Nghị luận xã hội về câu ra đi vừa gặp bạn hiền, cũng bằng ăn quả đào tiên trên trời
Nghị luận xã hội ra đi vừa gặp bạn hiền, cũng bằng ăn quả đào tiên trên trời
VnDoc.com xin gửi tới bạn đọc bài viết Nghị luận xã hội về câu ra đi vừa gặp bạn hiền, cũng bằng ăn quả đào tiên trên trời để bạn đọc cùng tham khảo và có thêm tài liệu học tập nhé. Mời các bạn cùng tham khảo chi tiết và tải về tại đây.
1. Dàn ý nghị luận ra đi vừa gặp bạn hiền, cũng bằng ăn quả đào tiên trên trời
I. Mở bài
Dẫn dắt vào vấn đề: Ca dao, dân ca từ bao đời nay vẫn là dòng sữa ngọt ngào nuôi dưỡng tâm hồn người Việt. Không chỉ là nơi ký thác tình yêu đôi lứa hay lòng chung thủy phu thê, văn học dân gian còn dành những nhịp điệu tha thiết nhất để ca ngợi tình bạn — một thứ tình cảm thiêng liêng, thuần khiết nâng đỡ con người qua dông bão cuộc đời.
Giới thiệu hai viên ngọc ca dao: Giữa vườn hoa ấy, ta bắt gặp hai lát cắt tâm hồn tuy mang sắc thái biểu đạt khác nhau nhưng cùng chung một mạch ngầm tư tưởng:
"Ra đi vừa gặp bạn hiền
Cũng bằng ăn quả đào tiên trên trời"
"Sống trong bể ngọc kim cương,
Không bằng sống giữa tình thương bạn bè"
Định hướng nghị luận: Cả hai câu ca dao đều là những định nghĩa tuyệt mỹ về giá trị của người bạn hiền và sức mạnh của tình tri kỷ, dẫu cho một bên nghiêng về niềm hạnh phúc ngẫu nhiên khi hội ngộ, còn một bên lại đặt lên bàn cân giữa vật chất xa hoa với giá trị tinh thần bất diệt.
II. Thân bài:
1. Điểm tương đồng: Mạch ngầm triết lý và vẻ đẹp nhân văn
Cùng tôn vinh giá trị tối cao của tình bạn:
Cả hai câu ca dao đều không nhìn nhận tình bạn như một mối quan hệ xã giao thông thường, mà nâng tầm nó lên thành một giá trị cứu rỗi, một nguồn hạnh phúc đích thực của đời người.
"Bạn hiền" hay "tình thương bạn bè" đều là biểu tượng của sự thấu hiểu, đồng điệu và sẻ chia — những thứ không thể mua được bằng danh vọng hay tiền tài.
Cùng sử dụng nghệ thuật so sánh phóng đại:
Người nghệ sĩ dân gian đã khéo léo mượn những hình ảnh cực kỳ quý giá, xa xỉ hoặc mang tính chất siêu thực ("quả đào tiên", "bể ngọc kim cương") để làm thước đo cho một giá trị vô hình là tình bạn
Biện pháp tu từ này không làm giảm đi tính chân thực của đời sống mà ngược lại, nó hữu hình hóa thứ tình cảm trừu tượng, khiến người đọc lập tức cảm nhận được sức nặng và độ lung linh của hai chữ "tri kỷ".
Vẻ đẹp trong sáng, mộc mạc của tâm hồn người Việt:
Qua cả hai lời ca, ta đều thấy ngời sáng một quan niệm sống coi trọng nghĩa tình hơn vật chất, hướng con người đến sự giàu có về tâm hồn thay vì những phù phiếm hư vinh bên ngoài.
2. Những sắc thái riêng biệt:
Mặc dù cùng gặp nhau ở đích đến là sự ngợi ca tình bạn, mỗi câu ca dao lại chọn cho mình một hành trình ngôn từ và cách tiếp cận hoàn toàn khác biệt để chạm vào lòng người.
Câu ca dao thứ nhất:
Bối cảnh không gian và thời gian: Cụm từ "Ra đi vừa gặp" gợi mở một hành trình, một sự dấn thân vào thế giới rộng lớn bao la. Trong vạn dặm hành trình đơn độc ấy, việc gặp được một "bạn hiền" mang tính chất của một cái duyên khởi đầu đầy may mắn và diệu kỳ.
Hình ảnh ước lệ mang màu sắc thần thoại: "Quả đào tiên trên trời" là biểu tượng của sự trường sinh, của những gì tinh túy, thanh tao và hiếm hoi nhất chốn bồng lai tiên cảnh.
Sắc thái biểu cảm: Phép so sánh ngang bằng ("Cũng bằng") đặt việc gặp bạn hiền sánh ngang với đặc ân của thần linh. Lời ca reo vui, tràn ngập sự ngỡ ngàng, hạnh phúc và biết ơn. Tình bạn ở đây được ví như một món quà cứu rỗi, xua tan đi nỗi cô đơn của kẻ lữ hành trên vạn nẻo đường đời.
Câu ca dao thứ hai:
Bối cảnh mang tính giả định và đối lập: "Sống trong bể ngọc kim cương" mở ra một không gian tràn ngập nhung lụa, phú quý đến độ cực hạn. "Bể ngọc" không chỉ là sự giàu sang mà còn là sự dư thừa về của cải vật chất.
Phép so sánh không ngang bằng đầy dứt khoát: Cụm từ "Không bằng" như một lời khẳng định đanh thép, một cái lắc đầu từ chối sự lấp lánh lạnh lùng của kim tiền để chọn lấy sự ấm áp của "tình thương bạn bè".
Sắc thái biểu cảm: Câu ca dao mang tính chiêm nghiệm, triết lý sâu sắc hơn. Bản chất của ngọc ngà, kim cương là lạnh và cứng, dẫu quý giá nhưng không thể sưởi ấm một trái tim cô độc. Ngược lại, "tình thương" lại mềm mại, dung dị nhưng có khả năng che chở, bao bọc con người trước những giông bão cuộc đời. Câu ca dao là lời cảnh tỉnh về hạnh phúc đích thực: Vật chất có thể nuôi sống thể xác, nhưng chỉ có tình thương mới nuôi dưỡng được linh hồn.
3. Đánh giá, tổng hợp nâng cao: Sự bổ sung hoàn hảo cho bức tranh nhân sinh
Sự kết hợp hài hòa: Nếu câu thứ nhất là tiếng reo vui đầy cảm xúc khi tìm thấy một tâm hồn đồng điệu trên đường đời, câu thứ hai lại là cái nhìn điềm tĩnh, sâu sắc của một người đã thấu hiểu quy luật của cuộc sống, nhận ra giá trị cốt lõi đằng sau những hào nhoáng nhất thời.
Sức sống bền vững với thời gian: Chính sự bổ sung sắc thái này đã khiến hai câu ca dao, dù đứng độc lập hay đặt cạnh nhau, đều tạo nên một bài học luân lý nhẹ nhàng mà sâu thấm về cách đối nhân xử thế của cha ông ta.
III. Kết bài: Dư âm và sự tiếp nối trong dòng chảy đương đại
Khẳng định lại giá trị: Thời gian có thể phủ bụi lên nhiều giá trị cũ kỹ, thể chế xã hội có thể thay đổi và thế giới vật chất ngày càng trở nên tinh vi hơn, thế nhưng lời ăn tiếng nói của cha ông trong hai câu ca dao trên vẫn vẹn nguyên giá trị như những hồi chuông ngân vang thức tỉnh phần người trong mỗi chúng ta.
Lời nhắn nhủ cho mai sau: Khép lại những trang ca dao, mỗi chúng ta như được gột rửa tâm hồn, để biết nâng niu hơn những người bạn đang đồng hành bên cạnh, và hiểu rằng, gia tài lớn nhất của một đời người suy cho cùng không nằm ở két sắt đầy vàng bạc, mà nằm ở những trái tim luôn sẵn sàng đập cùng một nhịp với ta.
2. Nghị luận ra đi vừa gặp bạn hiền, cũng bằng ăn quả đào tiên trên trời
“Bạn là của cải chứ không phải của cải là bạn”. Câu danh ngôn đó đã dành tất cả sự trân trọng, ưu ái cho tình bạn. Thế gian sẽ đơn điệu biết mấy, con người sẽ nghèo nàn, nhạt nhẽo nếu tình bạn không tồn tại. Tình bạn, ấy hai tiếng thiêng liêng, cao đẹp. Ca dao từng đề cao tình cảm bạn bè:
“Ra đi vừa gặp bạn hiền
Cũng bằng ăn quả đào tiên trên trời”
Bao nhà thơ, nhà văn cũng ca ngợi tình bạn. Nhà thơ Trần Lê Văn viết:
“Mỗi con người thêm nhiều con mắt
Mỗi con người thêm nhiều cảm rung
Trời cũng thêm nhiều màu sắc
Đất cũng thêm chiều mênh mông”
Bốn câu thơ bao hàm một quan niệm, một cách nhìn nhận sâu sắc và đầy đủ về tình bạn của Trần Lê Văn. Qua bao tháng trầm biến động của cuộc đời, tình bạn vẫn tồn tại bền bỉ trong tâm hồn mỗi con người, vẫn là ngọn lửa nồng ấm nhen lên giúp chúng ta gắn bó, đoàn kết, yêu thương nhau hơn.
Có lẽ phải từng trải, sống chan hòa với bạn bè, nhà thơ mới cảm nhận được một cách chính xác:
Mỗi người thêm nhiều con mắt
Mỗi người thêm nhiều cảm rung
Vạn vật đều không thể hoàn thiện, cũng như mỗi con người không thể biết hết thế gian. Nhưng con người được tạo hóa ban cho đôi mắt để thấu hiểu cuộc đời, để cảm nhận thế giới xung quanh. Tục ngữ nói “giàu hai con mắt”, lại nói “giàu vì bạn, sang vì vợ”. Phải chăng thêm bạn thêm giàu, thêm những đôi mắt, thêm những góc nhìn để tránh phiến diện hoặc sai lầm. “Học thầy không tàt học bạn” là lời khuyên phải biết mở rộng tầm nhìn và sự hiểu biết bằng cách học hỏi bạn bè.
Nếu có nhiều bạn hiền thì sẽ có bao nhiêu cơ hội để học hỏi, để mở rộng tầm nhìn, trí tuệ. Mỗi người bạn làm nên một thế giới trong ta, giúp ta hiểu thêm một cuộc sống mới. Tình bạn nảy nở sẽ là phương thuốc quý báu chống lại phong ba bão táp, giúp ta nhận rõ đúng sai, phải trái trong ứng xử, nuôi dưỡng và làm mát dịu tâm hồn ta. Khi chúng ta có những tình bạn đẹp, tâm hồn không chỉ phong phú mà còn sâu sắc hơn. Có thể trước đây ta vô tình hoặc ít tình cảm, chỉ biết sống cho mình với những “giấc mơ con” đủ cho một “cuộc đời con”. Khi có bạn cuộc sống của ta sẽ khác, “cảm rung” của ta cũng sẽ khác: sẽ nhiều lên, sẽ tinh tế hơn, chân thành hơn. “Người ta là hoa của đất”. Hoa đã phong phú, làm sắc màu thì cuộc sống cũng sẽ đậm đà biết mấy:
Trời cũng thêm nhiều màu sắc
Đất cũng thêm chiều mênh mông
Có thêm những người bạn hiền, cuộc sống trở nên tươi thắm hơn. Trời thêm nhiều màu sắc, không chỉ nguyên một vẻ xanh mà lung linh bảy sắc cầu vồng. Đất như cũng mênh mông hơn, mở ra cho chúng ta thêm nhiều hiểu biết, hi vọng, nhiều ước mơ và hoài bão.
Từ xưa đến nay, người ta đã có bao nhiêu tình bạn cao đẹp, thiêng liêng, biểu hiện sâu sắc của tình bạn là tấm lòng tri âm, tri kỉ. Tiếng đàn của Bà Nha chỉ mình Chung Tử Kì nghe và hiểu được. Đến khi Từ Kì chết Bá Nha treo đàn không đánh vì không còn một Tử Kì thứ hai nữa.
Song bạn bè, hiểu nhau chưa đủ mà còn phải biết quan tâm chăm sóc lẫn nhau. Tình bạn giữa Nguyễn Trãi và Nguyễn Mộng Tuân cũng rất đẹp. Nguyễn Trãi nói về bạn và mình:
Nghèo ốm ta thương bạn
Ngông cuồng bạn giống ta
Nguyễn Mộng Tuân mừng nhà mới của bạn đã tạ lại tấm lòng của bạn mình. Mang rượu đến cùng ông thưởng thức. Say theo người, chớ tỉnh mình ta. Quả thật đó là những tấm lòng tri kỉ, tri âm.
Khác với Nguyễn Trãi và Nguyễn Mộng Tuân, Nguyễn Khuyến và Dương Khuê không cùng một tư duy chính trị. Song không vì thế mà họ không trở thành bạn bẹ. Dương Khuê mất, Nguyễn Khuyến đã khóc bạn bằng những vần thơ đầy xúc động, chân thành:
Rượu ngon không có bạn hiền
Không mua không phải không tiền không mua
Câu thơ nghỉ đắn đo không viết
Viết đưa ai, ai biết mà đưa
Giường kia treo những hững hờ
Đàn kia gảy cũng ngẩn ngơ tiếng đàn
Viết tiếp những trang ngợi ca tình bạn, Thạch Lam đã đem đến một câu chuyện nhẹ nhàng, trong sáng: Gió lạnh đầu mùa. Trong gió lạnh rét mướt, tình bạn ngây thơ, hồn nhiên trong sáng làm ấm áp lòng người. Chị em Sơn quyết định thật nhanh chóng. Khi đợi chờ, Sơn thấy “lòng ấm áp vui vui”. Niềm vui ấy có lẽ chỉ có thể có ở những con người biết cảm thông và chia sẻ với bạn bè.
Tình bạn cao cả và thiêng liêng chúng ta có thể tìm thấy trong tình cảm của những anh bộ đội, những “đôi tri kỉ” trở thành đồng chí sát cánh kề vai “súng bên súng đầu sát bên đầu” (Chính Hữu – Đồng chí) chiến đấu vì độc lập, tự do.
“Sống không có bạn là chết cô đơn” (Giooc-giơ Hê-be). Ai cũng muốn có những người bạn rất tốt của mình. Nhưng kết bạn vốn đã khó, mà giữ gìn tình bạn gắn bó thủy chung còn khó hơn nhiều. Lí Thông từng kết nghĩa với Thạch Sanh nhưng sau lại lừa chàng đi vào chỗ chết và cướp công của chàng.
Trịnh Hâm âm mưu hãm hại Lục Vân Tiên chỉ vì sự ghen ghét nhỏ mọn, tầm thường. Những tấm gương phản bạn, vong ân bội nghĩa đó cho thấy nếu hẹp hòi, nếu chỉ ích kỉ thì sẽ mù quáng, sẽ mất bạn bè và trở thành kẻ ác.
Sẽ ra sao khi ta phát hiện ra một trong những người bạn của ta mắc khuyết điểm trầm trọng? Đây là một chuyện rất khó. Đừng vội chê trách, xa lánh hay từ bỏ. Đã là bạn thì phải khuyên bảo nhau, giúp đỡ nhau thay đổi từ xấu đến tốt, đó mới là bạn hiền của nhau.
Nếu ta chỉ chọn những người hoàn hảo để kết bạn thì biết đâu đến lúc nào đó, bạn phát hiện ra nhược điểm của người ta cũng sẽ bỏ rơi ta? Nhưng là một người bạn chân thành cũng không có nghĩa là im lặng, không dám can ngăn, không dám phê bình, thậm chí đấu tranh với sai lầm khuyết điểm của bạn mình. Thái độ tốt nhất trong quan hệ bạn bè là nghiêm khắc với mình và độ lượng bao dung với bạn. chỉ có như thế ta mới là một người được bạn bè tin cậy, ta mới có nhiều bạn và sẽ trở nên người giàu có.
“Ra đi vừa gặp bạn hiền; cũng bằng ăn quả đào tiên trên trời”. Cuộc sống thật bao la, rực rỡ sắc màu. Mỗi người nếu biết độ lượng, sống cởi mở, khoan dung hơn thì tình bạn sẽ đơm hoa kết trái, sẽ chẳng bao giờ lụi tàn. Lúc ấy con người sẽ sống nhân ái, trong sáng và đẹp hơn nhiều trong tình hữu ái bạn hiền.
Trên đây VnDoc.com vừa giới thiệu tới bạn đọc bài viết Nghị luận xã hội về câu ra đi vừa gặp bạn hiền, cũng bằng ăn quả đào tiên trên trời, mong rằng đây là tài liệu hữu ích giúp bạn đọc ôn tập tốt hơn môn Ngữ văn 12. Ngoài ra bạn đọc có thể tham khảo thêm kiến thức các môn Toán 12, Tiếng Anh 12, đề thi học kì 1 lớp 12, đề thi học kì 2 lớp 12...
- Nghị luận xã hội: Giữa một vùng sỏi đá khô cằn, cây hoa dại vẫn mọc lên và nở những chùm hoa thật đẹp
- Nghị luận xã hội về vai trò của ý thức dân chủ và tính kỉ luật đối với thanh niên
