Tổng hợp công thức phương trình mặt phẳng trong không gian
Công thức phương trình mặt phẳng
Bạn đang ôn tập hình học không gian và cần tổng hợp đầy đủ công thức phương trình mặt phẳng? Tài liệu dưới đây sẽ giúp bạn hệ thống hóa các công thức quan trọng liên quan đến mặt phẳng trong không gian Oxyz, bao gồm: phương trình tổng quát, phương trình mặt phẳng qua 3 điểm, mặt phẳng song song, vuông góc, v.v. Các công thức được trình bày ngắn gọn, dễ nhớ, kèm theo ví dụ minh họa giúp bạn áp dụng hiệu quả trong bài tập và các kỳ thi.
A. Vectơ pháp tuyến của mặt phẳng
Vectơ
là vectơ pháp tuyến (VTPT) nếu giá của
vuông góc với mặt phẳng
.
Chú ý:
- Nếu
là một VTPT của mặt phẳng
thì
cũng là một VTPT của mặt phẳng
. - Một mặt phẳng được xác định duy nhất nếu biết một điểm nó đi qua và một VTPT của nó.
- Nếu
có giá song song hoặc nằm trên mặt phẳng
thì
là một VTPT của
.
B. Phương trình tổng quát của mặt phẳng
Trong không gian
, mọi mặt phẳng đều có dạng phương trình:
với ![]()
- Nếu mặt phẳng
có phương trình
thì nó có một VTPT là
. - Phương trình mặt phẳng đi qua điểm
và nhận vectơ
khác
là VTPT là:
![]()
Các trường hợp riêng
Xét phương trình mặt phẳng
:
với ![]()
Nếu
thì mặt phẳng
đi qua gốc tọa độ
.

- Nếu
thì mặt phẳng
song song hoặc chứa trục
. - Nếu
thì mặt phẳng
song song hoặc chứa trục
. - Nếu
thì mặt phẳng
song song hoặc chứa trục
.

- Nếu
thì mặt phẳng
song song hoặc trùng với
. - Nếu
thì mặt phẳng
song song hoặc trùng với
. - Nếu
thì mặt phẳng
song song hoặc trùng với
.

Chú ý:
- Nếu trong phương trình
không chứa ẩn nào thì
song song hoặc chứa trục tương ứng. - Phương trình mặt phẳng theo đoạn chắn
. Ở đây
cắt các trục tọa độ tại các điểm
,
,
với
.
C. Khoảng cách từ một điểm đến một mặt phẳng
Trong không gian
, cho điểm
và mặt phẳng ![]()
Khi đó khoảng cách từ điểm
đến mặt phẳng
được tính:

D. Góc giữa hai mặt phẳng
Trong không gian
, cho hai mặt phẳng
và ![]()
Góc giữa
và
bằng hoặc bù với góc giữa hai VTPT
.
Tức là:

Nhắc lại kiến thức cần nhớ
a. Góc nhị diện
Góc nhị diện là hình gồm hai nửa mặt phẳng có chung bờ.
Minh họa:

Đường thẳng
được gọi là cạnh của góc nhị diện, mỗi nửa mặt phẳng
và
gọi là một mặt của góc nhị diện. Kí hiệu là
.
Chú ý: Góc nhị diện còn được kí hiệu là
với
lần lượt là các điểm thuộc các nửa mặt phẳng
và
.
b. Số đo của góc nhị diện
Số đo của góc phẳng nhị diện
không phụ thuộc vào vị trí của điểm
trên cạnh nhị diện và được gọi là đó của góc nhị diện đã cho.
Số đo của góc nhị diện từ
đến
.
Minh họa

Trong không gian, cho góc nhị diện:
Một góc có đỉnh thuộc cạnh của góc nhị diện, hai cạnh của góc đó lần lượt thuốc hai mặt phẳng vuông góc với cạnh của góc nhị diện, được gọi là góc phẳng nhị diện của góc nhị diện đã cho.
Số đo của một góc phẳng nhị diện được gọi là số đo của góc nhị diện đó.
Nếu số đo góc phẳng nhị diện bằng
thì góc nhị diện đó gọi là góc nhị diện vuông.
Chú ý:
Hai mặt phẳng cắt nhau theo giao tuyến d tạo thành bốn góc nhị diện.
Mỗi đường thẳng d trong một mặt phẳng chia mặt phẳng thành hai phần, mỗi phần cùng với d là một nửa mặt phẳng bờ d.
c. Góc phẳng nhị diện
Góc phẳng nhị diện của góc nhị diện là góc có đỉnh nằm trên cạnh của nhị diện có hai cạnh lần lượt nằm trên hai mặt của nhị diện và vuông góc với cạnh của nhị diện.
Chú ý:
a) Đối với một góc nhị diện, các góc phẳng nhị diện đều bằng nhau.
b) Nếu mặt phẳng (R) vuông góc với cạnh d của góc nhị diện và cắt hai mặt (P) và (Q) của góc nhị diện theo hai nửa đường thẳng Ou và Ov thì uOv là góc phẳng nhị diện của góc nhị diện tạo bởi (P) và (Q).
c) Góc nhị diện có góc phẳng nhị diện là góc vuông được gọi là góc nhị diện vuông.
d) Số đo góc phẳng nhị diện được gọi là số đo góc nhị diện.
e) Số đo góc nhị diện nhận giá trị từ 00 đến 1800.
--------------------------------------------
Hy vọng với phần tổng hợp công thức phương trình mặt phẳng trong không gian trên, bạn đã có cái nhìn rõ ràng và đầy đủ về chủ đề quan trọng này trong hình học không gian. Hãy lưu lại tài liệu để ôn tập khi cần và đừng quên luyện tập thêm các bài tập liên quan để ghi nhớ lâu hơn. Chúc bạn học tốt và đạt điểm cao trong các kỳ kiểm tra, thi THPT Quốc gia!