Nghị luận về câu ca dao Thật thà thì được sống lâu, Tham lam thì chóng chui sâu xuống mồ lớp 9
Nghị luận Thật thà thì được sống lâu, Tham lam thì chóng chui sâu xuống mồ lớp 9
Cổ ngữ có câu: “Nhân chi sơ, tính bản thiện”, nghĩa là từ lúc ban đầu, lúc mới sinh ra, con người vốn thiện. Về sau, con người phát triển, mỗi người hình thành một phẩm chất, tính nết khác nhau. Thật thà / gian tham là hai mặt đối lập của tính người. Nhân dân ta có câu ca dao nói về thật thà / gian tham của tính người:
Thật thà thì được sống lâu,
Gian tham thì chóng chui sâu xuống mồ!
Câu ca thật là sâu sắc, thật là chí lí! Ta cần phải hiểu thật thà, gian tham nghĩa là thế nào? - Thật thà là (tính nết) tự bộc lộ mình một cách tự nhiên vốn có, không giả dối, giả tạo. Cùng trường nghĩa với từ thật thà là thực thà, chân thật, chân thực. Trái với thật thà là gian tham. Gian tham là gian giảo và tham lam. Gần nghĩa/cùng nghĩa với gian tham là gian dối, gian giảo, gian lận, gian hiểm, gian trá, gian manh,...
Tại sao “Thật thà thì được sống lâu”? Người có đạo đức tốt, phẩm chất tốt mới có tính thật thà. Người thật thà nghĩ thế nào, nói thế nào thì làm thế ấy. Ăn chắc mặc bền, giản dị mộc mạc, làm được bao nhiêu thì chi tiêu bấy nhiêu. Không bịa chuyện, đặt điều nói xấu ai, nặng lời với ai. Không tắt mắt đồng tiền bát gạo của ai bao giờ. Người thật thà có tâm hồn trong sáng, giàu tình người nên được bà con anh em hàng xóm quý mến. Ngày xưa, những kẻ sĩ “an bần lạc đạo” là những người hiền lành, thật thà. Bà con nông dân quanh năm chân lấm tay bùn, siêng năng, chịu khó cấy cày làm ra củ khoai, hạt gạo, áo quần nâu sồng,... là những người chất phác, thật thà.
Thật thà như một thần dược có thể thanh sạch hóa tâm hồn, lương thiện hóa nhân cách, làm cho người sống tốt hơn, sống đẹp hơn, sống hồn nhiên, vô tư và yêu đời. Giữa cộng đồng, người thật thà sông yên vui. Vì thế người thật thà thì mới có thể sống lâu, theo cả nghĩa đen với nghĩa bóng. Gian tham là một trong những tính xấu xa làm hủy họai tư cách, nhân cách của con người. Kẻ tham lam thì hám danh, hám lợi. Lòng tham vô không đáy. Khi đã leo lên bậc cao danh vọng, kẻ gian tham vẫn muốn leo lên đỉnh cao quyền lực; khi vàng đã đầy túi đầy kho, kẻ gian tham vẫn muốn có muôn ngàn ức triệu, để “nằm trên vàng, thở ra vàng, ho cũng ra vàng!”.Kẻ gian tham tìm đủ mọi thủ đoạn, mọi mánh khóe để vơ vét. Lòng dạ hắn nham hiểm, lương tâm hắn đen tối. Hắn bị đồng loại coi khinh, ghê sợ. Gian tham là một. thứ độc dược có thể hủy hoại tâm hồn, nhân cách, đạo đức, làm cho những kẻ gian tham đang sống mà như đã chết, vì bị đồng loại khinh bỉ, ghê tởm. Đúng như câu ca dân gian đã chỉ rõ: “Gian tham thì chóng chui sâu xuống mồ”.
Tu dưỡng đạo đức, nhân cách đối với mỗi người, trước hết là rèn luyện đức tính thật thà, diệt trừ thói gian tham; phải tự học tập, tu dưỡng cho lòng mình được trong sạch, tâm hồn được trong sáng. Sống ở đời, vàng bạc của cải giàu sang, ai chả ham muốn, nhưng không vì thế mà gian tham, ta phải cần cù lao động, phải sống thật thà. Muốn trở thành con người mới, con người có văn hóa, phải rèn luyện, tu dưỡng đạo đức một cách thường xuyên; có nhiều phẩm chất tốt đẹp phải học tập, trước hết, ai cũng cần sống thật thà, sống lương thiện, xa lánh bọn gian tham, gian manh.
Sống lương thiện, sống thật thà là sống đẹp. Đó là điều mà tuổi trẻ chúng ta, cần biết, cần ghi lòng để tu dưỡng, rèn luyện bản thân.
