Giao diện mới của VnDoc Pro: Dễ sử dụng hơn - chỉ tập trung vào lớp bạn quan tâm. Vui lòng chọn lớp mà bạn quan tâm: Lưu và trải nghiệm

Đóng

Điểm danh hàng ngày

Hôm nay +3
Ngày 2 +3
Ngày 3 +3
Ngày 4 +3
Ngày 5 +3
Ngày 6 +3
Ngày 7 +5

Bạn đã điểm danh Hôm nay và nhận 3 điểm! Đăng nhập ngay để nhận điểm

Nhắn tin Zalo VNDOC để nhận tư vấn mua gói Thành viên hoặc tải tài liệu Hotline hỗ trợ: 0936 120 169

VnDoc.com

Tìm điểm M thuộc mặt phẳng (P) để biểu thức MA - MB lớn nhất

Ôn thi THPT Quốc gia môn Toán có đáp án

Bài trước

Tải về

Bài sau

Lớp: Lớp 12

Môn: Toán

Dạng tài liệu: Chuyên đề

Loại: Tài liệu Lẻ

Mức độ: Khó

Loại File: Word + PDF

Phân loại: Tài liệu Tính phí

Bài toán tìm điểm thuộc mặt phẳng để biểu thức MA - MB đạt max

A. Cách tìm điểm M thuộc mặt phẳng (P) để biểu thức MA – MB đạt max
B. Bài tập minh họa tìm M ∈ (P) để MA - MB lớn nhất
C. Bài tập tự rèn luyện tìm M thuộc (P) để MA – MB đạt max
- Đáp án bài tập tự rèn luyện

Trong quá trình ôn thi THPT Quốc gia môn Toán, các bài toán hình học không gian, đặc biệt là những bài liên quan đến biểu thức khoảng cách như MA - MB đạt giá trị lớn nhất thường xuất hiện trong đề thi. Bài toán Tìm điểm M thuộc mặt phẳng (P) để biểu thức MA - MB lớn nhất là một ví dụ điển hình yêu cầu học sinh vận dụng kiến thức về hình học giải tích, mặt phẳng, vectơ và khoảng cách.

A. Cách tìm điểm M thuộc mặt phẳng (P) để biểu thức MA – MB đạt max

Phương pháp giải

Đối với hiệu |MA - MB|: Chúng ta thường đánh giá |MA - MB| ≤ AB, dấu bằng có khi M, A, B thẳng hàng và M ngoài đoạn AB.

Đối với mặt phẳng thì chúng ta có khái niệm hai điểm “Cùng phía hoặc khác phía”, nhưng đối với đường thẳng thì sao?

Do đó ta có phương pháp tổng quát cho bài toán tìm max|MA - MB| với vị trí của điểm M cần tìm thuộc mp(P) hoặc đường thẳng Δ bất kể cùng phía hay khác phía.

Gọi H; K lần lượt là hình chiếu vuông góc của A; B trên (P) (hoặc Δ). Đặt AH = d_a; BK = d_b và t = d_a/d_b.

Đối với bài max|MA - MB|: Vị trí M ngoài đoạn HK và thỏa mãn hệ thức vectơ:

$\overrightarrow{HM} -t\overrightarrow{KM} = \overrightarrow{0}$ $\Leftrightarrow\overrightarrow{OM} = \frac{\overrightarrow{OH} -t\overrightarrow{OK}}{1 - t},(t \neq 1).$

B. Bài tập minh họa tìm M ∈ (P) để MA - MB lớn nhất

Ví dụ 1. Trong không gian Oxyz, cho mặt phẳng (P): x + y + z - 1 = 0 và hai điểm A(1; -3; 0), B(5; -1; -2). Điểm M(a; b; c) thuộc (P) và |MA - MB| lớn nhất. Giá trị abc bằng:

A. 1. B. 12. C. 24. D. -24.

Hướng dẫn giải

Ghi x + y + z - 1 CALC nhập tọa độ A, kết quả -3. CALC nhập tọa độ B, kết quả 1.

Ta có tỉ số t = d_a/d_b=3/1=3. Tìm hình chiếu H, K của A, B trên (P).

Ghi $- \frac{x + y + z - 1}{3}$ bấm = STO B, Bấm 🞁 CALC nhập tọa độ A STO A.

Tọa độ M thỏa mãn $\overrightarrow{OM} = \frac{\overrightarrow{OH} - 3\overrightarrow{OK}}{1 - 3}$ .

Đến đây ta ghi: $\frac{(A + 1) - 3(B + 5)}{1 - 3}$ bấm = thì a = 6, sửa thành $\frac{(A - 3) - 3(B - 1)}{1 - 3}$ bấm = thì b = -1, sửa thành $\frac{(A + 0) - 3(B - 2)}{1 - 3}$ bấm = thì c = -4.

Vậy abc = 24. Chọn C.

Ví dụ 2. Trong không gian Oxyz, cho đường thẳng $\left\{ \begin{gathered} x = 1 + 2t{\text{ }} \hfill \\ y = 1 - t{\text{ }} \hfill \\ z = t \hfill \\ \end{gathered} \right.$ và hai điểm A(1; 0; -1), B(2; 1; 1). Điểm M(a; b; c) thuộc đường thẳng d sao cho |MA - MB| lớn nhất. Tính giá trị của biểu thức P = a² + b² + c².

A.30. B. 10. C. 22. D. 6.

Hướng dẫn giải

Ghi $x^{2} + y^{2} + z^{2} - \frac{(2x - y + z)^{2}}{6}$ CALC nhập 0 = -1 = -1 = = ta có ${d_{a}}^{2} = 2$ . CALC nhập1 = 0 = 1 = = có ${d_{b}}^{2} = \frac{1}{2}$ nên tỉ số $t = \frac{d_{a}}{d_{b}} = \frac{\sqrt{2}}{1/\sqrt{2}} = 2$ .

Sửa lại là $\frac{(2x - y + z)}{6}$ bấm = STO B, bấm 🞁 bấm CALC nhập lại $0 = - 1 = - 1 = \ =$ STO A.

Điểm M thuộc thỏa mãn $\overrightarrow{HM} - 2\overrightarrow{KM} =\overrightarrow{0}$

$\Leftrightarrow \overrightarrow{OM} =\frac{\overrightarrow{OH} - 2\overrightarrow{OK}}{1 - 2} = -\overrightarrow{OH} + 2\overrightarrow{OK}$ .

Đến đây ghi: -(1 + 2A) + 2(1 + 2B) bấm = thì a = 3, sửa thành -(1 - A) + 2(1 - B) bấm = thì b = 0, sửa thành -(A) + 2(B) bấm = thì c = 1.

Do đó tọa độ M(3; 0; 1).

Vậy P = a² + b² + c² = 10. Chọn B.

Ví dụ 3: Trong không gian Oxyz, cho hai điểm A(1; -3; -4) và B(-2; 1; 2). Xét hai điểm M và N thay đổi thuộc mặt phẳng Oxy sao cho MN = 2. Giá trị lớn nhất của |AM - BN| bằng:

A. $3\sqrt{5}$ . B. $\sqrt{61}$ . C. $\sqrt{13}$ . D. $\sqrt{53}$ .

Hướng dẫn giải

Cách 1: Vẽ yếu tố phụ.

Vì A, B khác phía đối với mp(Oxy) nên lấy A'(1; -3; 4) đối xứng với A qua (Oxy).

Vẽ $\overrightarrow{BC} = \overrightarrow{NM}$ , khi đó |AM - BN| = |A'M - CM| ≤ A'C.

Dấu bằng xảy ra khi và chỉ khi A’, C, M thẳng hàng.

Gọi H(1; -3; 0), K(-2; 1; 0) là hình chiếu của A, B trên mp(Oxy), độ dài HK = 5.

Suy ra CD = 5 + 2 = 7 $\Rightarrow A'C = \sqrt{7^{2} +2^{2}} = \sqrt{53}$ . Chọn D.

Cách 2. Tổng quát – Khảo sát hàm số.

Gọi H(1; -3; 0), K(-2; 1; 0) là hình chiếu của A, B trên mp(Oxy), độ dài HK = 5.

Ta chọn M, N ngoài đoạn HK (Điểm M càng xa điểm A càng tốt, điểm N càng gần B càng tốt; Kể cả A và B cùng phía hay khác phía đối với (α), chúng ta cần quan tâm ở đây là $d_{a} > d_{b}$ ). Đặt KN = t ≥ 0, ta xét hàm số:

$f(t) = AM - BN = \sqrt{(7 + t)^{2} + 16}- \sqrt{t^{2} + 4}$

$\Rightarrow f'(t) = \frac{7 + t}{\sqrt{(7 +t)^{2} + 16}} - \frac{t}{\sqrt{t^{2} + 4}}$

f'(t) = 0 => t = 7. Suy ra maxf(t) = f(7) = $\sqrt{53}$ . Chọn D.

Cách 3. Tổng quát – Bất đẳng thức.

Khi thiết lập được hàm số, thì dùng BĐT Mincopxki ta có:

$f(t) = \sqrt{(t + 7)^{2} + (2 + 2)^{2}} - \sqrt{t^{2} + 4}$

$\leq \sqrt{t^{2} + 2^{2}} + \sqrt{7^{2} + 2^{2}} - \sqrt{t^{2} + 4} = \sqrt{53}$

Đẳng thức có khi $\frac{t}{7} = \frac{2}{2} \Leftrightarrow t = 7.$

Nhận xét:

Khi |AM - BN| lớn nhất thì ta có các tam giác AHM, BKN đồng dạng, tỉ số bằng 2.

Khi đó: HM = 2KN => 7 + t = 2t ⇔ 7 + t = 2t ⇔ t = 7 , nên $AM - BN = BN = \sqrt{53}$ .

Như vậy ta vẫn có tỉ số HM/KN = AH/BK=2 . Vậy đây xem như một cách giải (Thừa nhận kết quả).

Các bài toán trên có đặc điểm: $\frac{HM}{NK} = \frac{AM}{BN} = \frac{d_{a}}{d_{b}} = t$ . Hay ta có HM/AM = KN/BN , nói cách khác, các đường thẳng AM, BN cùng tạo với (P) một góc bằng nhau $\varphi$ . Mà ta có $\sin\varphi = \left| \cos\left( \overrightarrow{AM},\overrightarrow{n_{P}} \right) \right| = \left| \cos\left( \overrightarrow{BN},\overrightarrow{n_{P}} \right) \right|$ . Ta tạm gọi là “Định luật phản xạ ánh sáng đối với gương phẳng!”: Tia phản xạ của AM sẽ theo phương BN; Tia phản xạ của BN sẽ theo phương AM.

Trong trường hợp khi MN = 0 ⇔ N ≡ M, có nghĩa là một điểm M di động trên (α), ta quy về bài toán “Tìm M thuộc (α) hoặc Δ để |AM - BN| lớn nhất”. Khi đó ta giải quyết bài toán theo cách tổng quát như trên (Có thể dùng CASIO để tìm max). Tia AM, BM hoặc trùng nhau hoặc đối xứng nhau qua mặt phẳng (P) hoặc mặt phẳng pháp tuyến của (P) tại M; Kể cả bài toán min(AM + BN) .

C. Bài tập tự rèn luyện tìm M thuộc (P) để MA – MB đạt max

Bài tập 1. Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz, cho hai điểm A(3; 2; 1), B(-1; 4; -3). Lấy điểm M(a; b; c) thuộc mặt phẳng (Oxy) sao cho |MA - MB| lớn nhất. Tọa độ M là:

A. M(-5; 1; 0). B. M(5; 1; 0).

C. M(5; -1; 0). D. M(-5; -1; 0).

Bài tập 2. Trong không gian Oxyz, cho đường thẳng $\Delta:\frac{x}{1} = \frac{y - 1}{1} = \frac{z}{1}$ và hai điểm A(1; 2; -5), B(-1; 0; 2). Biết điểm M thuộc $\Delta$ sao cho biểu thức |MA - MB| đạt giá trị lớn nhất T_max. Khi đó T_max bằng bao nhiêu?

A. $T_{\max} = \sqrt{57}$ . B. T_max= 3.

C. $T_{\max} = 2\sqrt{6} - 3$ . D. $T_{\max} = 3\sqrt{6}$ .

Bài tập 3. Trong không gian Oxyz, cho 3 điểm A(-8; 1; 1), B(2; 1; 3) và C(6; 4; 0). Điểm M di động trong không gian sao cho $\overrightarrow{MA}.\overrightarrow{MC} = \overrightarrow{MA}.\overrightarrow{MB} + 34$ . Biết |MA - MB| đạt giá trị lớn nhất tại điểm $M_{0}(x_{0};y_{0};z_{0})$ . Tính tích số $x_{0}y_{0}z_{0}$ .

A. 16 B. 18 C. 14 D. 12

Bài tập 4. Trong không gian, cho hai điểm A(1; -3; 2) và B(-2; 1; -3). Xét hai điểm M và N thay đổi thuộc mặt phẳng (Oxy) sao cho MN = 1. Giá trị lớn nhất của |AM - BN| bằng

A. $\sqrt{17}$ B. $\sqrt{41}$ . C. $\sqrt{37}$ D. $\sqrt{61}$ .

Đáp án bài tập tự rèn luyện

Bài tập 1.

Ta có tỉ số $t = \frac{d_{a}}{d_{b}} = \frac{|1|}{| - 3|} = \frac{1}{3}$ nên gọi C là điểm thỏa mãn $\overrightarrow{CA} = \frac{1}{3}\overrightarrow{CB} \Leftrightarrow C\left( 5;1;\frac{5}{2} \right)$ . Khi đó điểm M cần tìm là hình chiếu của C trên (Oxy) nên tọa độ M(5; 1; 0). Chọn B.

Bạn muốn xem toàn bộ tài liệu? Hãy nhấn Tải về ngay!

--------------------------------------------------------------

FAQ – Tìm điểm M thuộc mặt phẳng (P) để biểu thức MA - MB lớn nhất

1. Bài toán tìm điểm M thuộc mặt phẳng (P) để biểu thức MA - MB lớn nhất là gì?

Đây là dạng toán cực trị trong hình học không gian, yêu cầu xác định điểm M nằm trên mặt phẳng (P) sao cho hiệu khoảng cách MA - MB đạt giá trị lớn nhất. Dạng toán này thường kết hợp kiến thức về vectơ, khoảng cách, phép đối xứng, hình chiếu vuông góc và các tính chất hình học không gian.

2. Muốn giải bài toán MA - MB lớn nhất cần thực hiện những bước nào?

Các bước giải phổ biến gồm:

Xác định vị trí của hai điểm A, B và mặt phẳng (P).
Phân tích biểu thức cần tối ưu.
Khai thác bất đẳng thức tam giác hoặc phép biến đổi hình học.
Sử dụng phép đối xứng hoặc phép phản xạ nếu phù hợp.
Xác định điểm M thỏa mãn điều kiện cực trị.
Kiểm tra lại kết quả bằng điều kiện hình học của đề bài.

Việc lựa chọn đúng phương pháp sẽ giúp lời giải ngắn gọn và chính xác.

3. Vì sao bài toán này thường sử dụng phép đối xứng qua mặt phẳng?

Trong nhiều trường hợp, phép đối xứng giúp biến bài toán MA - MB hoặc MA + MB thành bài toán tìm khoảng cách giữa hai điểm cố định hoặc tìm đường đi ngắn nhất. Đây là kỹ thuật quan trọng giúp đơn giản hóa lời giải và xuất hiện thường xuyên trong các đề thi THPT Quốc gia.

4. Những phương pháp nào thường được sử dụng để giải dạng toán này?

Một số phương pháp phổ biến gồm:

Phép đối xứng qua mặt phẳng.
Hình chiếu vuông góc.
Bất đẳng thức tam giác.
Phương pháp vectơ.
Tọa độ trong không gian Oxyz.
Kết hợp hình học tổng hợp và hình học giải tích.

Tùy từng giả thiết, học sinh cần lựa chọn phương pháp phù hợp nhất.

5. Làm sao để nhận biết bài toán thuộc dạng cực trị hình học?

Đề bài thường xuất hiện các cụm từ như:

Tìm điểm M.
Giá trị lớn nhất.
Giá trị nhỏ nhất.
Khoảng cách lớn nhất.
Hiệu khoảng cách.
Tổng khoảng cách.
Điểm thuộc mặt phẳng.

Đây là những dấu hiệu cho thấy bài toán cần sử dụng các kỹ thuật tối ưu trong hình học.

6. Những lỗi thường gặp khi giải bài toán MA - MB lớn nhất là gì?

Các lỗi phổ biến gồm:

Chọn sai phương pháp tối ưu.
Áp dụng không đúng bất đẳng thức tam giác.
Xác định sai phép đối xứng.
Không kiểm tra điều kiện điểm M thuộc mặt phẳng (P).
Sai khi tính khoảng cách hoặc tọa độ.

Việc kiểm tra đầy đủ điều kiện của bài toán sẽ giúp tránh mất điểm.

--------------------------------------------------

Qua bài toán Tìm điểm M thuộc mặt phẳng (P) để biểu thức MA - MB lớn nhất, chắc chắn bạn đã nắm được cách tiếp cận một dạng toán quen thuộc nhưng đầy thử thách trong phần hình học không gian. Việc luyện tập những bài toán có độ phân hóa như thế này sẽ giúp bạn củng cố kỹ năng phân tích, áp dụng các công thức hình học giải tích, đồng thời chuẩn bị tâm lý vững vàng hơn cho kỳ thi THPT Quốc gia môn Toán sắp tới.

Tải về

Chọn file muốn tải về: