Tổng hợp bài toán thực tế về tối ưu chi phí Toán 12
Bài toán thực tế tối ưu chi phí từ cơ bản đến nâng cao
Bài viết Tổng hợp bài toán thực tế về tối ưu chi phí Toán 12 mang đến hệ thống bài tập được chọn lọc kỹ lưỡng, sắp xếp từ mức độ cơ bản đến nâng cao, giúp người học từng bước nắm vững phương pháp giải và chủ động chinh phục các dạng toán thường gặp trong đề thi THPT Quốc gia môn Toán.
A. Bài tập minh họa tính tối ưu chi phí
Ví dụ 1. Anh Hùng muốn xây dựng một hố ga không có nắp đậy dạng hình hộp chữ nhật có thể tích chứa được 3200cm3, tỉ số giữa chiều cao và chiều rộng của hố ga bằng
. Xác định diện tích đáy của hố ga để khi xây hố tiết kiệm được nguyên vật liệu nhất.
A. 170cm2. B. 160cm2. C. 150cm2. D. 140cm2.
Hướng dẫn giải
Chọn B
Gọi a; b; h lần lượt là chiều dài, chiều rộng, chiều cao của hố ga.
Ta có hình vẽ:

Ta có:

Để xây hố tiết kiệm nguyên vật liệu nhất thì
đạt giá trị nhỏ nhất.
![]()
![]()
Xét
trên ![]()

![]()
Bảng biến thiên:

Với b = 10 => a = 16
Vậy diện tích đáy hố ga để khi xây hố tiết kiệm được nguyên liệu nhất là:
.
Ví dụ 2. Đường dây điện 110KV kéo từ trạm phát (điểm A) trong đất liền ra Côn Đảo (điểm C). biết khoảng cách ngắn nhất từ C đến B là 60km, khoảng cách từ A đến B là 100km, mỗi
dây điện dưới nước chi phí là 5000USD, chi phí cho mỗi
dây điện trên bờ là 3000USD. Hỏi điểm G cách A bao nhiêu để mắc dây điện từ A đến G rồi từ G đến C chi phí ít nhất.
Hướng dẫn giải
Hình vẽ minh họa:

Gọi BG = x; (0 < x < 100) => AG = 100 - x
Ta có ![]()
Chi phí mắc dây điện: ![]()
Khảo sát hàm ta được: x = 45.
Ví dụ 3. Một người cần đi từ khách sạn A bên bờ biển đến hòn đảo C. Biết rằng khoảng cách từ đảo C đến bờ biển là 10km, khoảng cách từ khách sạn A đến điểm B trên bờ gần đảo C nhất là 40km. Người đó có thể đi đường thủy hoặc đi đường bộ rồi đi đường thủy (như hình vẽ bên).

Biết kinh phí đi đường thủy là 5USD/km, đi đường bộ là 3USD/km . Hỏi người đó phải đi đường bộ một khoảng bao nhiêu để kinh phí nhỏ nhất? (AB = 40km, BC = 10km)
A. 10km. B.
. C. 40km. D.
.
Hướng dẫn giải
Chọn B
Đặt AD = x km, x ∈ [0; 40] =>BD = 40 - x
.
Tổng kinh phí đi từ A đến C là
.
.

.

.
Bảng biến thiên:

C. Bài tập vận dụng có hướng dẫn giải chi tiết
Bài tập 1. Một công ty dự kiến chi 1 tỷ đồng để sản xuất các thùng sơn hình trụ có dung tích
lít. Biết rằng chi phí để làm mặt xung quanh thùng đó là 100 000 đồng/m2, chi phí để làm mỗi mặt đáy của thùng đó là 120 000 đồng/m2. Hãy tính số thùng sơn tối đa mà công ty đó sản xuất được (Giả sử chi phí các mối nối không đáng kể).
A. 18 209 thùng. B. 57 582 thùng. C. 12 525 thùng. D. 58 135 thùng.
Bài tập 2. Nhà xe khoán cho hai tài xế ta-xi An và Bình mỗi người lần lượt nhận 32 lít và 72 lít xăng. Hỏi tổng số ngày ít nhất là bao nhiêu để hai tài xế chạy tiêu thụ hết số xăng của mình được khoán, biết rằng chỉ tiêu cho hai người một ngày tổng cộng chỉ chạy đủ hết 10 lít xăng?
A. 20 ngày. B. 15 ngày. C. 10 ngày. D. 25 ngày.
Bài tập 3. Ông An có một khu đất hình elip với độ dài trục lớn 10 m và độ dài trục bé 8m. Ông An muốn chia khu đất thành hai phần, phần thứ nhất là một hình chữ nhật nội tiếp elip dùng để xây bể cá cảnh và phần còn lại dùng để trồng hoa. Biết chi phí xây bể cá là 1 000 000 đồng trên 1m2 và chi phí trồng hoa là 1 200 000 đồng trên 1m2. Hỏi ông An có thể thiết kế xây dựng như trên với tổng chi phí thấp nhất gần nhất với số nào sau đây?
A. 67 398 224 đồng. B. 67 593 346 đồng.
C. 63 389 223 đồng. D. 67 398 228 đồng.
Bài tập 4. Một người nông dân có 15.000.000 đồng muốn làm một cái hàng rào hình chữ E dọc theo một con sông (như hình vẽ) để làm một khu đất có hai phần chữ nhật để trồng rau.

Đối với mặt hàng rào song song với bờ sông thì chi phí nguyên vật liệu là 60.000 đồng một mét, còn đối với ba mặt hàng rào song song nhau thì chi phí nguyên vật liệu là 50.000 đồng một mét. Tìm diện tích lớn nhất của đất rào thu được?
A. 3125m2. B. 50m2. C. 1250m2. D. 5250m2.
Bài tập 5. Một bác nông dân cần xây dựng một hố ga không có nắp dạng hình hộp chữ nhật có dung tíchlà 3200cm3, tỉ số giữa chiều cao của hố và chiều rộng của đáy bằng 2. Hãy xác định diện tích của đáy hố ga để khi xây tiết kiệm nguyên vật liệu nhất?
A. 1200cm2. B. 120cm2. C. 160cm2. D. 1600cm2.
Toàn bộ nội dung đã sẵn sàng! Nhấn Tải về để tải đầy đủ tài liệu
-----------------------------------------------------------------
Việc luyện tập thường xuyên các bài toán thực tế về tối ưu chi phí không chỉ giúp học sinh củng cố kiến thức đạo hàm mà còn rèn luyện tư duy phân tích, mô hình hóa và giải quyết vấn đề hiệu quả. Với hệ thống bài tập từ dễ đến khó kèm lời giải chi tiết, người học có thể tự đánh giá năng lực và hoàn thiện kỹ năng làm bài một cách toàn diện.
Hy vọng tài liệu này sẽ trở thành nguồn tham khảo hữu ích trong quá trình ôn tập, góp phần giúp bạn tự tin đạt kết quả cao trong các bài kiểm tra và kỳ thi quan trọng của Toán 12.