp trai nhất đội sản xuất, Đào lại bừng thèm muốn một cảnh gia đình hạnh phúc, lại hi vọng cuộc đời mình chưa phải đã tắt hẳn, một cái gì chưa rõ nét nhưng đầm ấm hơn, tươi sáng hơn những ngày đã qua cứ lấp loé ở phía trước. Khi ông đội trưởng già của nông trường phụ trách lò gạch ngỏ lời táo bạo, mới đọc được mươi dòng chị đã tức giận dường như có thể xé vụn từng mảnh thư. Nhưng khi gấp thư lại, Đào thấy có một cảm giác êm đềm cứ lan nhanh ra, như mạch nước ngọt rỉ thấm vào những thớ đất khô cằn vì nắng hạn, một nỗi vui sướng kì lạ dào dạt không thể nén nổi khiến chị gây ngất, muốn cười to một tiếng, nhưng trong mi mắt lại đọng đầy nước chỉ định trào ra. Chính tâm hồn nhạy cảm, nỗi khao khát được sống cuộc sống đường hoàng đã khiến Đào thay đổi, quyết tâm tìm đời còn lại của mình.
b. Tính cách:
Tất cả những điều đó đã dần trả lại cho Đào sự e ấp, dịu dàng, dẽ tha thứ của một người phụ nữ. Trước đây, hồi mới lên nông trường, chị sẵn sàng đốp chát với người khác bằng đủ mọi giọng điệu, kiểu cách. Bây giờ, khả năng ấy vẫn còn nhưng, chị sẵn sàng tha thứ cho mọi câu đùa tinh nghịch khác, chị lại muốn quên hết, lại ao ước mình được trẻ lại, như không có cuộc đời đã qua. Đào bắt đầu quan tâm, vun vén hạnh phúc cho cả người khác.
c. Tâm lí:
Xưa kia, Đào luôn mặc cảm, cô đơn bởi vì từ ngày góa bụa chưa ai nói được với chị một lời yêu thương nào, một lời gắn bó, chưa ai khao khát đến chị, coi chị là nguồn hạnh phúc của họ, là niềm an ủi của họ. Bây giờ, chị có Huân, tuy chưa từng trải bằng chị nhưng lại tỏ ra rất thông cảm với cuộc đời chị. Chị có bao người trong nông trường giỡn đùa, tinh nghịch với chị. Rồi Đào lại có người tỏ tình khiến chị miên man nghĩ gần nghĩ xa về những ngày sắp đến khi mà chẳng ai ở vậy được suốt đời, chẳng ai muôn đi vất vưởng mãi...
d. Số phận
Như vậy, tại mảnh đất nông trường Điện Biên này, Đào đã tìm được hạnh phúc mà chị đã mất từ lâu. Chị được coi là niềm hạnh phúc. Tại nơi đây, không phải chỉ một người mà tất cả mọi người đều trở nên đáng yêu, đều vun xới hạnh phúc cho nhau.
4. Nghệ thuật xây dựng nhân vật
- Nguyễn Khải đã miêu tả hợp lí sự phát triển về tính cách và số phận của nhân vật Đào. Hoàn cảnh bất hạnh sẽ làm cho nhân cách con người bị bào mòn, thậm chí thay đổi hẳn. ở một môi trường tốt, môi trường của tình thương, con người sẽ được yêu thương và biết yêu thương. Tác giả càng thành công khi có những trang viết cảm động về nỗi niềm của Đào (nhất là những đoạn miêu tả nội tâm Đào: quãng đời trước khi lên nông trường, tâm sự khi nhận bức thư tình...), ở đó, ta bắt gặp ngòi bút phân tích tâm lí sắc sảo về một nhân vật phức tạp đang có những biến đổi về đời sống.
- Sức hấp dẫn ở nhân vật Đào còn là cách miêu tả chân thực. Đào xấu xí, thô kệch, chanh chua, nhưng đó mới là con người thực của đời thường. Vì thế, hiện thực đã được nhìn nhận như nó vốn có chứ không như người ta muốn có.
5. Ý nghĩa nhân đạo
- Qua nhân vật Đào, Mùa lạc muốn khẳng định rằng sự thay đổi số phận những người như chị chỉ có thể diễn ra trong môi trường tốt đẹp lạnh mạnh, giàu tính nhân ái, khi có sự quan tâm đến số phận và khát vọng chân chính của mỗi một con người. Nhà văn Nguyễn Khải muốn đặt ra một vấn đề cho mọi thời đại là phải thay đổi hoàn cảnh, làm cho hoàn cảnh trở nên nhân đạo hơn, có tính người hơn.
- Thông qua cuộc đời đau thương đến hi vọng, hạnh phúc của Đào, tác giả đã quan tâm đến số phận những con người nhỏ bé bất hạnh, đồng thời bày tỏ lòng tin vào con người. Đào đã thay đổi là nhờ môi trường tốt đẹp nhưng quan trọng hơn là chính Đào đã có đủ nghị lực và sức mạnh để chiến thắng sô' phận và làm nên cuộc đời của mình. Từ cuộc đời Đào, nhà văn đã đúc rút nên một triết lí giàu tính nhân văn: Sự sống nảy sinh từ trong cái chết, hạnh phúc hiện hình từ trong những hi sinh, gian khổ, ở đời này không có con đường cùng, chỉ có những ranh giới, điều cốt yếu là phải có sức mạnh để bước qua những ranh giới ấy...
III. Kết luận
Nguyễn Khải đã khá thành công khi khắc họa được một nhân vật giàu cá tính, từ trong đau thương, bụi bặm của cuộc đời cũ đến cuộc sống hồi sinh ở chính ngay vùng đất xưa là đất chết. Cuộc đời của Đào là bài ca hân hoan về sự vươn lên của con người để kiếm tìm hạnh phúc. Không ai khác, chính những người như Đào, đã là “thợ rèn hạnh phúc của mình”. Đó cũng chính là giá trị nhân đạo cao cả toát lên từ cuộc đời và số phận của nhân vật này mà nhà văn đã gửi gắm.
Hình tượng nhân vật Đào trong truyện ngắn "Mùa Lạc" của Nguyễn Khải
Nhân vật trung tâm của "Mùa Lạc" là Đào. Đây là một thành công đáng kể của tác phẩm này nói riêng, của đời văn Nguyễn Khải nói chung. Nguyễn Khải đã chọn một phụ nữ bình thường như vô vàn phụ nữ khác trong cuộc đời. Và đây cũng là một cách điển hình hóa rất riêng của ngòi bút Nguyễn Khải
Phải nói ngay rằng Đào có một ngoại hình không mấy hấp dẫn. Chỉ bằng vài nét, Nguyễn Khải đã dựng lên một người phụ nữ vất vả trong cuộc đời, lận đận trong tình duyên: dáng người thấp, chân ngắn bàn tay có những ngón thô, khuôn mặt thô, gò má cao, nhiều đốm tàn nhang, đôi mắt nhỏ hẹp, đưa đi đưa lại rất nhanh Những đường nét ấy cho thấy Đào khỏng phải là người xinh xắn. Rất may trên khuôn mặt ấy ta thấy có một cái miệng tươi, một chiếc răng khểnh. Những nét đó nói rằng Đào là người thông minh, sắc sảo.
Quả thực, những đặc điểm bên ngoài đó đã hé mở cho chúng ta đôi điều về tính cách của chị. Đào là một người yêu chồng thương con, chịu thương chịu khó, đảm đang, tháo vát. Những nét nổi bật và độc đáo ở người phụ nữ này là thông minh sắc sảo, cứng cỏi đến mức đáo để. Dào tuy ít học, nhưng bù lại, chị có một vốn hiểu biết văn hoá dân gian dồi dào, thuộc nhiều tục ngữ ca dao. Chị lại vận dụng vốn kiến thức của dân gian ấy một cách rất linh hoạt. Nhất là những lần đối đáp, trả đũa những người hoặc vô tình hoặc hữu ý chạm đến những rủi ro, mất mát, chua xót của đời mình. Khi nói về nhan sắc tuổi trẻ thì:
"Trâu quá xa, mạ quá thì
Hồng nhan bỏ bị còn gì là xuân"
Khi nói đến sự luống tuổi của mình thì:
"Mỗi năm một tuổi, cái tuổi nó đuổi xuân đi”
Đặc biệt là cái lần trả đũa ai đó đã đem mình - một người goá chồng xấu xí gắn cho Huân - một chàng thanh niên đẹp trai, lại là con cán bộ, thỉ lời lẽ của chị trở nên gai góc, sắc nhọn. Vốn hiểu biết văn hóa dân gian ở chị đã thực sự trở thành "vũ khí" để phản công lại đối phương. Chị Đào đến trước mặt Huân:
''Huệ thơm bán một đồng mười
Huệ tàn nhụy rữa giá đôi lạng vàng.
Giá đôi lạng vàng chứ chửa vị tất đã bán đâu anh Huân ạ!"
Những câu nói như thế đã trở thành một thứ vũ khí lợi hại sắc bén của một người phụ nữ đau khổ. Song điều quyết định đến tư tưởng của câu chuyện cũng như giá trị của tác phẩm là ở những diễn biến trong thân phận của Đào.
Cuộc đời của người đàn bà này diễn ra trên hai chặng lớn và hoàn toàn tương phản nhau. Nếu trước khi lên Điện Biên chị là người đàn bà gặp nhiều bất hạnh đã chán sống, thỉ sau khi lên Điện Biên, lòng yêu đời trở lại và chị tìm thấy niềm vui hạnh phúc của mình. Cuộc sống mới đã đền bù lại những gì mà chị đã bị số phận cướp đi
Như muôn vàn người phụ nữ nông thôn bình thường khác, chị có ước mơ về một hạnh phúc thật giản dị. Đó là một tổ ấm gia đình. Và chị đã từng có một hạnh phúc như thế. Chị đạt được ước mơ này cũng muộn và không phải hoàn toàn như ý. Chị đã có một gia đỉnh, có chồng, có con, đã từng được làm vợ, làm mẹ, từng được chăm sóc, vun vén cho cái tổ ấm ấy. Nhưng chẳng may chồng chị lại vướng vào cờ bạc, và vì cờ bạc nên đã bỏ chị mà đi, đến lúc hối cải trở về, thì chỉ sống với chị được vài năm rồi chết. Bao nhiêu tình cảm của người đàn bà chị dồn hết cho đứa con. Những đứa con cũng chỉ sống một thời gian ngắn rồi cũng cướp công chị. Chị thành người đàn bà trắng tay. Những gì chị chắt chiu gìn giữ, vun xới đều bị số phận cướp đi hết. Chị sa vào tình trạng khủng hoảng.
Khi người đàn bà đã mất đi cái hạnh phúc của mình đang có trong tay, thì dường như họ cũng mất luôn nhiệt tình sống. Đào bắt đầu bước vào những ngày chán chường, cùng cực. Dường như, Dào cũng muốn vào hùa với số phận để tàn phá nốt phần đời còn lại của đời mình. Chị đã chọn công việc hoàn toàn trái ngược với bản tính người phụ nữ, đó là nghề buôn xa. Nay Cao Bằng, mai Lạng Sơn, mùa vải về thì Hưng Yên, mùa nhãn thì sang Nam Định, cứ đòn gánh trên vai, ngày nắng cũng như mưa, tối đâu là nhà, ngã đâu là giường, không gìn giữ... Rõ ràng chị đã sống như một người tiêu cực, lao vào công việc, tự dấn thân vào vất vả để quên đi nỗi bất hạnh
Và Nguyễn Khải tỏ ra rất am hiểu tâm lý phụ nữ trong việc miêu tả nhân vật của mình. Nhà văn đã thể hiện được một quy luật trớ trêu, chua xót: khi người ta rơi vào bất hạnh thì sẽ sa vào chán chường và khi nỗi chán chường đến cùng cực thì người ta cũng mất luôn cái tài sản của giời mình ấy là nữ tính. Chị Đào đã sống như là ném mình vào sự dầu dãi để cho nỗi cực nhọc tàn phá quăng đời còn lại của mình. Đồng thời chị cũng mất luôn nhu cầu chăm sóc đến hình thức, nhan sắc. Một thời gian sau. tóc chị đỏ quạch như chết, răng phai không buồn nhuộm
Như vậy. trước khi lên Điện Biên, Đào đã bị những mất mát đau khổ riêng đè nặng, khiến chị hoàn toàn thụ động trước số phận. phó mặc cho hoàn cảnh đưa đẩy. Có thể nói đó là một cơn khủng hoảng kéo dài. Chị đang trải qua những ngày đen tối nhất của đời mình.
Cuộc đời của Đào cứ như thế tiếp diễn không biết đến bao giờ. nếu như không có những ngày lên Điện Biên. Có thể nói, lên Điện Biên là bước ngoặt mở ra cuộc đời mới cho chị. Và ngòi bút của Nguyễn Khải cũng thực sự sâu sắc. tinh tế trong việc tập trung mô tả đoạn đời thứ hai này của Đào
Thực ra, Đào lên Điện Biên hoàn toàn không phải với một động cơ tích cực mà vẫn theo tâm lý của kẻ chán đời. Với tâm lý "con chim bay mãi cũng mỏi cánh, con ngựa chạy mãi cũng chồn chân”, Đào đã tỉm lên Điện Biên để mà quên đời. Lên một nơi xa lạ, không gặp bất kì người quen nào để khỏi phải nhớ lại quá khứ đau khổ và bất hạnh của mình. Trong đoàn người hồ hởi lên Điện Biên để xây dựng cuộc sống mới thì Đào mang một động cơ riêng, một nỗi niềm riêng có vẻ như lạc lõng.
Nhà văn Nguyễn Khải khi mô tả nhân vật Đào đã rất am hiểu và tôn trọng quy luật tâm lý của cuộc sống. Ngay cả những người có khả năng thích ứng với môi trường mới, thì cũng khó có thể thay đổi một sớm một chiều. Mà mọi sự thay đổi đểu phải có quá trình có thời gian của nó. Đào cũng vậy, những ngày đầu lên Điện Biên, chị là người mang nặng mặc cảm. Những ý nghĩ xưa cũ, những định kiến lạc hậu đã cầm tù chị, làm cho chị luôn xa lánh mọi người, không dễ hòa nhập. Chị vẫn sống, vẫn làm việc nhưng không phải bằng sự gắn bó, bằng một niềm hứng khởi. Mà trái lại, chị lao vào công việc cũng chỉ để mà tìm quên Đào sống thu mình thui thủi một mình một bóng, tự cô lập mình trước tập thể.
Cuộc sống ở nông trường Điện Biên được Nguyễn Khải mỏ tà có thể nói là cuộc sống lí tưởng đối với những người như Đào. Bởi đây là một cuộc sống sôi động, vô tư, nó cuốn con người đi với nhịp sống hăng say, không ai còn bị gánh nặng của quá khứ đeo đẳng. Họ sống hết mình với hiện tại và tha thiết với tương lai. Đồng thời, đội sản xuất của Đào còn là một tổ ấm, mỗi thành viên đều được quan tâm, được chăm lo, ai cũng biết giúp đỡ, nâng niu. san sẻ cho nhau. Chính vì thế mà tâm lí của Đào dần dần thay đổi. Từ một người mang nặng mặc cảm, Đào dần dần đã tự giải phóng khỏi những mặc cảm của mình. Hàng ngày được chứng kiến nhịp sống vô tư và sôi động, Đào thấy sự lạc lõng của mình thật sự vô lí. Càng ngày chị càng thấy những định kiến của mình không phù hợp một chút nào với nhịp sống mới. Mặt khác những người trong đội sản xuất đã chủ động gần gũi với chị, động viên khuyên bảo, thuyết phục làm cho cách nghĩ cũ của chị cứ lung lay dán. Chị mới nhận ra một chân lý giản dị nhưng mới mẻ đối với chị: người ta không thể chỉ sống với quá khứ mà cần phải sống với hiện tại và tương lai. Người ta sinh ra ở đời như đôi đũa có đôi, không ai sống một mình mãi mãi được. Cứ thế, quan niệm mới ngày một ngày hai đã hình thành trong đầu óc của chị.
Tuy nhiên, sự tác động của môi trường chỉ là nhân tố khách quan, nếu thiếu yếu tố chủ quan thì cũng không thể có sự thay đổi. May thay, khát vọng hạnh phúc ở người đàn bà quá lứa lỡ thì này, té ra chưa hoàn toàn tắt hẳn. Những ngày chán chường, chị không dám mơ đến hạnh phúc, nhưng khát khao ấy vẫn âm ỉ cháy trong lòng chị. Nhiều hôm ốm đau phải nằm nhờ nhà bạn, nâng bát cơm bốc khói do bạn đưa cho, nhìn thấy gia đình bạn ấm cúng, chị lại nhớ tiếc cái gia đình đã mất của mình. Nếu không còn khao khát, hẳn lòng chị sẽ không gợn lên một chút tiếc nuối nào. Rồi những buổi đứng máy tuốt lạc với Huân, nhìn bộ ngực và đôi vai để trần đỏ như đồng hun dưới ánh nắng cao nguyên, lòng chị lại dây lên một nỗi thèm khát về một gia đình có người chồng khỏe mạnh như thế. Rõ ràng, tác động của cuộc sống chung quanh chỉ là sự khơi dậy, là sự thổi bùng lên cái ngọn lửa âm ỉ trong lòng chị. Và cuối cùng, trong mùa thu hoạch lạc, con người này đã thực sự thay đổi
Qua việc mô tả nhân vật Đào trong quá trình đổi thay căn bản về tính cách và thân phận, Nguyễn Khải đã ca ngợi cuộc sống mới mà cách mạng và nhân dân đang nhen lên trên khắp đất nước. Cuộc sống ấy thực sự là một quan hệ xã hội tốt đẹp mà mỗi thành viên trong đó đều cảm nhận được hạnh phúc rất cụ thể. Đó là cuộc sống mà mỗi thành viên đều được chăm lo nâng đỡ, ai cũng tìm được hạnh phúc cho riêng mình. Bằng cách ấy nhà văn đã ca ngợi công ơn đổi đời to lớn của cach mang. Cuộc sống mới đã đền bù được nhưng mất mát của số phận mà cuộc sống cũ không thể nào làm được
Nội dung câu chuyện còn chứa đựng một triết lý sâu xa Không phải ngẫu nhiên mà Nguyễn Khải mô tả sự đổi thay của Đào diễn ra trên mảnh đất Điện Biên. Đây là mảnh đất chiến tranh từng ngự trị. trước kia chỉ có đạn bom và cái chết. Trước, mảnh đất ấy đã chết trong lòng chị Đào thì nay đang sống lại. Trước kia Đào tưởng mình đã đến cái bước tận cùng của đời mình. Nhưng không phải. cái chết khổng tiêu diệt được sự sống. Trái lại, sự sống đang nảy sinh từ cái chết ở nông trường Điện Biên, người ta tặng nhau những dây dù để làm võng, những vỏ mìn cóc làm bình hoa, vỏ pháo sáng làm ống đựng giấy khai sinh. Những phương tiện vốn dùng để tiêu hủy sự sống này đang trở thành những đồ vật chăm lo cho cuộc sống. Trong lòng Đào cũng có một đổi thay như thế, chị đã phá bỏ mối mặc cảm của mình để hòa nhập với cuộc đời, bước qua giới hạn của mình để đến bến bờ hạnh phúc mới. Đúng là "ớ đời này không có con đường cùng, chỉ có những ranh giới, điều cốt yếu là phải có sức mạnh để bước qua những ranh giới ấy". Đó thực sự là một triết lí nhân sinh được rút ra từ cuộc đời nhân vật Đào, nhưng ý nghĩa của nó thỉ không chỉ dừng lại ở riêng "Mùa lạc". Bởi vì đời người là gì, nếu không phải là một nỗ lực không ngừng để liên tục bước qua những ranh giới của riêng mình? Đó cũng chính là ý nghĩa nhân đạo sâu sắc của tác phẩm.
Trên đây VnDoc hướng dẫn các bạn học tốt bài Văn mẫu lớp 12: Phân tích hình tượng nhân vật Đào trong truyện ngắn "Mùa Lạc" của Nguyễn Khải. Ngoài ra các bạn có thể soạn bài Ngữ văn 12 được VnDoc sưu tầm, chọn lọc để học tốt môn Ngữ văn 12.
Bài tiếp theo: Phân tích nghệ thuật mô tả các pho tượng của Huy Cận trong bài thơ "Các vị La Hán chùa Tây Phương"
